Siewniki stanowią fundament współczesnego rolnictwa, automatyzując jedną z najważniejszych czynności w uprawie roli - siew. To dzięki nim proces wysiewu zbóż, warzyw czy roślin oleistych stał się znacznie bardziej wydajny i mniej czasochłonny niż dawne metody siania ręcznego. Obok traktorów i kombajnów, siewniki zaliczane są do maszyn rolniczych o największym znaczeniu.
Historia i Rozwój Siewników
Urządzenia zbliżone do dzisiejszych siewników pojawiły się na początku XVII wieku, a ich upowszechnienie datuje się na kolejne stulecie. Za wynalazcę siewnika uważa się Anglika Jethro Tulla, który jest również autorem pierwszych pielników, służących do usuwania chwastów z pola. Pierwsze siewniki, skonstruowane w 1701 roku, posiadały lej na nasiona pełniący rolę zbiornika, a z przodu maszyny znajdował się element przypominający pług, który tworzył bruzdę do wysiewu. Wynalazek Tulla był odpowiedzią na potrzebę efektywniejszego wykorzystania ziarna, minimalizując jego marnotrawstwo.
Rodzaje Siewników
Siewniki polowe można podzielić na różne kategorie, biorąc pod uwagę sposób umieszczania materiału siewnego w glebie lub na jej powierzchni. Wyróżniamy dwa główne typy:
- Siewniki rzędowe (z wysiewem do gleby): Posiadają redlice wysiewające (stopkowe lub talerzowe). Dzielą się na:
- Siewniki zbożowe (uniwersalne): Przeznaczone przede wszystkim do zbóż, a także drobnonasiennych roślin (np. rzepak) oraz grubonasiennych (np. groch, bobik).
- Siewniki punktowe (precyzyjne): Stosowane do prac wymagających dużej dokładności, takich jak siew kukurydzy, marchwi, bawełny, słonecznika, buraka cukrowego, fasoli, soi, sorgo.
- Siewniki rzutowe: Wysiewają materiał siewny rzutowo, czyli na powierzchnię gleby. Przeznaczone są do pracy z drobnymi nasionami. Model ZEFIR jest przykładem siewnika doskonale nadającego się do siewu gorczycy, koniczyny czy facelii.
Siewniki Zbożowe: Budowa i Działanie
Przykładem bardzo popularnego w Polsce siewnika zbożowego jest POZNANIAK. Siewnik zawieszany z mechanicznym napędem aparatów rozdzielających ziarno jest zbudowany na ramie i posiada zbiornik zasypowy na ziarno. Elementem rozdzielającym i dawkującym ziarno są aparaty kołeczkowe oraz przekładnia bezstopniowa, na której ustawia się dawkę wysiewu. Napęd do przekładni jest przenoszony z koła jezdnego siewnika. Ze zbiornika podzielone ziarno trafia do rurek prowadzących, które doprowadzają materiał siewny do redlic stopkowych lub talerzowych, w zależności od wersji siewnika. Regulacja na ramie siewnika umożliwia ustawienie głębokości roboczej.
W przypadku siewnika nabudowanego mechanicznego, zasada działania jest bardzo podobna, z tą różnicą, że w trakcie jednego przejazdu następuje zarówno uprawa gleby, jak i zasiew. Przykładem siewnika zbożowego nabudowanego na bronie wirnikowej jest rozwiązanie, gdzie w jednym przejeździe agregat przygotowuje glebę i dokonuje siewu.
Typy Siewników Zbożowych: Mechaniczne i Pneumatyczne
Siewniki zbożowe można podzielić na:
- Mechaniczne: Klasyczne rozwiązania z przekładnią dawkującą.
- Pneumatyczne: Charakteryzują się większą pojemnością zbiornika głównego oraz zastosowaniem centralnego dozownika lub kilku dozowników. Producenci coraz częściej oferują siewniki z dozownikiem napędzanym elektrycznie oraz siewniki z dzielonymi zbiornikami (np. z osobną komorą na materiał siewny i osobną na nawóz granulowany lub inny materiał siewny do tworzenia mieszanek siewnych). Przykładem jest siewnik pneumatyczny Sulky PROGRESS P, wyposażony w trzy zbiorniki.
Siewniki do Poplonów
Jako uzupełnienie kategorii siewników, warto wspomnieć o siewnikach do poplonów. Ciekawym modelem jest Unia ETA - siewniki pneumatyczne do poplonów o pojemności zbiornika 200, 300 lub 500 litrów. Wałek wysiewający zasilany jest przez silnik elektryczny 12 V, a regulacja odbywa się przy pomocy sterownika z kabiny operatora.
Siewniki Punktowe: Precyzja w Siewie
Siewniki punktowe, zwane również siewnikami precyzyjnymi, dzielą się ze względu na podział i dystrybucję ziarna na:
- Siewniki punktowe mechaniczne: Najczęściej stosowane do punktowego wysiewu buraka otoczkowanego, rzepaku otoczkowanego i cykorii.
- Siewniki punktowe pneumatyczne (podciśnieniowe lub nadciśnieniowe): Są bardziej uniwersalne i służą do wysiewu upraw rzędowych, takich jak kukurydza, słonecznik, burak cukrowy, fasola, soja, rzepak, sorgo, groch, bobik.
Przykładem precyzyjnego siewnika punktowego pneumatycznego, podciśnieniowego, jest Monosem NG PLUS M z sekcjami wysiewającymi z amortyzacją Monoshox. Na fotografii poniżej widać siewnik 8-rzędowy, na ramie TFC typu pływającego, co zapewnia lepsze kopiowanie ukształtowania powierzchni gleby. Siewnik ten jest wyposażony w centralny podsiewacz nawozów o pojemności 1500 litrów oraz w aplikator do mikrogranulatów Microsem.
Sercem siewnika punktowego jest aparat rozdzielający ziarno. W siewnikach punktowych dużą rolę odgrywa instalacja pneumatyczna. Z jednej strony podciśnienie przysysa ziarno do otworów tarczy wysiewającej (np. w siewnikach punktowych Monosem, Gaspardo, Arbos, Matermacc), a z drugiej strony zapewnia również transport podzielonego ziarna do gleby (np. w siewnikach punktowych Vaderstad). Ustawienie siewnika punktowego Monosem jest łatwe. Istnieją również precyzyjne siewniki punktowe do wysiewu warzyw, takie jak Monosem MS, przeznaczone do cebuli, marchwi, pietruszki, pasternaku czy buraczka czerwonego.
Nowoczesne Rozwiązania i Rolnictwo Precyzyjne
Współczesne siewniki (siewniki zbożowe) są dostępne w wersjach z przekładnią dawkującą, ale coraz częściej rolnicy inwestują w siewniki z dozownikami napędzanymi elektrycznie (mającymi zastosowanie np. w pneumatycznych siewnikach zbożowych) lub z aparatami rozdzielającymi ziarno (w przypadku siewników punktowych).
Od pewnego czasu w siewnikach punktowych dostępne są również podsiewacze nawozów i aplikatory do mikrogranulatów napędzane elektrycznie. Nowoczesne siewniki integrują zaawansowaną elektronikę w standardzie ISOBUS, co daje dostęp do funkcji Rolnictwa Precyzyjnego. Na wyświetlaczu terminala uniwersalnego ISOBUS wyświetlana jest aplikacja (oprogramowanie) z modułu ECU siewnika, co umożliwia dodatkowe funkcje. Dzięki temu materiał siewny zostaje wysiany dokładnie tam, gdzie powinien być i w dawce określonej przez użytkownika.
John Deere - Siew precyzyjny
Na rynku dostępne są również siewniki do siewu z głęboką uprawą strip-till, przykładem są maszyny Mzuri lub Czajkowski. Przykładem siewnika bezorkowego może być SKY EasyDrill. Siewniki Dexwal cechują się możliwością dopasowania do specyfiki różnych upraw. Sygnowany przez Dexwal siewnik do trawy i poplonów jest napędzany silnikiem elektrycznym zasilanym z akumulatora, a za sterowanie odpowiada dołączony pilot. Producenci, tacy jak Dexwal, przykładają dużą wagę do zadowolenia klientów, oferując fachowe doradztwo w zakresie doboru sprzętu.