Pompa hydrauliczna jest jednym z najważniejszych elementów w maszynach budowlanych, odpowiadającym za całą pracę roboczą. Zasada jej działania opiera się na tłoczeniu i wytwarzaniu wysokiego ciśnienia oleju. System rozdzielaczy, zaworów, cewek, pomp wspomagających, silników hydraulicznych i siłowników sprawia, że maszyna jeździ, obraca się, skręca i porusza ramionami.
W przypadku awarii pompy hydraulicznej, konieczna jest jej wymiana. W każdej maszynie podzespoły te demontuje się w nieco inny sposób. Układ hydrauliczny koparki JCB 3CX obejmuje kilka ważnych komponentów, takich jak zawory sterujące, siłowniki, przewody i złącza, filtry, a także pompa hydrauliczna. W maszynach JCB 3CX pompa hydrauliczna znajduje się zazwyczaj w podobnym miejscu co w innych generacjach urządzeń tej samej marki.
Rodzaje pomp hydraulicznych w maszynach budowlanych
W maszynach budowlanych najczęściej występują dwa rodzaje pomp hydraulicznych:
- Pompa hydrauliczna zębata
- Pompa hydrauliczna wielotłoczkowa
Pompa zębata
Pompa zębata o zazębieniu zewnętrznym składa się z dwóch jednakowych kół zębatych, osadzonych możliwie jak najciaśniej w korpusie. Obracające się koła zębate zagarniają ciecz z komory ssawnej do przestrzeni międzyzębnych, transportując ją do komory tłocznej. Jedno z kół jest napędzane przez zewnętrzne źródło. Pompy zębate są pompami o stałej wydajności, cechują się prostą konstrukcją i dużą niezawodnością.
Pompa wielotłoczkowa
Pompa wielotłoczkowa składa się z kilku lub kilkunastu małych pomp tłokowych umieszczonych w jednym korpusie. Jako zwielokrotniona pompa tłokowa, której każdy tłoczek pracuje w innej fazie, charakteryzuje się wydajnością bliską stałej. Im większa liczba tłoczków, tym mniejsze pulsacje wydajności.
Zasady eksploatacji i konserwacji pompy hydraulicznej
Aby pompa hydrauliczna mogła jak najdłużej pełnić swoją funkcję, musi być odpowiednio konserwowana. Kluczowe praktyki obejmują:
Wymiana olejów i filtrów w układzie hydraulicznym
Pompę zasila olej bezpośrednio ze zbiornika, dlatego bardzo ważne jest, aby nie było w nim żadnych zanieczyszczeń. Podczas nalewania i uzupełniania oleju nie należy używać starych baniek ani pojemników niewiadomego pochodzenia. Olej nalewamy po uprzednim zamontowaniu filtra w zbiorniku. Bezawaryjną pracę pompy można wydłużyć przez wymianę oleju zgodnie z zaleceniami producenta maszyny, zarówno pod względem czasu, jak i specyfiki oleju. Jeśli maszyna nie przepracowała wymaganych do wymiany godzin w ciągu dwóch lat, olej i tak należy wymienić, ponieważ straci swoje właściwości. Na całym układzie hydraulicznym znajdują się filtry, które również należy wymieniać zgodnie ze wskazaniami producenta (DTR-ka).
Poziom oleju w zbiorniku hydraulicznym
Bardzo ważny jest odpowiedni stan (poziom) oleju. Najczęściej w okolicach zbiornika znajduje się wskaźnik poziomu oleju. Do codziennych obowiązków operatora należy jego sprawdzanie. Większość zbiorników wyposażona jest w czujnik poziomu oleju, jednak "optyczna" kontrola jest nieodzowna.
Odpowietrzniki powietrza
Zbiorniki wyposażone są w odpowietrzniki, które należy wymieniać za każdym razem, kiedy wymieniamy olej. Ich niedrożność powoduje zapowietrzenie się układu hydraulicznego. Szczelność całej linii hydraulicznej odgrywa bardzo ważną rolę, zapobiegając niekontrolowanemu ubytkowi oleju, który może doprowadzić nawet do zatarcia pompy hydraulicznej.
Przestrzeganie zasad eksploatacji
Przestrzeganie zasad przy nalewaniu i wymiana filtrów zgodna z instrukcją nie zawsze zapewnia czystość w całym układzie. Dlatego od czasu do czasu zalecane jest płukanie zbiornika, gdzie osadza się najwięcej zanieczyszczeń poza filtrami. Po latach eksploatacji czasami jednak pompa ulegnie awarii i należy ją wymienić.
Awaria pompy hydraulicznej - co robić?
W przypadku awarii pompy hydraulicznej, należy rozpocząć od dokładnego wyczyszczenia całego układu, w zależności od rodzaju awarii. Jeżeli pompa główna, wspomagająca lub silnik jazdy czy obrotu uległy uszkodzeniu i do układu dostało się mnóstwo drobnych elementów, konieczne jest usunięcie oleju również z rozdzielaczy, siłowników i przewodów hydraulicznych. Znacznie częściej pompy wymienia się jednak wskutek zużycia i utraty mocy.
Wymiana pompy hydraulicznej
Wymieniając pompę, należy przestrzegać pewnych zasad:
- Po zdemontowaniu pompy, zbiornik należy opróżnić ze starego oleju i dokładnie wypłukać.
- Następnie wymienić wszystkie filtry hydrauliczne występujące w maszynie.
- Przed samym montażem, do pompy należy nalać oleju (w miarę możliwości), aby nie była "sucha".
- Wymienić wszystkie uszczelnienia i o-ringi przy pompie.
- Zamontować pompę i nalać olej hydrauliczny do zbiornika, koniecznie po zamontowaniu filtra w zbiorniku.
- Dla pewności można poluzować przewody hydrauliczne na wyjściu zasilania z pompy (aż się przeleje), a następnie je dokręcić.
- Kiedy mamy pewność, że wszystko jest dobrze, uruchamiamy maszynę na kilka sekund. Powtarzamy tę czynność trzy-cztery razy, aby dokładnie odpowietrzyć układ hydrauliczny.
- Następnie uruchamiamy maszynę ponownie i zostawiamy ją na wolnych obrotach przez kilka minut.
- Później delikatnie zaczynamy uruchamiać poszczególne funkcje maszyny.
Nowe pompy są fabrycznie ustawiane na odpowiednich wartościach, więc nie ma potrzeby ich regulacji. Nigdy nie wolno regulować pompy "na oko".
Jak wygląda regeneracja POMPY HYDRAULICZNEJ? Liebherr LPVD 100
Diagnostyka problemów z jazdą i ciśnieniem w układzie
W przypadku problemów z jazdą, takich jak utrata mocy po rozgrzaniu maszyny, zapalająca się kontrolka ciśnienia w skrzyni biegów, czy brak siły przy nabieraniu urobku, należy przeprowadzić dokładną diagnostykę.
Przykładem może być sytuacja z maszyną JCB 3CX SITEMASTER z 1995 roku, gdzie na zimno ciśnienie w skrzyni wynosiło 8-10 bar, a na ciepło po przejechaniu kilku kilometrów spadło do 2-5 bar. Metalowe sitko na dole w skrzyni było czyste, olej również. Objawy obejmowały brak siły podczas jazdy i pracy przodem po rozgrzaniu maszyny. W takich przypadkach podejrzenie pada na pompę jazdy.
W przypadku skrzyń powershift, problemy z jazdą mogą wynikać z zużycia tarczek sprzęgłowych, które odpowiadają za jazdę do przodu, do tyłu i poszczególne biegi. Jeśli jazda do tyłu lub na niektórych biegach działa poprawnie, może to wskazywać na problemy ze skrzynią biegów. Jednakże, nawet po remoncie skrzyni, wymianie tarczek, uszczelnień i nowej pompie jazdy, problemy z ciśnieniem i jazdą mogą nadal występować. W takich sytuacjach warto sprawdzić również stan sprzęgła hydrokinetycznego.
W jednym z opisanych przypadków, po wymianie skrzyni biegów, tarczek, uszczelnień, pompy jazdy, a także sprzęgła hydrokinetycznego, ciśnienie w układzie zostało ustabilizowane, a maszyna odzyskała moc. Koszt takiego kompleksowego remontu obejmował robociznę i części.
Ciśnienie w układzie hydraulicznym powinno być sprawdzane na wolnych obrotach i przy wyższych obrotach silnika. W opisanych przykładach, prawidłowe ciśnienie na wolnych obrotach wynosiło około 8 bar, a przy 2000 obrotów - 11 bar.
Regeneracja pompy hydraulicznej
Mimo że pompy hydrauliczne w maszynach budowlanych są skonstruowane do pracy w ciężkich warunkach, z czasem ulegają awarii. Usterka może być zarówno długim i ledwo zauważalnym procesem, jak i nagłym wypadkiem. W wielu sytuacjach czujny operator jest w stanie zauważyć oznaki awarii pompy zanim całkowicie się ona zepsuje.
Jednym z najczęściej występujących objawów awarii pompy są dźwięki, takie jak wycie, stukanie i inne niepokojące hałasy. Warto poświęcić czas na sprawdzenie pompy pod kątem obecności wycieków oleju. Niekiedy zauważalne są również grudki powstałe z połączenia oleju hydraulicznego z brudem.
W przypadku rozerwania pompy hydraulicznej, urwania śrub mocujących, czy rozszczelnienia na połączeniu dwóch połówek, mimo że pompa w środku wygląda na nieznacznie zużytą, a olej jest czysty, może być konieczna regeneracja. W przypadku pomp jednosekcyjnych zębatych, gdzie uszkodzeniu uległ jedynie oring, można rozważyć wymianę zestawu naprawczego składającego się z uszczelnień. Jednakże, w zależności od stopnia uszkodzenia, bardziej opłacalna może być wymiana pompy na nową.
Kiedy pompa hydrauliczna osiąga nadmierną temperaturę, może dojść do rozrzedzenia oleju hydraulicznego i przedwczesnego zużycia elementów wewnątrz pompy, co negatywnie wpływa na bezpieczeństwo pracy maszyny. Niespodziewane i niepłynne ruchy pompy mogą być spowodowane jej usterką, ale z racji tego, że przyczyną może być wiele innych części w układzie hydraulicznym, diagnozowanie awarii pompy na podstawie tych ruchów nie zawsze jest proste.
tags: #sprawdzenie #pompy #jazdy #jcb