Jak sprawdzić uprawnienia na wózek widłowy? Pełny przewodnik

Na przestrzeni lat zmieniały się wzory uprawnień, a także jednostki, które mogły wystawiać zaświadczenia. Kiedyś były to papierowe książeczki, potem wprowadzono plastikowe dyskietki. Od kilku lat przepisy dotyczące uprawnień na wózki widłowe uległy znaczącym zmianom. Wielu operatorów wciąż zastanawia się, jak długo ich dokumenty zachowują ważność i w jaki sposób sprawdzić aktualny status kwalifikacji wydanych przez Urząd Dozoru Technicznego (UDT).

W tym artykule wyjaśniamy, jak krok po kroku zweryfikować swoje uprawnienia, kiedy należy je odnowić oraz jak wygląda proces ich przedłużania.

Zmiany w przepisach UDT - skąd całe zamieszanie?

Jeszcze do 2019 roku uprawnienia na wózki widłowe wydawane były bezterminowo. Co więcej, istniała także możliwość zdobycia imiennych uprawnień, które obowiązywały wyłącznie na terenie danego zakładu pracy. Do 2018 roku można było pracować na wózku widłowym, posiadając zaświadczenie kwalifikacyjne wystawione przez Urząd Dozoru Technicznego, albo mając zaświadczenie o ukończeniu szkolenia/zezwolenie na pracę na wózku wystawione przez zakład pracy lub ośrodek szkolenia zawodowego.

Wszystko zmieniło się 1 czerwca 2019 r., kiedy weszły w życie przepisy rozporządzenia Ministra Przedsiębiorczości i Technologii w sprawie sposobu i trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych oraz zasad przedłużania ich ważności. Od tamtej pory każdy operator powinien wiedzieć, jak sprawdzić ważność uprawnień UDT i kiedy podjąć działania w celu ich przedłużenia. Nowe przepisy dokładnie określają okresy obowiązywania poszczególnych dokumentów oraz wprowadzają jednolity system egzaminów i kart kwalifikacyjnych.

Imienne uprawnienia zakładowe - do kiedy są ważne?

Imienne zezwolenia na obsługę wózków jezdniowych unoszących wydawane przez pracodawcę to już przeszłość. Choć przez wiele lat stanowiły podstawę pracy operatorów, dziś nie mają już mocy prawnej. Osoby, które wciąż się nimi posługują, muszą uzyskać nowe uprawnienia UDT - jednak przepisy wprowadziły okresy przejściowe, aby nie wymagać natychmiastowego egzaminu.

W obwieszczeniu Ministra Rozwoju z dnia 29 kwietnia 2020 r. § 18. Imienne zezwolenia, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 10 maja 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym (Dz. U. poz. 650 oraz z 2003 r. poz. 603) zachowują ważność:

• Wystawione do dnia 31 grudnia 2004 r. zachowują ważność nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 r.;
• Wystawione do dnia 31 grudnia 2014 r. zachowują ważność nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2026 r.;
• Wystawione od dnia 1 stycznia 2015 r. zachowują ważność nie dłużej niż do 31 grudnia 2027 r.

Po upływie tych terminów operatorzy muszą odbyć kurs i zdać egzamin państwowy UDT. Jeżeli natomiast chcielibyśmy zmienić pracę, zatrudnić się w nowej firmie, każdy pracodawca będzie wymagał już nowych uprawnień, wydanych przez Urząd Dozoru Technicznego.

Jak długo ważne są nowe uprawnienia UDT?

Osoby zdobywające uprawnienia UDT na wózki widłowe przed wejściem w życie nowych przepisów były przekonane, że nabywają je dożywotnio. Niestety, nowe przepisy wprowadzają zmiany w tym zakresie. Obecnie uprawnienia na wózki widłowe ważne są przez okres 5 lub 10 lat, a okres ważności uprawnień uzależniony jest od rodzaju pojazdów. Innymi słowy, uprawnienia bezterminowe zdobyte przed 1 czerwca 2019 r., po wejściu w życie nowych przepisów stały się uprawnieniami terminowymi.

Wszystkie uprawnienia wydane po 2019 roku obowiązuje konkretna data ważności:

• 5 lat - dla większości zaawansowanych żurawi, suwnic, wciągarek, podestów ruchomych przejezdnych oraz wózków jezdniowych unoszących z wysięgnikiem z możliwością unoszenia operatora wraz z ładunkiem;
• 10 lat - dla wózków widłowych elektrycznych i spalinowych, wózków magazynowych, części żurawi i podestów ruchomych stacjonarnych.

Od tej reguły nie ma wyjątków. Jeśli posiadamy uprawnienia UDT wydane przed 1 czerwca 2019 r., i na rewersie zaświadczenia nie ma wpisanej daty ważności, wszystkie takie zaświadczenia są aktualne do 1 stycznia 2024 r. Przed tą datą należy złożyć wniosek do UDT o przedłużenie ważności zaświadczenia. Jeśli natomiast uprawnienia UDT zostały wydane po 1 czerwca 2019 r., na odwrocie zaświadczenia będzie widoczne pole „Ważne do”. To jest właśnie data ważności naszych zaświadczeń.

Jak sprawdzić ważność uprawnień UDT?

Sprawdzanie uprawnień na wózek jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa pracy i zgodności z obowiązującym prawem. Mamy dwie możliwości, aby stwierdzić ważność lub nieważność posiadanych uprawnień UDT:

1. Sprawdzenie karty kwalifikacyjnej

Najprościej jest to zrobić, sprawdzając kartę kwalifikacyjną, którą każdy operator otrzymuje po zdanym egzaminie UDT. Jest to plastikowa karta z kodem QR i danymi operatora, zawierająca:

• imię i nazwisko,
• numer uprawnień,
• zakres kwalifikacji (np. wózki jezdniowe, suwnice, podesty ruchome),
• datę ważności uprawnień.

Na rewersie dokumentu znajduje się rubryka "ważne do", a obok data, do kiedy uprawnienia na wózki zachowują ważność. Jeśli karta została zgubiona lub uszkodzona, wystarczy złożyć wniosek o duplikat w najbliższym oddziale Urzędu Dozoru Technicznego lub za pośrednictwem strony internetowej UDT. Tam też można uzyskać potwierdzenie statusu uprawnień.

2. Sprawdzenie online na portalu e-UDT lub udt.gov.pl

Wszyscy, którzy mają założone konto na portalu e-UDT, sprawdzą to bez problemu. Po zalogowaniu na portalu, w menu należy wejść na Moje konto, a następnie wybrać Moje uprawnienia, gdzie pojawią się dwie grupy uprawnień:

• Moje aktualne zaświadczenia kwalifikacyjne - znajdą się tu wszystkie uprawnienia zdobyte według nowych zasad, które zdobyliśmy zdając egzamin przed komisją UDT.
• Moje przedłużone zaświadczenia kwalifikacyjne - tu znajdą się wszystkie uprawnienia, które zostały przedłużone na podstawie złożonego wniosku o przedłużenie uprawnień.

Ci, którzy nie mają założonego konta w portalu e-UDT, mogą założyć osobiste konto na portalu, aby szybko, bezpiecznie i wygodnie załatwiać swoje sprawy z dowolnego miejsca. Począwszy od 23 czerwca 2023 r. - niepotrzebny jest do tego profil zaufany. Wystarczy login i hasło.

Alternatywnie, na stronie udt.gov.pl, wprowadzając imię i nazwisko oraz numer uprawnień, uzyskamy informację o statusie swoich uprawnień, który możemy szybko przekazać swojemu szefowi online lub wydrukować. W tej opcji pracodawca sam może sprawdzić, czy pracownik posiada ważne uprawnienia do obsługi bądź konserwacji, o ile zna ich numer. Ważne jest, aby pamiętać, że jeżeli wniosek o przedłużenie uprawnień był niekompletny lub źle wypełniony, nie był on procedowany, a uprawnienia będą widnieć jako nieważne.

Jak odnowić uprawnienia UDT? Złóż wniosek do UDT

Na szczęście odnowienie uprawnień na wózki widłowe nie oznacza konieczności ponownego odbycia kursu i zdania egzaminu państwowego, o ile spełniasz podstawowy warunek. W celu odnowienia uprawnień należy złożyć wniosek o ich przedłużenie do Urzędu Dozoru Technicznego. Można to zrobić online lub osobiście w oddziale UDT.

Co będzie potrzebne?

• wypełniony poprawnie wniosek;
• oświadczenie o byciu czynnym operatorem wózka widłowego przez minimum 3 lata w ciągu ostatnich 5 lat (czynności mogły być wykonywane w sposób przerywany, np. w różnych firmach - liczy się suma wszystkich okresów czasu). Należy pamiętać, iż tego typu oświadczenie składane jest pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych oświadczeń.

Warto złożyć wniosek do UDT najlepiej na 3 miesiące przed końcem ważności uprawnień. Co jednak istotne, w chwili składania wniosku należy być czynnym operatorem wózka widłowego. Oznacza to konieczność pracy w charakterze operatora wózka widłowego przez 3 lata w okresie ostatnich 5 lat. Co ważne, nie musi być to okres ciągły i praca nie musi być wykonywana wyłącznie na rzecz jednego pracodawcy.

Przedłużenie uprawnień, bez względu na rodzaj pojazdu, jest całkowicie bezpłatne.

Utrata uprawnień UDT

Co jednak w przypadku, gdy operator nie zdąży złożyć stosownego wniosku w UDT w odpowiednim czasie lub nie spełnia wymogu stażu pracy? W takiej sytuacji, jego zezwolenie do pracy traci swoją ważność (zgodnie z datą na dokumencie) i konieczne będzie ponowne zdanie egzaminu i uzyskanie kwalifikacji wymaganych na wózki jezdniowe podnośnikowe.

Osoba nieposiadająca ważnych uprawnień nie może obsługiwać wózków, gdyż czynności takie podlegają karze finansowej ze względu na postanowienia UDT w sprawie bezpieczeństwa obsługi urządzeń mechanicznych.

Jak wygląda egzamin UDT?

Egzamin państwowy składa się z dwóch części: teoretycznej (test jednokrotnego wyboru) oraz praktycznej (zadania na urządzeniu). Komisja ocenia m.in. znajomość zasad bezpieczeństwa, prawidłowe przygotowanie do pracy, manewrowanie, reagowanie na sytuacje awaryjne i umiejętność odczytu tabliczek znamionowych.

tags: #sprawdzenie #uprawnien #na #wozek #widlowy