Ursus C-330 to ikoniczny ciągnik, który na przestrzeni dziesięcioleci stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli polskiego rolnictwa. Przeznaczony głównie do wykonywania prac w rolnictwie, znajdował zastosowanie zarówno w małych gospodarstwach, jak i w pracach pomocniczych w większych. Jego uniwersalność, prostota budowy i niezawodność sprawiły, że do dziś cieszy się dużą popularnością.
Historia i Produkcja Ursusa C-330
Historia marki Ursus sięga końca XIX wieku, lecz prawdziwy przełom w rolnictwie przyniosły dopiero powojenne konstrukcje. W latach 60. XX wieku rosło zapotrzebowanie na lekki, wszechstronny ciągnik do mniejszych gospodarstw. W odpowiedzi na te potrzeby, produkcja Ursusa C-330 rozpoczęła się w 1967 roku i trwała do 1987 roku. W ciągu tych dwóch dekad wyprodukowano kilkaset tysięcy egzemplarzy, z których wiele funkcjonuje do dziś.
Model ten był następcą C-325 i poprzednikiem popularnego C-360. Zyskał własną tożsamość dzięki kompaktowym wymiarom i wyjątkowej niezawodności. Produkowany w warszawskich zakładach Ursus, trafił nie tylko na krajowy rynek, ale także do wielu państw bloku wschodniego. Ciekawostką jest, że niektóre zmodernizowane wersje, jak C-330M, były produkowane jeszcze w latach 90., a nawet sporadycznie remontowane i składane do dziś.
Wersje kolorystyczne i modernizacje
Ciągnik Ursus C-330 był produkowany w trzech głównych kolorystykach:
- siwy korpus, zielone blachy
- niebieski korpus, żółte blachy
- siwy korpus, żółte blachy
Wersja C-330M, produkowana od lipca 1986 roku, wprowadziła pewne modyfikacje. Zgodnie z informatorem Ursusa z listopada 1986 roku, "Mka" weszła do produkcji od numeru 386993. Ostatnie wzmianki o "zwykłej" C-330 pojawiają się w informatorze z lipca 1986 roku. Wersja M charakteryzowała się wzmocnionym tłumikiem wydechowym oraz zmienionymi przełożeniami, zwiększającymi prędkość ciągnika. Żółte C-330M miały hamulec ręczny taki jak w zwykłej C-330, montowany w ciągnikach z końca produkcji, podobnie jak układ kierowniczy i tylne obciążniki od C-360. Pierwsze "Mki" miały też inne atrapy z drobną siatką, przez którą często było widać prawie całą chłodnicę. Atrapa maski z drobnej siatki pojawiała się też losowo w "trzydziestkach", prawdopodobnie z powodu braków materiałowych.
Charakterystyka Techniczna Ursusa C-330
Ursus C-330 to ciągnik czterokołowy o konstrukcji bezramowej, z napędem na tylną oś. Jest to produkt wielokrotnej modernizacji ciągników lekkich, od protoplasty C-325, poprzez jego następców C-328, C-330 i C-335.
Silnik
Ciągnik jest wyposażony w silnik S312c (lub S-312C):
- Typ: wysokoprężny, czterosuwowy, 2-cylindrowy
- Wtrysk paliwa: bezpośredni
- Pojemność skokowa: 1960 cm³ (lub 1 962 cm³)
- Stopień sprężania: 17
- Ciśnienie wtrysku: 13,2 MPa (135 kG/cm²)
- Jednostkowe zużycie paliwa: 265 g/kWh (195 g/KMh)
- Moc znamionowa: 22,3 kW (30,5 KM wg DIN) przy 2200 obr./min. (według producenta, 30 KM przy 2200 obr./min)
- Maksymalny moment obrotowy: 99,96 Nm (10,2 kGm) przy 2200 obr./min (pomiary wskazują na około 118 Nm przy 1600 obr./min)
- Masa silnika suchego: 320,5 kg
Systemy silnika:
- Smarowanie: pod ciśnieniem i rozbryzgiem
- Filtr oleju: pełnego przepływu PP-8,4
- Filtr powietrza: mokry z cyklonem
- Chłodzenie: cieczą o wymuszonym obiegu, regulowane termostatem
Układ Napędowy
Ciągnik Ursus C-330 posiada:
- Sprzęgło: dwustopniowe, suche, tarczowe
- Skrzynia przekładniowa: 6 biegów w przód i 2 wstecz
- Zakres prędkości jazdy: od 1,87 do 23,44 km/h
Wał Odbioru Mocy (WOM)
- Liczba obrotów niezależnych WOM: 550 obr./min (przy 2200 obr./min silnika)
- Liczba obrotów zależnych WOM: od 69,6 do 870 obr./min (przy 2200 obr./min silnika)
Wartość mocy dostępnej na WOM wynosi około 25-26 KM przy nominalnych obrotach silnika, co jest istotniejsze dla wielu rolników niż moc teoretyczna.
Układ Kierowniczy i Hamulcowy
- Mechanizm kierowniczy: przekładnia zębata stożkowa
- Hamulce: szczękowe, sterowane mechanicznie
Układ Hydrauliczny
Ciągnik jest wyposażony w trzypunktowy układ zawieszenia z podnośnikiem hydraulicznym. Udźwig na końcach dźwigni dolnych trzypunktowego układu zawieszenia wynosi 6,9 kN (700 kG). Wiele opinii wskazuje na to, że hydraulika w C-330 była "nieciekawa", w porównaniu do C-360, która miała ją na przyzwoitym poziomie.
Wymiary i Masa
- Długość: 308 cm
- Szerokość: 159 cm
- Wysokość: 199 cm
- Masa ciągnika C-330: około 1 860 kg (w wersji podstawowej)
Ogumienie
- Koła przednie: 6.00-16
- Koła tylne: 12,4/11-28, 9,5/9-32 lub 11,2/10-28
Rozstaw kół:
- Przednie: 1350 i 1650 mm
- Tylne: 1250, 1350, 1400, 1500, 1600, 1700, 1750 i 1850 mm
Opinie Użytkowników i Praktyczne Zastosowanie
Na sukces C-330 złożyło się wiele czynników. Przede wszystkim - prostota konstrukcji, która umożliwiała użytkownikom samodzielne przeprowadzanie napraw przy pomocy podstawowych narzędzi. Niska masa była ogromną zaletą, czyniąc ciągnik idealnym do prac w lekkim terenie, sadach, ogrodnictwie czy jako pojazd pomocniczy. Ciągnik ten jest do dziś poszukiwany i chętnie kupowany, szczególnie do pracy na gospodarstwach do 15 ha i pomocniczo w większych.
Zalety
- Wszechstronna funkcjonalność w małych gospodarstwach rolnych.
- Łatwość uruchomienia w okresie zimowym dzięki możliwości obniżenia ciśnienia sprężania za pomocą odprężnika, świecom żarowym, a także opcji wlania gorącej cieczy do układu chłodzenia.
- Niezwykle trwała skrzynia biegów.
- Możliwość współpracy z różnymi maszynami, np. z prasą kostkującą Sipma Z224/1 oraz kosiarką rotacyjną o szerokości roboczej 165, dzięki dwustopniowemu sprzęgłu.
- W podorywce może współpracować z pługiem 5x25 cm (w cięższych warunkach 4x25cm), a w orce głębokiej z pługiem 2x30 cm.
Wady i ograniczenia
C-330 nie był jednak pozbawiony wad. Dla wielu rolników problemem okazywał się brak kabiny w starszych wersjach, co w chłodne lub deszczowe dni obniżało wygodę pracy (w nowszych modelach kabina jest szczelna). Niewielka moc ograniczała możliwości w cięższych pracach polowych - orka w twardej ziemi czy praca z dużymi maszynami były poza jego zasięgiem. Skrzynia biegów miała ograniczony zakres przełożeń, co wpływało na komfort jazdy.
Wielu użytkowników zauważa, że ciągniki z dużym przebiegiem mogą mieć niższą moc niż podaje fabryka. Zużycie pierścieni tłokowych, zaworów czy pompy wtryskowej wpływa na spadek parametrów. Rolnik, planując dobór maszyn współpracujących z Ursusem C-330, powinien brać pod uwagę nie tylko wartość 30 KM, ale również straty na przeniesieniu napędu oraz charakterystykę pracy silnika. Silnik S-312C najlepiej reaguje na obciążenia stałe i równomierne. Nagłe przeciążenia mogą powodować spadek obrotów, a tym samym chwilowy ubytek mocy użytkowej.
Chociaż samej mocy w koniach mechanicznych nie da się łatwo podnieść bez poważnej ingerencji w silnik, rolnik może zwiększyć efektywność pracy, dbając o odpowiednie ciśnienie w oponach, regularne smarowanie przekładni oraz unikanie nadmiernego obciążania maszyn. Dla gospodarstwa o powierzchni do kilku hektarów, 30 KM wciąż może być wystarczające, pod warunkiem odpowiedniego doboru osprzętu. W pracach transportowych, przy załadunku czy przy napędzie lekkich maszyn paszowych, jego moc jest w pełni wystarczająca.