Samochód FS Lublin to polski pojazd osobowo-dostawczy klasy średniej, który przeszedł przez wiele transformacji i nazw w swojej historii. Pierwotnie produkowany przez polskie przedsiębiorstwo FS w latach 1993-1998, następnie pojawiał się pod południowokoreańską marką Daewoo Lublin (1998-2001), polską marką Andoria Lublin (2001-2003), brytyjsko-rosyjską marką Intrall Lublin (2003-2007), polską marką DZT Pasagon (2011-2012) oraz jako Honker Cargo (lub Van) pod polską marką Honker (2012-2013).
Początki i rozwój prototypów
Koncepcja poprzednika Lublina narodziła się pod koniec lat 70. i przez całe lata 80. W lubelskiej fabryce, we współpracy z ZSD w Nysie, powstawały zunifikowane prototypy samochodów dostawczych. Charakteryzowały się one dość nowoczesną na ówczesne czasy sylwetką i bardzo dużym podobieństwem do późniejszego seryjnego Lublina. Prace miały na celu stworzenie następcy dla przestarzałych już modeli Żuk i Nysa. Efektem tych prac były prototypy takie jak Lublin 25 i 35 oraz Nysa 321, 25 i 325, w tym egzemplarz z napędem na cztery koła. Mimo zaawansowanych prac, z nieznanych powodów produkcji pojazdów nie uruchomiono; prawdopodobnie wprowadzenie pojazdów do produkcji wstrzymane było ze względów politycznych.
Wdrożenie do produkcji i pierwsze wersje
W 1974 roku w fabryce Andoria w Andrychowie rozpoczęto konstruowanie zupełnie nowego silnika wysokoprężnego polskiej konstrukcji, który był testowany w brytyjskim instytucie badawczym Ricardo w 1976 i 1979 roku. Oficjalnie, 15 października 1993 roku rozpoczęto rozruch linii produkcyjnych skonstruowanego w fabryce modelu Lublin 33. Pojazd ten wyposażony był w silnik 4C90 o mocy 72 KM i z czasem zastąpił on Żuka.
Początkowo do produkcji wprowadzono jedynie podwozie z różnymi rodzajami zabudowy. Dostępne były takie opcje jak skrzynia ładunkowa, kontener czy nadwozie typu furgon z laminatu, co umożliwiało różnorodne zastosowania, w tym adaptacje na wywrotki. Od 1996 roku w ofercie pojawiły się również turbodoładowane silniki 4CT90 o mocy podwyższonej do 90 KM oraz benzynowy 2,0 MPFI o mocy 105 KM, pochodzący z koncernu General Motors, choć aut z tym silnikiem wyprodukowano niewiele.
Modernizacje i zmiany nazwy na przestrzeni lat
Lublin II i Lublin 3
Produkcję znacznie zmodernizowanego Lublina II rozpoczęto w 1997 roku. Wprowadzono w nim nową skrzynię biegów, wspomaganie układu kierowniczego, hamulce tarczowe na przednią oś, a także inną atrapę wlotu powietrza. We wnętrzu zastosowano nową deskę rozdzielczą, wzorowaną na desce rozdzielczej Polonezów z serii Plus, oraz kierownicę od Poloneza z napisem DMP, a także wiele innych mniejszych zmian. Montaż Lublinów odbywał się również w rumuńskich zakładach Daewoo Automobile Romania w Krajowej w latach 1996-2001.
W 1999 roku do sprzedaży wszedł zmodernizowany Lublin 3, w którym dokonano niewielkich zmian w nadwoziu, wprowadzając nowe lampy kierunkowskazów i świateł postojowych zamontowane w narożnikach nadwozia.
Okres Andorii i Intralla: Lublin 3Mi
Po ogłoszeniu upadłości fabryki jesienią 2001 roku, jej przejęcie nastąpiło przez fabrykę silników Andoria z Andrychowa. Wiosną 2002 roku wznowiono produkcję Lublinów. Pod koniec 2003 roku prawa do produkcji przejęła spółka Intrall Polska, ponownie uruchamiając ją z początkiem 2004 roku.
W 2005 roku wprowadzono zmodernizowanego Lublina 3Mi. Ten nowy model otrzymał zmienioną atrapę wlotu powietrza z okrągłymi lampami. W wersji furgon pojawiły się nowe tylne lampy kierunkowskazów i świateł stop, rozmieszczone podobnie jak w Żuku. Do oferty silnikowej dołączył również silnik 2,8 l Iveco 8140.43S o mocy 125 KM. W 2006 roku silnik 4CT90 został zastąpiony jednostką 4CTi90 wyposażoną w intercooler i o mocy podwyższonej do 102 KM. Produkcja została wstrzymana w grudniu 2007 roku z powodu upadłości Intralla. Montaż Lublinów 3Mi odbywał się również w systemie SKD w zakładach Unison we wsi Obczak pod Mińskiem od 2004 roku.
DZT Pasagon i Honker Cargo/Van
Oprócz prac nad wdrożeniem do produkcji samochodu terenowego Honker, przystąpiono do modernizacji modelu Intrall Lublin. Rezultatem tych działań był samochód DZT Pasagon, w którym wprowadzono zmiany mające na celu dostosowanie pojazdu do nowych norm technicznych oraz odświeżenie stylizacji nadwozia w stosunku do poprzednika. Powiększono komorę silnika oraz całkowicie zmieniono przednią część nadwozia. Pasagon został po raz pierwszy przedstawiony w sierpniu 2010 roku podczas V Międzynarodowych Siemiatyckich Targów Pogranicza, a jego oficjalna prezentacja odbyła się 16 września 2010 roku. Produkcję seryjną rozpoczęto 3 stycznia 2011 roku.
Do napędu pojazdu zastosowano 4-cylindrowy, rzędowy silnik wysokoprężny typu Andoria ADCR o pojemności skokowej 2636 cm³, mocy 85 kW (115 KM) i maksymalnym momencie obrotowym 250 Nm, wyposażony we wtrysk Common Rail. Początkowo silnik spełniał normę Euro 4, a od maja 2011 roku również Euro 5. Jednostka napędowa była zblokowana z 5-biegową manualną skrzynią biegów, przekazującą napęd na tylne koła. Zawieszenie pojazdu stanowiła sztywna belka przednia oraz tylny most napędowy, oparte na podłużnych resorach piórowych i amortyzatorach hydraulicznych.
We wrześniu 2012 roku po raz ostatni zmieniono nazwę pojazdu z DZT Pasagon na Honker Van, a następnie na Honker Cargo. Do końca tego samego miesiąca pod nową nazwą sprzedano 48 samochodów. Mimo przeprowadzonej modernizacji, większość egzemplarzy wyprodukowanych przez DZT, a później FS Honker, została złożona z kabiną poprzedniego modelu, czyli Lublin 3Mi.
FSC Lublin 51 – historia radzieckiej ciężarówki w polskim wydaniu
Zakończenie produkcji i prototyp Ursus Elvi
W 2013 roku, po 20 latach produkcji, wielu zmianach nazw i przedsiębiorstw, produkcja samochodu osobowo-dostawczego Lublin została ostatecznie zakończona bez bezpośredniego następcy. Łącznie w latach 2011-2013 powstało około 150 samochodów dostawczych, z czego tylko 20 z nowym przodem.
W 2017 roku przedsiębiorstwo Ursus S.A. zaprezentowało dwa prototypy nowych samochodów dostawczych o pojemności do 3,5 tony pod nazwą Ursus Elvi. Egzemplarz w wersji oszczędnościowej wykorzystywał kabinę i podwozie z Lublina, nawiązując do dziedzictwa polskiego producenta.