Pojazdy marki Star od dziesięcioleci stanowiły fundament transportowy Wojska Polskiego. Choć kojarzone głównie z ciężkimi modelami terenowymi, w ofercie Fabryki Samochodów Ciężarowych (FSC) w Starachowicach znajdowały się również konstrukcje szosowe, które sporadycznie trafiały do jednostek wojskowych, oraz projekty modernizacyjne, mające na celu wydłużenie czasu eksploatacji posiadanej floty.
Star 1142: szosowy następca Stara 200
Star 1142, produkowany w latach 1986-2000, był podstawową ciężarówką szosową FSC Star. Model ten zastąpił wysłużonego Stara 200, oferując szereg innowacji technologicznych.
Innowacje konstrukcyjne
- Kabina: Wprowadzono nową, wagonową i odchylaną ręcznie kabinę. Zastosowano mniej, ale większych wytłoczek, co ograniczyło liczbę zgrzewów i zmniejszyło ryzyko korozji.
- Układ napędowy: Silnik Star S359M (6-cylindrowy, wolnossący) otrzymał zmodyfikowany system napinania paska klinowego oraz dzielony kolektor wylotowy.
- Skrzynia biegów i most: Zastosowano synchronizowaną skrzynię biegów FPS Tczew (licencja ZF) oraz zmodernizowany most napędowy o zwiększonej nośności.
Szosowe Stary 1142 były zamawiane przez Wojsko Polskie w niewielkich ilościach. Choć konstrukcyjnie był to pojazd cywilny, jego modernizacje względem poprzednika znacząco poprawiły komfort pracy kierowcy i niezawodność mechaniczną.
Modernizacje sprzętu wojskowego: ekonomiczna alternatywa
Utrzymanie pełnej sprawności operacyjnej armii wymaga ciągłego unowocześniania parku maszynowego. W przypadku pojazdów wojskowych modernizacja jest opłacalna, gdy koszt przebudowy nie przekracza 40-50% wartości fabrycznie nowego pojazdu.
Kluczowe aspekty modernizacji
Procesy modernizacyjne w ostatnich dekadach koncentrowały się na dwóch obszarach:
- Zespół napędowy: Wymiana starych jednostek na silniki o wyższej mocy, niższym spalaniu i lepszej kulturze pracy, często połączona z montażem nowocześniejszych skrzyń biegów.
- Układy pomocnicze: Udoskonalenie układów hamulcowych, kierowniczych i elektrycznych (przejście z instalacji 12V na 24V) oraz poprawa komfortu kabiny poprzez wymianę izolacji i tapicerki.
Programy modernizacji: od Star 660 po 266M
Wojsko Polskie realizowało liczne projekty, mające na celu przedłużenie życia sprawdzonych konstrukcji:
- Star 660M3: Modernizacja przeprowadzona przez WZM w Siemianowicach Śląskich. Pojazd otrzymał m.in. silnik IVECO o mocy 170 KM oraz nową instalację elektryczną 24V.
- Star 266M: Kompleksowa modernizacja modelu 266, realizowana przez spółkę MAN-STAR Trucks. Ciężarówka otrzymała komponenty z rodziny MAN L/M2000 Evolution, w tym silnik, odchylaną kabinę oraz skrzynię biegów ZF. Część egzemplarzy dla patroli saperskich wyposażono w systemy ADR (przewóz materiałów niebezpiecznych).
Projekty niezrealizowane i prototypy
W historii FSC Star powstało wiele obiecujących prototypów, które ze względów ekonomicznych lub zmiany strategii właściciela (MAN Nutzfahrzeuge AG) nie weszły do produkcji seryjnej:
| Model | Charakterystyka |
|---|---|
| Star 1144 | Wersja 4x4, prototyp. |
| Star 1366 | Wersja 6x6, opracowana m.in. dla armii węgierskiej, z turbodoładowanym silnikiem. |
| Star 742 | Lekka ciężarówka 3-tonowa, mająca wypełnić lukę między Żukiem a Starem 200. |
Wygaszanie produkcji w Starachowicach na rzecz koncentracji w zakładach w Steyr (Austria) zakończyło pewną epokę w polskiej motoryzacji wojskowej, zamykając drogę do seryjnej produkcji autorskich, wysoko mobilnych konstrukcji Star.