Siewnik to maszyna rolnicza służąca do precyzyjnego wysiewu materiału siewnego. Wykonuje on jeden z najważniejszych zabiegów agrarnych, od którego zależeć będzie wysokość uzyskanego plonu. Dlatego każdy farmer musi zadbać o to, aby ta operacja w jego gospodarstwie przebiegła jak najlepiej, dobierając odpowiedni siewnik, który stworzy optymalne warunki rozwoju dla roślin.
Wstęp: Rola siewnika w rolnictwie i jego ewolucja
Idea siewnika, jako narzędzia do precyzyjnego umieszczania nasion w glebie, ma swoje korzenie w odległej przeszłości. Za twórcę nowoczesnych siewników uważa się Jethro Tulla, który w 1701 roku skonstruował maszynę pozwalającą na zagłębianie nasion w ziemi i sianie ich w rzędach. Przez lata siewniki zmieniały swój wygląd i mechanizmy, lecz niektóre patenty wykorzystywane są do dzisiaj w siewnikach mechanicznych.
Produkcja siewników w Polsce rozpoczęła się w XIX wieku, głównie dla folwarków. Po II wojnie światowej maszyny te były produkowane w Kutnie. Początkowo były to siewniki konne, a dopiero w latach 60. XX wieku pojawiły się modele ciągnikowe. W latach 70. XX wieku na polskim rynku zadebiutowały precyzyjne siewniki do buraków i kukurydzy, co zrewolucjonizowało uprawę tych roślin.
Typy siewników: Mechaniczne a pneumatyczne
Współczesne rolnictwo korzysta z dwóch głównych typów siewników, różniących się zasadą działania: mechanicznych i pneumatycznych.
Siewniki mechaniczne: Klasyka prostoty
Siewniki mechaniczne są często spotykane na polach ze względu na swoją prostą budowę i niezawodność. Napęd siewnika brany jest zazwyczaj od jednego z kół jezdnych, które poprzez koła zębate napędza wałki w skrzyni zasypowej. Najpopularniejszym reprezentantem tego rodzaju, od lat produkowanym przez firmę Unia Group, jest siewnik „Poznaniak”. Siewniki tego typu są cenione w mniejszych gospodarstwach rodzinnych, głównie ze względu na niskie zapotrzebowanie na moc, niskie koszty eksploatacji i łatwą obsługę.
Siewniki pneumatyczne: Precyzja i wydajność
Charakterystyczną cechą siewników pneumatycznych są widoczne przewody, służące do transportu ziarna. Zazwyczaj na szczycie siewnika znajduje się kosz zasypowy dla ziarna, choć zdarzają się przypadki umieszczenia kosza w przedniej części ciągnika, zawieszonego na TUZ-ie. Taki manewr jest możliwy dzięki zastosowaniu głowicy rozdzielającej, sterowanej pneumatycznie, do której w pierwszej kolejności trafia ziarno z kosza. Strumień powietrza, który umożliwia transport ziarna, wytwarzany jest za pomocą dmuchawy napędzanej za pomocą WOM-u.
Zaletą tego typu siewnika jest możliwość dłuższego wysiewu, poprzez zastosowanie większego kosza zasypowego, który może być umieszczony bliżej ciągnika, niż to bywa w przypadku siewników mechanicznych. Wadą siewników pneumatycznych jest konieczność posiadania ładowacza (np. ładowacza czołowego TUR, ładowacza zaczepianego lub samojezdnego) do uzupełniania dużego kosza zasypowego. W przypadku braku takiego sprzętu w gospodarstwie, zakup siewnika pneumatycznego generuje dodatkowy koszt w postaci konieczności zakupu ładowacza.
Siewnik „Poznaniak”: Ewolucja kultowej maszyny
Poznaniaka zna większość - jeśli nie każdy polski rolnik. Świadczy to o tym, że idea prostego w budowie i obsłudze siewnika uniwersalnego w mniejszych gospodarstwach rodzinnych jest wciąż żywa.
Nowa generacja Poznaniaka 510/3
Najnowsza odsłona siewnika „Poznaniak” miała premierę z okazji 140-lecia firmy Unia na targach Agro Show. Model Poznaniak 510/3, o szerokości roboczej 3 m, został wyposażony w hydrauliczne znaczniki śladów, sterownik Start Seed do tworzenia ścieżek technologicznych oraz opcjonalne oświetlenie drogowe. Producent zaleca prędkość roboczą około 8 km/h, aby utrzymać równomierność siewu. Należy pamiętać, że zbyt szybka jazda może powodować podskakiwanie maszyny na nierównościach, z uwagi na jej lekką konstrukcję.
Nowa odsłona różni się od swoich poprzedników przede wszystkim wprowadzeniem nowej ramy o lepszej konstrukcji. Siewniki zyskały bezstopniową skrzynię przekładniową z żeliwną obudową, której wprowadzenie zwiększa żywotność i dokładność działania. Maszyny z Unii są przygotowane do tworzenia ścieżek technologicznych poprzez zastosowanie elektrycznego sterownika technologicznego oraz sterownika Starter Seed, zliczającego przejazdy, zamykającego i otwierającego wysiew, tworząc ścieżki technologiczne.
Siewniki „Poznaniak” nowej generacji dostępne są w czterech wersjach pojemności kosza zasypowego: 330, 370, 420 i 550 litrów, oraz trzech szerokościach roboczych: 2,5 m (dla siewnika z koszem 330 l), 2,7 m (siewnik z koszem 370 l) i 3 m (dla siewników z koszem 420 i 550 l). Są one wyposażone w 21, 23 lub 25 sztuk redlic, które umożliwiają wysiew na głębokość do 7 cm. Nowa odsłona Poznaniaka wyposażona jest również w dwie wersje redlic: stopkowe i dwutalerzowe, występujące w Poznaniaku D.
Gabaryty siewnika „Poznaniak” nie wymagają dużego zapotrzebowania na moc. Do siewnika z koszem o pojemności 330 i 370 litrów wystarczy ciągnik z silnikiem o mocy 45 KM. Siewniki z koszem 420 i 550 litrów wymagają odpowiednio 60 i 80 KM. „Poznaniaki” od dawna przeznaczone były dla gospodarstw małych i średnich.
Mechanizm napędu i wysiewu
W porównaniu z poprzednią wersją „Poznaniaka”, napęd aparatów wysiewających jest nadal mechaniczny i pochodzi z prawego koła. W nowej wersji siewnika koło to obraca się z lekkim oporem, co pozwala na podniesienie maszyny w trakcie jazdy do uwroci bez obawy o wysiewanie nasion w powietrzu.
Do ustawienia normy wysiewu w przekładni służy wygodne jarzmo z pokrętłem blokującym i dobrze widoczną skalą wyciętą laserowo. Częściowo za nim schowana jest przyklejana tablica wysiewu różnego rodzaju nasion wraz ze szczegółowym opisem regulacji siewnika. Odczytanie wszystkich ustawień koniecznych do prawidłowego wysiewu, np. 200 kg/ha pszenicy, jest możliwe, chociaż do znalezienia poszczególnych regulacji przyda się instrukcja. Na szczęście jest ona elementem zestawu i ma swoje miejsce w szczelnie zamkniętej tubie z lewej strony siewnika. Jest dość krótka, ale fragment opisujący tworzenie ścieżek technologicznych wymaga przestudiowania kilka razy, aby go dobrze zrozumieć.
Dla użytkowników starszych „Poznaniaków” regulacje nie będą zaskoczeniem, choć fakt, że aparaty wysiewające mają zamontowane dwa rodzaje kółek, może być nowością. Dzięki temu przestawienie aparatów ze zbóż na wysiew drobnych nasion nie wymaga żmudnej wymiany kółek wysiewających, a jedynie wciśnięcia małych sworzni, blokujących każde z 25 kółek do zbóż. To proste, szybkie i efektywne rozwiązanie. Kolejnym krokiem jest przestawienie dźwigni z lewej strony siewnika, ustawiającej dna aparatów wysiewających na pozycję 2 (z 8). Zastawki, czyli szczelinę wysiewu, ustawia się nad aparatami wysiewającymi, zgodnie z tabelą, na ¾ maksymalnego otworu.
Przygotowanie i kalibracja siewnika
Przed siewem zaleca się wykonanie próby kręconej lub próby wysiewu, które są kluczowe dla zapewnienia odpowiedniej normy wysiewu i uniknięcia strat. W próbie kręconej przekręca się mechanizm wysiewający o określoną liczbę obrotów i waży wysiane nasiona. W próbie wysiewu wyznacza się masę nasion wysianych na określonym obszarze.
W siewniku „Poznaniak” próbę kręconą można wykonać trzema sposobami:
- Wykonanie 16,5 obrotu korbą, którą należy wsunąć na wystający z przekładni trzpień.
- Wykonanie 23 obrotów prawym kołem jezdnym.
- Najlepszym sposobem jest dynamiczna próba kręcona, czyli przejazd opuszczonym siewnikiem na dystansie 33,3 metra, co przy 3-metrowej szerokości roboczej daje powierzchnię 1 ara.
Niezależnie od wybranej metody, nasiona zebrane z pojemników należy zważyć, a otrzymany wynik, np. 2,1 kg, pomnożyć razy 100, aby otrzymać normę wysiewu na 1 hektar. Należy również pamiętać, aby przed rozpoczęciem próby kręconej aparaty wysiewające były wypełnione ziarnem. Jeśli zważona masa ziaren jest zbyt mała, należy zwiększyć wysiew dźwignią przy przekładni, pamiętając, że korekta wymaga powtórzenia próby.
Jak wykonać próbę kręconą w siewniku
Nowoczesne siewniki precyzyjne i ich zastosowanie
Rynek oferuje również siewniki zaawansowane technologicznie, przeznaczone do dużych gospodarstw i specyficznych upraw.
Siewniki Horsch Pronto DC: Wielofunkcyjność w dużych gospodarstwach
Idealnym przykładem nowoczesnych maszyn są siewniki marki Horsch z serii Pronto DC. Firma Horsch oferuje maszyny z systemem Pronto, które w jednym przejeździe wykonują uprawę, zagęszczenie, zasiew i dociskanie. Prezentowane siewniki mają szerokość roboczą od 3 do 9 metrów. Najmniejsze zestawy (3DC, 4DC) posiadają zbiornik na ziarno o pojemności 2800 litrów.
Każdy siewnik tej serii wyposażony jest w podwójny zbiornik, dzielony na ziarno i nawóz. Nawóz wysiewany jest poprzez redlice PPF, co gwarantuje skuteczne działanie przy jego oszczędnym wysiewie. Do wysiewu zboża zastosowano od 20 do 60 redlic (20 redlic w 3DC, 28 w 4DC, 40 w 6DC, 52 w 7DC i 8DC, 60 w 9DC). Rozstaw redlic i dobrze dobrany nacisk dają możliwość wykonania wysiewu dobrej jakości.
Ze względu na cenę, zapotrzebowanie mocy i dodatkowe wyposażenie w postaci ładowacza, siewniki Horsch Pronto DC znajdą swoje miejsce w dużych gospodarstwach, nakierowanych głównie na uprawę zbóż. Na najmniejszy siewnik Horsch Pronto 3DC trzeba wydać około 85 tysięcy złotych, a na największy - Horsch Pronto 9DC - około 320 tysięcy złotych.
Siewnik punktowy Meprozet typu 100: Precyzja wysiewu kukurydzy
Do wysiewu punktowego, szczególnie kukurydzy, godnym uwagi przykładem jest siewnik firmy Meprozet typu 100. Umożliwia on wysiew różnych odmian kukurydzy, nawet drobnych, gdzie zaleca się zmianę tarcz wybierających. Nasiona można wysiewać w odległościach od 12 do 19 cm od siebie. Wydajność siewnika jest zadowalająca - w ciągu godziny jest gotów obsiać 1 hektar pola.
Firma Meprozet oferuje również siewnik z 6 sekcjami. Oprócz dołożenia dwóch dodatkowych sekcji, nie różni się on niczym od wspomnianego wcześniej modelu. Istnieje także możliwość zainstalowania aplikatora, dzięki któremu możliwe jest dokonanie wysiewu nawozu przy jednoczesnym zasiewie kukurydzy.
Podsumowanie: Wybór odpowiedniego siewnika
Siewnik jest jedną z najważniejszych maszyn w każdym gospodarstwie rolnym, mającą bezpośredni wpływ na efektywność upraw i wysokość przyszłych plonów. Przedstawione przykłady, od klasycznego „Poznaniaka” przez zaawansowane siewniki pneumatyczne Horsch, po precyzyjne siewniki punktowe Meprozet, demonstrują różnorodność dostępnych na rynku rozwiązań. Kluczem do sukcesu jest dokładne dopasowanie maszyny do specyfiki gospodarstwa, rodzaju upraw, dostępnej mocy ciągnika oraz budżetu, aby zapewnić optymalne warunki dla rozwoju roślin i maksymalizować plony.