Agregaty Ścierniskowe i Podorywkowe: Klucz do Efektywnej Uprawy Poponżniowej

Podstawową zasadą stosowaną po kombajnowym zbiorze zbóż, jak i rzepaku jest uprawa pożniwna, mająca na celu przede wszystkim przerwanie parowania gleby. Płytkie zerwanie ścierniska ma również szereg zalet. Swego czasu do uprawy pożniwnej stosowano pługi podorywkowe. Jednak już dawno w większości gospodarstw pługi zostały zastąpione innymi narzędziami, których zastosowanie może poprzedzać orkę lub uproszczoną uprawę bezorkową.

Narzędzia do uprawy pożniwnej są dostępne w ofercie zarówno zagranicznych, jak i krajowych producentów. Najważniejszą zaletą zastosowania agregatów ścierniskowych jest przerwanie parowania wody z gleby. Sama uprawa również przyczynia się do ubytku wody, niemniej jest on zdecydowanie mniejszy niż strata wody w przypadku pozostawienia pola bez uprawy. Szacuje się, że utrata wody z gleby podczas płytkiej uprawy gleby wynosi ok. 3 l/m², natomiast w przypadku podorywki pługiem jest dwukrotnie większa.

Niewskazane jest opóźnianie uprawy pożniwnej i pozostawianie samosiewów chwastów na dłuższy okres. Chwasty, które osiągają wysokość 10 cm, powodują utratę wody na poziomie 12 l/m². Do kolejnych zalet uprawy pożniwnej zalicza się równomierne rozprowadzenie i przyspieszenie rozkładu resztek pożniwnych na polu oraz ograniczenie zagrożenia ze strony chorób i szkodników. Ponadto uprawa ścierniskowa stwarza odpowiednie warunki do siewu poplonów, jak również umożliwia zagospodarowanie słomy jako nawozu.

Podczas gdy klasyczna podorywka polega na odwracaniu skiby i przykryciu resztek pożniwnych, to w obecnej koncepcji uprawy ścierniskowej resztki te są mieszane z glebą. Coraz bardziej na popularności zyskuje płytka uprawa ścierniska. Na rynku dostępne są agregaty przeznaczone do uprawy na głębokość do 5 cm. Inną koncepcją jest ultrapłytka uprawa na głębokość 2-3 cm, którą można łączyć z wysiewem międzyplonów. W tym rodzaju uprawy zastosowanie znajdują wały nożowe, kompaktowe brony talerzowe, grubery do płytkiej uprawy, jak i zgrzebła.

Rodzaje Narzędzi do Uprawy Pożniwnej

Generalnie w płytkiej uprawie ścierniska można wyróżnić dwa jej rodzaje: redlicową i tarczową. Oba rodzaje mają zalety i wady, jak również szeroką reprezentację w postaci bogatej oferty kultywatorów ścierniskowych i bron talerzowych. Narzędzia te są dostępne w różnej konfiguracji i szerokości roboczej, stąd mogą być stosowane zarówno w małych, jak i wielkoobszarowych gospodarstwach rolnych.

Kultywatory Ścierniskowe

Szeroką gamę narzędzi stanowią kultywatory ścierniskowe. Zadaniem tych narzędzi jest poderwanie ścierniska na całej szerokości roboczej i wymieszanie w górnej warstwie gleby. Narzędzia te wyróżnia dobre mieszanie resztek pożniwnych, jednakże pozostawiają one niewyrównaną powierzchnię pola. Dlatego też są one często fabrycznie wyposażone w sekcję talerzową składającą się z pojedynczych lub podwójnych rzędów oraz wały dogniatające (najczęściej wały rurowe i pierścieniowe), za którymi umieszczane są zgrzebła z grubymi sprężystymi palcami.

W najprostszych kultywatorach ścierniskowych producenci stosują sprężyste zęby zakończone dwustronnymi dłutami lub gęsiostopkami. Inną opcją są redlice sercowe z bocznymi skrzydełkami podcinającymi. Wielu wytwórców w swoich agregatach dłuta, jak i gęsiostopy układa naprzemiennie w rzędach. Zależnie od wersji takie agregaty mają dwa, trzy lub nawet cztery rzędy zębów.

Przykłady Kultywatorów Ścierniskowych

• POM Brodnica: Oferta obejmuje kultywatory Zeta Plus H o szerokości od 4 do 7 m. Wyposażone są w trzy rzędy zębów zabezpieczonych amortyzatorami gumowymi, zakończonymi gęsiostopą o szerokości 170 mm. Narzędzia w ściernisku najczęściej pracują na głębokości 5-8 mm, jednakże maksymalna głębokość pracy kultywatorów Zeta wynosi 20 cm.
• Namyslo Damian Namysło: Agregaty o nazwie Organic oferowane są w szerokościach 3-6 m. Elementami roboczymi są zęby sprężyste 45x12 mm zakończone gęsiostopką o szerokości 150 mm, które podcinają cały uprawiany profil na głębokości zaledwie 3-4 cm. Dodatkowym wyposażeniem jest przedni wał nożowy regulowany mechanicznie lub hydraulicznie bądź włóka.
• Agro-Masz: Propozycje to agregaty uprawowo-podorywkowe APS wyposażone w cztery rzędy zębów z redliczką prostą 60 mm lub gęsiostópką 180 mm. Podobne pod względem konstrukcji są agregaty Vibro I (zawieszane) oraz Vibro II (przyczepiane). W narzędziach tych również są montowane sprężyste zęby z redliczką 60 mm, natomiast gęsiostópki mają szerokość 200 mm.
• Kuhn: Agregat Prolander ma zastosowanie zarówno w uprawie pożniwnej, jak i przedsiewnej. Wszechstronność agregatu wiąże się z zastosowaniem sprężystych zębów w kształcie litery S, o wymiarach 70x12 mm. Łapy mogą być wyposażone w dłuta o szerokości 6 cm lub gęsiostópki o szerokości 18 cm. Główne elementy robocze rozmieszczone są w pięciu rzędach. Zęby mogą pracować na głębokości roboczej w przedziale 3-15 cm.
• Lemken: Agregaty Karat 9 przeznaczone są do wstępnej uprawy płytkiej na całej powierzchni bezpośrednio po zakończeniu zbioru zboża. Gama tych narzędzi obejmuje zawieszane i przyczepiane modele o szerokości od 3 do 7 m. Dzięki 8 rodzajom dostępnych do nich nakładek agregaty mogą pracować na głębokości od niecałych 5 do ponad 30 cm. Do ultrapłytkiej uprawy Lemken oferuje redlice Delta Cut o szerokości roboczej 35 cm. Rozstaw łap w kultywatorze wynosi 28 cm.
• Horsch: Firma oferuje nową wersję redlicy o nazwie TerraCut, która umożliwia płytkie podcięcie gleby na całej szerokości roboczej kultywatora. Zapewnia ona pełne podcięcie gleby i jednocześnie bardzo słabe mieszanie podciętych roślin z glebą, dzięki czemu ma zastosowanie podczas niszczenia poplonów lub chwastów na ścierniskach. Maksymalna głębokość pracy wynosi 8 cm. Redlicę TerraCut można montować na wszystkich uchwytach zębów TerraGrip stosowanych w kultywatorach Terrano lub Tiger. TerraGrip jest zębem ze sprężynowym zabezpieczeniem.
• Kongskilde (New Holland): Agregaty Vibro Flex umożliwiają płytką uprawę roli. Kultywatory Vibro Flex są dostępne w wersjach o szerokościach od 1,9 do 5,65 m. Elementem roboczym tych narzędzi są zęby z odwracalną redlicą o szerokości 6,5 cm. Są one łączone z belką poprzez sprężynę wykonaną ze stali o grubości 10 mm. Inną opcją jest ząb z odwracalną redlicą o szerokości 11 cm, zaprojektowany do pracy z dużą ilością słomy i resztek roślinnych.
• Bednar: Czeskie agregaty Swifter dostępne są w wersji zawieszanej i ciągnionej w wielu wersjach szerokości roboczych. Do uprawy pożniwnej proponowane są umieszczone w dwóch rzędach, zachodzące na siebie gęsiostopki o szerokości 270 mm.

Grubery (Kultywatory Podorywkowe)

Zastosowanie zarówno w płytkiej, średniej, jak i głębokiej uprawie sięgającej do 35 cm mają kultywatory ścierniskowe wyposażone w sztywne zęby zwane także gruberami lub kultywatorami podorywkowymi. Konstrukcję gruberów wyróżniają sztywne zęby, które mogą być zakończone dłutami, lemieszami bocznymi lub gęsiostopami. Dzięki temu narzędziami tymi można wykonywać uprawę ścierniska na głębokość od 3 do 7 cm w celu pobudzania kiełkowania chwastów. Płytka uprawa gleby jest możliwa dzięki gęsiostopom, których szerokość może dochodzić do 35 cm.

Brony Talerzowe

Do „specjalistek” od płytkiej uprawy gleby należą brony talerzowe. Mieszają one dobrze glebę oraz nie są podatne na zapychanie nawet w przypadku dużej ilości resztek pożniwnych. Na rynku dostępne są trzy rodzaje bron:

• Typu „V”: Składają się z dwóch osi, na których osadzone są talerze. Intensywność pracy tych narzędzi jest regulowana poprzez zmianę kąta rozwarcia pomiędzy osiami. Szerokość robocza bron typu „V” raczej nie przekracza 3 m.
• Typu „X”: Stanowią układ 2 x „V”. W konstrukcji tych bron jest możliwa regulacja kąta ustawienia sekcji talerzy, co pozwala dostosować narzędzia do warunków roboczych.
• Kompaktowe agregaty talerzowe: W konstrukcjach tych narzędzi talerze są umocowane w dwóch równoległych rzędach na długości narzędzia, zawieszonych niezależnie od ramy nośnej. Kompaktowe brony talerzowe pracują na mniejszej głębokości niż tradycyjne talerzówki. Najczęściej w tych narzędziach nie ma regulacji kąta pracy talerzy.

Przykłady Bron Talerzowych

• Unia: Oferuje zawieszane i ciągnione brony talerzowe typu „X” Cut w wersji L/XL/XXL. Producent stosuje talerze o kształcie czaszy z agresywnym uzębieniem. Uzupełnieniem wyposażenia jest wał rurowy o średnicy 500 lub 600 mm. Unia oferuje również zawieszany agregat talerzowy Ares Roller oraz ciągniony agregat talerzowy Ares HP.
• Agro Factory 2: Krajowy producent bron typu X, oferujący modele o szerokości od 2,7 do 3,4 m.
• Bury: Oferuje kompaktowe brony talerzowe Kobalt (szerokości robocze od 2,5 do 4 m) z możliwością regulacji kąta natarcia talerzy w zakresie od 0 do 20 stopni, oraz brony Koral (szerokości od 1,7 do 3 m) dla mniejszych gospodarstw.
• Agro-Masz: Producent ten ma w ofercie kompaktowe brony zawieszane BTM i Troll oraz ciągnione Colt, BTCH i Tiger (szerokość 10 m) z dwoma rzędami talerzy typu „C” o średnicy 510 lub 560 mm.
• Pöttinger: Brana talerzowa Terradisc 8001 T/10001 T oferowana jest w szerokościach roboczych 8 i 10 m. Użytkownik może regulować głębokość roboczą w zakresie od 5 do 15 cm.
• Väderstad: Agregat talerzowy Carrier umożliwia stworzenie podłoża siewnego na głębokości 5 cm. Dostępne są wersje L i XL z talerzami o średnicy odpowiednio 510 i 610 mm. Agregat Carrier jest dostępny z talerzami CrossCutter Disc, które wyróżnia unikatowy kształt pozwalający na rozdrabnianie dużej ilości biomasy roślinnej.

Wybór Odpowiedniego Narzędzia

Wybór odpowiedniego narzędzia do uprawy pożniwnej zależy od wielu czynników, takich jak wielkość gospodarstwa, posiadany ciągnik, rodzaj gleby, zachwaszczenie pola oraz ilość resztek pożniwnych.

Agregaty ścierniskowe pozwalają na szybszą pracę w porównaniu do tradycyjnych pługów podorywkowych. Na przykład, agregatem o szerokości roboczej 2,7-3 metry można wykonać pracę znacznie szybciej niż pługiem o szerokości 1,60-1,80 metra. Dla gospodarstw posiadających ciągniki o mocy co najmniej 50 KM (np. C-360), możliwe jest zastosowanie talerzówki o szerokości 2 metrów, co może być bardziej efektywne niż tradycyjna podorywka.

W przypadku pól silnie zaperzonych, wybór odpowiedniego narzędzia jest kluczowy. Zarówno kultywatory, jak i brony talerzowe mogą być skuteczne, jednak należy zwrócić uwagę na ich konstrukcję i wyposażenie, aby zapewnić optymalne wymieszanie resztek pożniwnych i nasion chwastów.

Warto również zapoznać się z dostępnymi materiałami porównawczymi, na przykład na specjalistycznych forach rolniczych, aby wyciągnąć wnioski na podstawie doświadczeń innych rolników.

tags: #test #agregat #scierniskowy #podorywkowy