Wprowadzenie do uprawy ziemniaków
Ziemniaki (łac. Solanum tuberosum) zostały sprowadzone do Europy początkowo jako rośliny ozdobne, jednak szybko doceniono ich jadalne bulwy. Obecnie w wielu krajach, w tym w Polsce, ziemniak jest jednym z najważniejszych warzyw i stanowi źródło taniego pożywienia. Uprawa tej rośliny nie jest skomplikowana i może być polecana nawet osobom początkującym.
Warunki klimatyczne i glebowe dla ziemniaków
Ziemniak jest gatunkiem ciepłolubnym. Najlepiej rośnie w temperaturze powyżej 15°C, jednak nie wyższej niż 26°C, gdyż wtedy może nie zawiązywać bulw. W Polsce zaleca się jego sadzenie, gdy temperatura gleby i powietrza przekracza 8ºC. Optymalnym stanowiskiem jest miejsce słoneczne.
Roślina preferuje gleby żyzne, próchnicze, przewiewne i mocno nagrzewające się. Dobrze rośnie na podłożu piaszczysto-gliniastym. Ziemniak jest tolerancyjny względem podłoża, należy jedynie unikać skrajnych wartości pH.
Odmiany i sadzenie ziemniaków
Obecnie zarejestrowanych jest blisko 100 odmian ziemniaków. Pomimo tak dużej oferty, wciąż najpopularniejsze pozostają dwie odmiany: Irys i Irga. Do gruntu sadzi się podkiełkowane zeszłoroczne bulwy (o głębokości 3-5 cm), zwane "sadzeniakami". Kiełki powinny mieć około 2 cm długości.
Najczęściej sadzenie bulw wykonuje się w drugiej i trzeciej dekadzie kwietnia. Po posadzeniu ziemniaki należy przykryć 2 cm warstwą gleby. Bulwy można sadzić od razu (całe lub po podziale) albo można je wcześniej pokiełkować.
Rozstawa rzędów zależy od parametrów konkretnej odmiany. Ziemniaków nie powinno się sadzić przed i w następstwie po innych roślinach psiankowatych (papryka, pomidor) oraz okopowych (burak, marchew, rzodkiewka, brukiew).
Przygotowanie gleby i nawożenie
Ziemię pod uprawę ziemniaków należy przygotować już jesienią. Aby rośliny tworzyły dorodne bulwy, warto uprawiać je na podwyższonych grządkach, zwanych redlinami. Usypuje się je na wysokość około 30 cm, 2-3 tygodnie po posadzeniu.
Ziemniaki zaleca się uprawiać w drugim roku po oborniku (na glebach żyźniejszych) oraz w pierwszym roku na słabszych, np. na podłożach piaszczystych. Sam obornik nie pokrywa jednak całkowicie wymagań ziemniaka, dlatego rośliny trzeba dodatkowo dokarmiać nawozami mineralnymi (sztucznymi). Przed sadzeniem warto podać nawóz azotowy (saletrę amonową lub saletrzak).
Niekiedy stosuje się także nawożenie dolistne - od fazy wytworzenia pędów bocznych do fazy formowania jagód. Polecany jest mocznik, wzbogacony siarczanem potasu i nawozem z mikroelementami.
Podlewanie i pielęgnacja
Ziemniaki w czasie susz powinno się podlewać. Roślina ma duże potrzeby wodne, zwłaszcza w czasie kwitnienia. Ważnym zabiegiem jest formowanie redlin, które powinno się wykonać 2-3 krotnie, co tydzień, po posadzeniu bulw.
Szkodniki i choroby ziemniaków
Stonka ziemniaczana to jeden z najpospolitszych i najgroźniejszych szkodników. Należy ją zwalczać jak najszybciej po zauważeniu, aby nie wyrządziła dużych szkód.
Najczęściej pojawiającą się chorobą jest zaraza ziemniaka. Aby jej zapobiegać, trzeba sadzić ziemniaki z dala od pomidorów, przestrzegać płodozmianu. Jeśli choroba występowała w poprzednich latach, należy stosować zapobiegawczo odpowiednie fungicydy. Z innych chorób mogą zagrażać ziemniakom: czarna nóżka, alternarioza, sucha zgnilizna bulw, bakterioza pierścieniowa i parchy. Ryzyko porażenia można w dużej mierze ograniczyć, wybierając odmiany odporne i mało podatne na danego patogenu. Profilaktycznie i doraźnie stosuje się fungicydy.
Zbiory ziemniaków
Ziemniaki wczesne zbiera się od trzeciej dekady czerwca przez cały lipiec (w zależności od odmiany). Ziemniaki średniowczesne zbiera się w sierpniu, a późne we wrześniu. Do pierwszych zbiorów ziemniaków najlepiej przystąpić dopiero 8-10 tygodniach od posadzenia. Młode ziemniaki słabo się przechowują.
Bulwy trzeba wykopywać delikatnie, aby ich nie uszkodzić, ponieważ wtedy szybko gniją. Późne odmiany ziemniaków zbiera się nawet 140 dni od sadzenia.
Ciągnik jednoosiowy Dzik - historia i zastosowanie
W kontekście prac polowych, zwłaszcza przy uprawie ziemniaków, warto wspomnieć o historycznych maszynach rolniczych. Ciągnik jednoosiowy Dzik, wraz z Ursusem C308, wypełnił na polskim rynku niszę najmniejszych ciągników.
Projekt ciągnika Dzik powstał w 1957 roku w Biurze Konstrukcyjnym Przemysłu Maszynowego Leśnictwa we Wrocławiu, w oparciu o dwusuwowy silnik spalinowy z Wytwórni Sprzętu Mechanicznego „Polmo” w Bielsku-Białej typu S-82. Autorami projektu byli inż. Tomasz Pacyński i inż. Stanisław Goriaczko. W ciągu roku seryjnej produkcji wypuszczono na rynek ponad 300 sztuk ciągników „Dzik 1", wyposażonych w silnik S-82 o mocy ok. 8 KM. Pojazd zasilany był mieszanką benzyny samochodowej i oleju silnikowego w stosunku 1:20.
Jeszcze w tym samym roku wstrzymano produkcję tej wersji ciągnika i wkrótce opracowano wersję całkowicie zmodernizowaną, oznaczoną marką „Dzik-2” i wyposażoną w silnik S-261C (8,5 KM). Była to konstrukcja o prostszej i bardziej ekonomicznej budowie względem wcześniejszej. Weszła ona do produkcji w roku 1960.
Na przełomie lat 60. i 70. wprowadzona została na rynek wersja ciągnika „Dzik-21”, wyposażona w silnik typu 160.03 o mocy 11 KM. Około roku 1980 wyprodukowano ostatnią serię ciągników „Dzik-21”. Tym razem produkcją zajęła się Wytwórnia Urządzeń Komunalnych „WUKO” w Stąporkowie. Jednostkę napędową nadal stanowił silnik WSM typ 160.
Parametry techniczne i ceny ciągnika Dzik
Jednocylindrowe silniki ciągnika „Dzik” miały pojemność 350 cm³, chłodzone były powietrzem i miały moc ok. 8 KM. Maksymalna prędkość pojazdu wynosiła ok. 14 km/h, a jego masa - 502 kg (Dzik 1 ważył 400 kg).
Ciągnik kierowany był przy pomocy kierownicy teleskopowej typu motocyklowego, dzięki której kierowca siedzący na specjalnym siodełku (zamontowanym do przyczepki lub maszyny) mógł skręcać pojazdem, skręcając całą osią, na której zainstalowany był silnik.
Ciągnik miał możliwość blokowania obu kół lub jednego (prawego albo lewego). Udogodnieniem była możliwość wyposażenia pojazdu w specjalne przystosowane narzędzia, napędzane silnikiem tego mikrociągnika (w pierwotnej wersji 22 typy).
Według „Informatora Agromy” z 1970 roku, ciągnik jednoosiowy Dzik 2 był przeznaczony do prac w leśnictwie, rolnictwie, do transportu oraz do napędu wciągarek linowych. Cena ciągnika Dzik 2 w 1970 roku wynosiła 23,3 tys. zł. Dla porównania, snopowiązałka produkowana w Poznaniu Warta kosztowała wówczas 31,5 tys. zł, Ursus C4011 kosztował 91,4 tys. zł, a Fiat 125p 160 tys. zł.
Ciągnik Dzik 2 był wart około 6,7 tony pszenicy, 9,7 tony żyta, 7,5 tony jęczmienia, 10,6 tony owsa, 29 ton ziemniaków lub 39 ton buraków cukrowych.
Współczesne mini traktory i ogłoszenia
Na rynku wtórnym dostępne są również nowoczesne mini traktory, które mogą być wykorzystywane do prac polowych, w tym do uprawy ziemniaków. Przykładowe ogłoszenia obejmują maszyny takie jak:
- Traktorek ISEKI 27KM z ładowaczem
- Mini traktorek Yanmar F190 4x4 z rewersem i ładowaczem
- Traktorek YANMAR f215 z glebogryzarką i ładowaczem
- Traktorek YANMAR F255 z ładowaczem i widłami
- Traktorek Kubota gl221 z ładowaczem i rewersem
- Mini traktorek KUBOTA x20 GT GL221 z glebogryzarką
- MINI TRAKTOR YANMAR FX215 F235 z ładowaczem i glebogryzarką
- Kubota KL210 GT-5 GL221 z rewersem 4x4
Zastosowanie osprzętu w pracach polowych
W kontekście prac polowych z wykorzystaniem ciągników, warto wspomnieć o specjalistycznym osprzęcie:
- Wał pierścieniowy to element roboczy agregatów uprawowych, służący do wyrównywania i zagęszczania gleby po jej spulchnieniu. Dzięki swojej budowie - złożonej z metalowych pierścieni - skutecznie rozdrabnia bryły ziemi, poprawia strukturę gleby i przygotowuje pole do siewu.
- Zestaw oświetlenia montowany w maszynach rolniczych zapewnia bezpieczny transport po drogach publicznych, zwłaszcza po zmroku lub w trudnych warunkach pogodowych. Obejmuje zazwyczaj światła pozycyjne, kierunkowskazy oraz elementy odblaskowe.
Ochrona upraw przed dzikami
Dziki stanowią zagrożenie nie tylko dla upraw kukurydzy, ale również dla ziemniaków. Aby chronić swoje plantacje przed zniszczeniem, należy eliminować czynniki przyciągające dziki. Właściwy wybór stanowiska pod zasiewy, unikanie monokultury, ponieważ takie pola są bardziej narażone na żerowanie dzików, są kluczowe.
Najlepszą ochronę daje ogrodzenie elektryczne, pod warunkiem, że zostanie założone zaraz po siewie. Niższy drut powinien być na wysokości około 40 cm od ziemi, a drugi na wysokości około 75 cm, uniemożliwiając przeskoczenie przeszkody. Ogrodzenie z trzech drutów (na wysokościach 25 cm, 40 cm i 75 cm) zapewnia najlepszą ochronę i powinno być założone 1,5 metra od brzegów plantacji.
Warto również rozważyć stosowanie repelentów zapachowych. Obecnie dostępne są nowe repelenty, które można znaleźć w Internecie. Warto zasięgnąć opinii o skuteczności tej metody odstraszania w kole łowieckim, które powinno wspierać takie działania.
Wiosenne uderzenie dzików na pola powoduje większe straty niż jesienne. Pęczniejące i kiełkujące nasiona są przysmakiem dzika. Oprócz dzików, szkody w różnych uprawach powoduje również zwierzyna łowna.
