Odpowiedni luz w układzie rozrządu gwarantuje prawidłową pracę jednostki napędowej i dokładne zamykanie zaworów, skutkujące ich właściwym chłodzeniem. Należy pamiętać, że zawory są najbardziej obciążonymi cieplnie elementami silników.
Zadaniem układu rozrządu zaworowego jest sterowanie wlotem powietrza do cylindra i wylotem gazów spalinowych z cylindra na zewnątrz. Zawory są otwierane i zamykane w odpowiednim czasie, tak aby zapewnić prawidłowe napełnianie cylindra świeżym ładunkiem oraz oczyszczanie go z gazów spalinowych. Działanie zaworów wywiera istotny wpływ na funkcjonowanie całego silnika ciągnika.
Znaczenie Luzu Zaworowego
Nagrzewanie się zaworów w czasie pracy silnika powoduje ich wydłużanie. Na skutek tego zawór może nie zamykać się całkowicie. Aby zapewnić szczelność zaworów, konstrukcyjnie przewidziany jest luz zaworowy w postaci minimalnego odstępu między określonymi elementami w mechanizmie rozrządu.
Ten odstęp, w zależności od konstrukcji silnika, typu rozrządu i zastosowanych materiałów, zmniejsza się lub zwiększa w miarę wzrostu temperatury pracy silnika.
Konsekwencje Nieprawidłowego Luzu Zaworowego
Zbyt mały luz zaworowy (lub jego brak) może powodować niedomykanie się zaworów, co skutkuje zwiększeniem ciśnienia w komorach spalania. Permanentne przyleganie popychaczy do gniazd zaworowych prędzej czy później skończy się przegrzaniem zaworów i ich uszkodzeniem. Z kolei, jeśli luzy są zbyt małe, zawory nie zamykają się prawidłowo.
Natomiast luz nadmierny powoduje spadek mocy, zwiększa hałas pracy silnika i przyczynia się do nadmiernego zużycia układu rozrządu. Zbyt duże luzy, oprócz metalicznego stukania jednostki napędowej, przyspieszają zużycie nie tylko zaworów, ale też dźwigienek oraz krzywek wałka lub wałków rozrządu.
Kiedy Należy Sprawdzać i Regulować Luzy Zaworowe?
Luzy zaworowe są zawsze podawane w instrukcjach obsługi danego modelu silnika. Mierzy się je i reguluje zazwyczaj, gdy silnik jest zimny, chyba że instrukcja przewiduje inną możliwość. Luz zaworowy powinien być sprawdzany przy okresowych przeglądach silnika w terminach określonych przez producenta (zależnie od przebiegu lub okresu pracy silnika).
Jeśli nie przewidziano automatycznej korekty, to w miarę potrzeby należy dokonać regulacji luzu zaworowego zgodnie z zaleceniami obsługi danego typu silnika. Należy przy tym szczególnie zwracać uwagę na możliwe różnice w wymaganiach dla luzu zaworów dolotowych i wylotowych.
Z regulacją zaworów nie należy zwlekać, aż będzie słychać tzw. klepanie zaworów, bo wówczas dochodzi do przeciążenia współpracujących elementów i powstaje nadmierny luz zaworowy. Jeśli zawory nie „hałasują”, może to świadczyć o zmniejszaniu się luzu.
Metody Regulacji Luzów Zaworowych
W celu ustalenia luzu zaworowego stosuje się różne metody regulacji. Powszechnie stosowana jest regulacja mechaniczna „ręczna”, typowo za pomocą śrub, czasem płytek lub wymiany innych elementów pośrednich. Producent silnika podaje zalecane wartości luzu zaworowego (w setnych i dziesiątych częściach mm).
Czasem stosuje się regulację automatyczną (właściwie - kasowanie nadmiernego luzu) za pomocą rozwiązań mechanicznych lub hydraulicznych. W niektórych rozwiązaniach występuje hybryda regulacji ręcznej i automatycznego kasowania.
Przygotowanie do Regulacji
Przed przystąpieniem do regulacji luzu zaworów należy dysponować odpowiednimi narzędziami:
- szczelinomierzem (kątomierzem)
- specjalnymi kluczami
- uszczelką pod głowicę (jeśli zdjęcie pokrywy zaworów jest konieczne)
Przed rozpoczęciem pracy należy dokładnie zapoznać się z instrukcją obsługi danego silnika John Deere. Zawarte są w niej niezbędne informacje dotyczące warunków regulacji, wymaganych wartości luzu oraz usytuowania poszczególnych zaworów na głowicy.
Procedura Sprawdzania i Regulacji
Po uzyskaniu dostępu do klawiatury (mechanizmu rozrządu) można przystąpić do sprawdzenia i ewentualnej regulacji luzu zaworowego. Najpierw należy sprawdzić luz, a dopiero w razie konieczności dokonać regulacji. Pozwoli to na uniknięcie regulacji zaworów, które posiadają odpowiednie wartości luzu.
Sprawdzanie Luzu
Do sprawdzenia luzu należy wybrać płytkę szczelinomierza o grubości odpowiadającej wymaganej wartości i próbować wsunąć ją między trzonek zaworu a dźwigienkę zaworową. Jeśli szczelina między tymi elementami jest wyraźnie większa od grubości płytki lub płytka wsuwa się bez wyczuwalnego oporu, to luz jest zbyt mały.
Regulacja Luzu
Aby dokonać zmiany luzu, należy odkręcić przeciwnakrętkę, a następnie, obracając wkrętem regulacyjnym, doprowadzić do takiej sytuacji, aby płytka szczelinomierza poruszała się w szczelinie pomiędzy zaworem a dźwigienką z bardzo małym oporem. Następnie, trzymając klucz osadzony w gnieździe wkrętu regulacyjnego, należy dokręcić przeciwnakrętkę.
Dla przykładu, w niektórych silnikach luz należy wyregulować tak, aby wynosił na gorącym silniku 0,25 mm, a przy zimnym silniku 0,30 mm. Luz reguluje się po poluzowaniu nakrętki kontrującej śrubę regulacyjną w dźwigience.
Ustalanie Położenia Wału Korbowego
Aby można było regulować luzy zaworowe w poszczególnych cylindrach silnika, podstawą jest ustalenie właściwego ustawienia wału korbowego. W przypadku silnika o parzystej liczbie cylindrów, polega ono na ustaleniu kolejności zapłonów w cylindrach oraz właściwości, że zawsze dwa tłoki poruszają się razem w górę i w dół, z tym, że cykle pracy tych cylindrów są przesunięte o 360° obrotu wału korbowego.
Dzięki temu, obserwując zawory, można stwierdzić, w którym z cylindrów kończy się wydech i zaczyna suw ssania. Pozwala to na ustalenie, kiedy tłok w innym cylindrze zajmie najwyższą pozycję między suwami sprężania a rozprężania, odpowiednią do regulacji zaworów.
W ten sposób można przeprowadzić regulację zaworów, np. w silniku czterocylindrowym: gdy „mijają się” zawory czwartego cylindra (tłok pierwszego cylindra kończy sprężanie), reguluje się luzy zaworów ssących cylindrów pierwszego i drugiego oraz zaworów wydechowych cylindrów pierwszego i trzeciego.
Regulacja zaworów w Ursusie C-4011 | Poradnik warsztatowy
Zalecenia
Ze względu na ważność i dokładność wykonania, regulację zaworów zasadniczo zleca się autoryzowanym stacjom obsługi John Deere, aby zapewnić prawidłowe funkcjonowanie i długą żywotność silnika.