Budowa traktorka typu SAM (Samodzielna Adaptacja Maszyny) to ambitne przedsięwzięcie, które wymaga zarówno wiedzy technicznej, jak i praktycznego doświadczenia. W niniejszej artykule skupimy się na aspekcie traktorków z przednim napędem, analizując wyzwania i sugerowane rozwiązania.
Wyzwania konstrukcyjne traktorka SAM z przednim napędem
Użytkownicy, którzy decydują się na budowę traktorka własnej konstrukcji, często stają przed koniecznością rozwiązania wielu problemów technicznych. Głównym celem jest stworzenie maszyny, która będzie skuteczna w pracach rolniczych, takich jak orka, bronowanie czy odśnieżanie.
Wybór i montaż podzespołów
Istnieje wiele opinii na temat tego, jakie podzespoły najlepiej sprawdzą się w budowie traktorka. Jeden z użytkowników, student Mechaniki i Budowy Maszyn, planuje stworzyć ciągnik "PC-01" z silnikiem S-15. Posiadając w zapasach domowych pewne podzespoły, postanowił to złożyć w jedną całość, aby istniało to w rzeczywistości, a nie było kolejnym marnotrawieniem papieru na teoretyczne wywody.
Często wykorzystywane są podzespoły z innych pojazdów, takich jak:
- Mosty od Żuka, Nysy, Lublina, Poloneza, a nawet Stara.
- Skrzynie biegów od Lublina 51, Żuka lub Stara 28/29/660.
- Sprzęgła od Lublina 51.
Silnik i jego umiejscowienie
Umieszczenie silnika poprzecznie, jak w przypadku silnika S-15, może poszerzyć konstrukcję oraz powodować, że przodem mocno szarpie na boki. Duży poziomy tłok pracuje w poprzek pojazdu. Zaleca się montaż silnika wzdłużnie ciągnika, z napędem na sprzęgło przez przekładnię kątową. Silnik "S" 15 - 18 szybko wykończy sprzęgło Żuka; to sprzęgło i skrzynia nadają się do silników 7 i 10 KM.
Przeniesienie napędu
Większość znanych konstrukcji posiada przeniesienie napędu z silnika pasami klinowymi na przekładnię kątową, do której zamocowane jest sprzęgło i skrzynia biegów.
Skrzynia biegów i sprzęgło
Sprzęgło Żuk nie jest tożsame ze sprzęgłem Lublina 51; jest słabsze i nie wytrzymuje (jeżeli faktycznie masz sprzęgło Lublina 51, to będzie ok), to samo dotyczy skrzyni biegów. Zastosowanie skrzyni biegów od Lublina 51 jest polecane, a w przypadku posiadania drugiej, sprawnej skrzyni bez pokrywy, możliwe jest ich połączenie w celu uzyskania redukcji prędkości obrotowej i zwiększenia momentu na kołach napędowych.
Problem z wytrzymałością żukowskiego sprzęgła nie leży w dużym momencie obrotowym silnika, ale w tym, że w jednocylindrowym silniku Diesla siła skrętna na wałku sprzęgłowym jest niestala, lecz pulsacyjna i to ona „urabia” tarcze i wałek.
Mosty napędowe
Tylny most musi być skracany, bo jest za szeroki. Częstą usterką było ukręcanie półosi, zwłaszcza gdy most był nieosiowo pospawany i flansza półosi pracowała. Mosty od Stara mają tę przewagę, że skrzynia ma wyjścia na sprężarkę i przystawkę odbioru mocy (były nawet dwubiegowe). Most od Lublina 51 również może być skrócony przez tokarza.
Zawieszenie przednie i układ kierowniczy
Jeśli chodzi o mocowanie przedniego zawieszenia, wielu użytkowników obawia się tego elementu. Zaleca się zastosowanie belki przedniej, którą można zaprojektować z profilu dwuteowego/zamkniętego prostokątnego, wspawując zwrotnice z Żuka. Układ kierowniczy po małych przeróbkach również może być żukowski. Montaż do ceowników pod silnikiem za pomocą sworznia (np. fi50, jak w Ursusie C330) na panewkach jest rekomendowany.
Jeden z użytkowników polecał montować oś z jakiegoś starszego ciągnika, co załatwiało problem zwrotnic i kątów pochylenia koła, tak żeby kierownica chodziła w miarę lekko i sama wracała.
Rama
Rama z ceownika o wysokości 80mm jest często stosowana. Przy silnikach Diesla rama nie powinna być dwustopniowa lub łamana, ponieważ będzie pękać.
Aspekty przedniego napędu
Konstruowanie traktorka z napędem tylko na przód wiąże się z większym nakładem pracy oraz trudnościami w doborze części, ponieważ trzeba znaleźć most ze skrętnymi osiami albo kombinować ze zwrotnicami i półosiami. Użytkownik planujący budowę ciągnika z napędem na przód, wykorzystując części od Tico, pyta o możliwości efektywnego orania niewielkiego ogródka oraz odśnieżania podwórka.
Traktor ciągnik sam 4x4 test z pługiem, orka ścierniska test polowy, plowing stubble
Wady przedniego napędu w traktorkach
Przedni napęd nie jest zbyt korzystny przy tego typu pracach, zwłaszcza przy orce, która jest zabiegiem agrotechnicznym o ogromnym zapotrzebowaniu na energię, a więc wymagającym sporo więcej efektywnego uciągu. Przy przednim napędzie i sporym oporze lemieszy, traktor będzie miał tendencję do "podrywania" przednich kół, co prowadzi do ześlizgiwania się. Ponadto koła nie mające pełnej przyczepności jeszcze bardziej zmniejszą uciąg.
Rozwiązania dla przedniego napędu
Aby poprawić wydajność przedniego napędu, można zastosować:
- Zwolnice na końcach półosi: Mogą pomóc w zmniejszeniu obrotów na napędzie i zwiększeniu momentu obrotowego.
- Reduktor: Może być problematyczny w montażu przy przednim napędzie (np. z Tico), ale warto rozważyć jego zastosowanie.
- Mała przekładnia planetarna: Na każdą stronę (jedna na jedną stronę, druga na drugą).
Alternatywne rozwiązania
Dużo prościej jest kupić most od tylnonapędowca (np. od Żuka, Nysy, Lublina lub Poloneza) i z przodu zrobić wahliwą oś na zwrotnicach od Tico. W takim układzie silnik można umieścić z przodu wzdłużnie, zaspawać dyfer Tikacza i wyjść jedną z półosi na tylny most z blokadą.
Takie rozwiązanie jednocześnie zapewniłoby napęd na tył, dobrze dociążony tył (co jest ogromną zaletą) oraz dużo miejsca z przodu.
Aspekty prawne
Obecnie budowa traktorka SAM jest całkowicie nieopłacalna, biorąc pod uwagę aspekty prawne, w tym rejestrację i ubezpieczenie samodzielnie zbudowanego ciągnika.
Podsumowanie doświadczeń
Jak zauważył jeden z doświadczonych konstruktorów, "Sam zbudowany nawet byle jak, 'oszczędnościowo', z błędami konstruktorskimi będzie działał i nawet wykonywał prace!". Jednak jako praca dyplomowa, projekt wymaga znacznie większej precyzji i inżynierskiego podejścia. Warto czerpać inspirację z ogłoszeń sprzedaży takich wynalazków, ponieważ wśród wielu "szkarad" zdarzają się super zrobione konstrukcje.
