Odma silnika, będąca częścią układu odpowietrzania skrzyni korbowej, odgrywa kluczową rolę w prawidłowym funkcjonowaniu silników spalinowych, w tym popularnych jednostek Briggs & Stratton stosowanych w traktorkach i kosiarkach. Jej nieprawidłowe działanie lub uszkodzenie może prowadzić do szeregu problemów, od dymienia po poważne usterki silnika. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące objawów, przyczyn i metod diagnozowania oraz naprawy problemów z odmą.
Co to jest odma silnika i jakie są jej funkcje?
Odma, czyli układ odpowietrzenia skrzyni korbowej, to element odpowiedzialny za utrzymanie odpowiedniego ciśnienia wewnątrz silnika. W trakcie pracy silnika, niewielka ilość spalin, zwana "przedmuchem", przedostaje się obok pierścieni tłokowych do skrzyni korbowej. Zadaniem odmy jest odprowadzenie tych gazów, często wraz z mgłą olejową, z powrotem do układu dolotowego lub bezpośrednio do atmosfery, zapobiegając nadmiernemu wzrostowi ciśnienia w skrzyni korbowej, które mogłoby prowadzić do wycieków oleju przez uszczelki.
Wygląda to na odmę silnika, czyli odpowietrzenie skrzyni korbowej. Przewód gumowy odmy zakłada się bezpośrednio.
Objawy problemów z odmą i silnikiem Briggs & Stratton
Wiele problemów z silnikami Briggs & Stratton, szczególnie tych związanych z nadmiernym zużyciem oleju i dymieniem, może wskazywać na usterki odmy lub związane z nią problemy wewnętrzne silnika. Najczęstsze objawy to:
- Niebieski dym: Jest to klasyczny objaw spalania oleju. W silniku drogi widzę trzy potencjalne przyczyny: odma (za wysoki poziom oleju), pierścienie (zużycie) albo wyrobione prowadnice zaworów (przegrzany).
- Wycieki oleju z odmy: Gość w serwisie nakręcił mnie o tym przedmuchu i dlatego leci olej. Czasami olej wycieka z klapki zaworowej do filtra powietrza, a następnie do gaźnika, co powoduje dymienie. Jeżeli z odmy wyrzuca olej, a przewód jest wpięty do filtra lub gaźnika, można spróbować puścić go luzem - wtedy przestanie kopcić.
- Olej w filtrze powietrza lub gaźniku: Generalnie wygląda mi to na przechylenie kosiarki na bok, czego nie powinno się robić, gdyż olej właśnie przelewa się do odmy i zalewa filtr powietrza oraz dostaje się do tłumika. Sprawdź, czy filtr jest zaolejony; jeśli jest, to go wymień - w modelu 675 jest papierowy, więc oczyszczenie jest wykluczone.
- Silnik "chlapie" olejem: Silnik w czasie pracy chlapie delikatnie olejem przez wlew i podaje go przez wężyk (wydaje mi się, że to odma) do pompki paliwa, a dalej olej miesza się z paliwem, przez co traktorek dymi i zawala świece, dymi i czasami strzela w tłumik.
- Nagar na zaworach i w komorze popychaczy: Po rozgrzaniu silnik dymił na niebiesko i brał olej. Po zdjęciu głowicy okazało się, że olej jest w komorze popychaczy zaworowych (tej po prawej stronie tulei cylindra), jeden z popychaczy jest troszeczkę zgięty oraz jest nagar od oleju na zaworach.
- Spadek kompresji i trudności z odpalaniem: Może jest słaba kompresja i wraca odmą.
- Strzały w tłumiku: Posiadam kosiarkę z silnikiem Briggs&Stratton 3.5 classic, problem jak w temacie czyli silnik po odpaleniu minimalnie zmienia obroty i co jakiś czas słychać wystrzały w tłumiku.
Główne przyczyny problemów z odmą
1. Przechylanie kosiarki lub traktorka na bok
Silniki te nie są przeznaczone do pracy na pochyłościach. Jest tylko mała nieścisłość: odma jest po przeciwnej stronie niż gaźnik (obok tłumika) i na tę stronę nie wolno przechylać kosiarki, nawet z wyłączonym silnikiem. Możliwe, że przechylałeś kosiarkę na stronę zaworów. Jeżeli był przechylany na bok, to pokopci i przestanie. W przypadku, gdy silnik jest sprawny (ma właściwą kompresję), to po pewnym czasie (wypali olej) przestanie nadmiernie dymić.
2. Przedmuchy do skrzyni korbowej
To główna przyczyna wycieków z odmy. Przedmuchy to spaliny, które przedostają się z komory spalania do skrzyni korbowej. Gość w serwisie nakręcił mnie o tym przedmuchu i dlatego leci olej. Masz przytarty cylinder, widać to na filmie w pierwszym Twoim poście, i są przedmuchy do komory korbowej. Najczęściej przedmuch na uszczelce głowicy do kanału popychaczy. Wtedy spaliny dostają się do skrzyni korbowej. Tam mieszają się z mgłą olejową i odmą w dolot. Efekt podczas koszenia (obciążenia) silnik potrafi wypić cały olej w 1-2 godziny.
Możliwe, że pierścienie też już puszczają, dając ten sam efekt. Po remoncie silnika Briggs & Stratton 12,5 HP użytkownik zauważył, że olej wycieka z klapki zaworowej do filtra powietrza, a następnie do gaźnika, co powoduje dymienie. Problemy mogą wynikać z niewłaściwego montażu odmy, zbyt wysokiego poziomu oleju, przedmuchów do komory korbowej lub złego spasowania tłoka i pierścieni.
3. Zużyte pierścienie tłokowe
Pierścienie i prowadnice zaworów pewnie już zużyte. Niestety, wymiana pierścieni przy silniku, który "goni" olej odmą lub pali olej w dużych ilościach, to najczęściej półśrodek, a kosiarka po paru koszeniach wróci do poprzedniego stanu. Założenie nowych pierścieni do tak wyeksploatowanego silnika może tylko pogorszyć sprawę. Pierścienie zostały założone prawidłowo, to znaczy w odpowiedniej kolejności i czy nie został któryś obrócony. Pierścienie uszczelniające różnią się między sobą, poza tym mają zaznaczone, którą stroną powinny być założone w stronę głowicy.
4. Zużyte prowadnice zaworów
Ja bym sprawdził, czy nie są wywalone prowadnice zaworów, w szczególności ssącego, bo będzie tamtędy brał olej. No i jeszcze ten "zawór" odmy, ale to przy okazji. Masz duży luz na trzonku zaworu i nic z tym nie zrobisz, tam przedostaje się olej z odmy. Prowadnic zaworów w tym silniku nie wymienisz; w silnikach Tecumseh można wymienić tulejki, w tym ich po prostu nie ma.
5. Uszkodzona uszczelka pod głowicą
Uszczelka pod głowicą jest najcieńsza w miejscu, gdzie idą popychacze czy rozrząd, i często tam pada, a spaliny dostają się do komory korbowej, zabierając mgłę olejową i trafiając w dolot.
6. Zbyt wysoki poziom oleju
Sprawdź poziom oleju (może jest za duży stan) oraz drożność odmy. Za wysoki poziom oleju może prowadzić do jego wyrzucania przez odmę.
7. Wytarty lub jajowaty cylinder
Najprawdopodobniej jest jajowaty cylinder. Masz przytarty cylinder, widać to na filmie w pierwszym Twoim poście, i są przedmuchy do komory korbowej.
Tłoki, o ile się orientuje, nie występują nadwymiarowe. Jeśli zrobiłeś szlif i wstawiłeś nowy tłok, to ten silnik ma przedmuchy i dlatego wyrzuca olej. Tak jak wcześniej wpisałem, jest zrobiony szlif, tłok nowy, nadwymiarowy (do tych silników akurat idzie kupić oryginalne nadwymiarowe tłoki na 1, 2 i 3 szlif). Szlif jest zrobiony przez dobrego fachowca w Skoczowie, więc co do jakości i dopasowania, to nie mam wątpliwości, że jest dobrze zrobione. Mimo to, po remoncie z nadwymiarowym tłokiem, silnik nadal może mieć przedmuchy, co świadczy o skomplikowanej naturze problemu.
Diagnostyka problemów z silnikiem i odmą
Skuteczna diagnoza wymaga zastosowania kilku metod:
1. Pomiar kompresji
Pierwsze to pomiar kompresji. Miernik kosztuje 50 PLN. W silnikach Briggs & Stratton jest odprężnik automatyczny, co może zaniżać pomiar. Trzeba albo szybko kręcić (by się deaktywował automatycznie), albo deaktywować go ręcznie, np. przez zwiększenie luzu zaworowego na zaworze dolotowym. Bez tego pomiar może być zaniżony przez działanie odprężnika. Jeżeli ma on odprężnik na wałku rozrządu, to pomiary ciśnienia nie są miarodajne. Prawidłowa kompresja powinna wynosić 6-7,5 bar.
2. Pomiar szczelności cylindra (Leak-down test)
Ja ogólnie teraz wolę robić pomiar szczelności cylindra. Jak pomiar wyjdzie słabo, można zablokować wał w GMP (górnym martwym punkcie) tego cylindra między suwem sprężania a pracy, podać ciśnienie powietrza z kompresora przez otwór świecy i nasłuchiwać, skąd wylatuje: czy odmą, czy przez dolot, czy wydech. Tłok w GMP, końcówka do kompresora i pchać powietrze przez świecę.
3. Kontrola przewodów odmy
Spróbuj odpiąć przewód odmy i wtedy ją odpal. Jak odmą będą duże przedmuchy, to silnik do remontu.
4. Wizualna inspekcja
- Sprawdź poziom oleju (może jest za duży stan) oraz drożność odmy.
- Silnik kopci podczas pracy? Uszczelniacz wału jest dobry? Kopci na biało czy na niebiesko?
- Odkręciłem tłumik i pociągnąłem za szarpak, to znowu było tak ciężko na suwie sprężania, ale pomogłem sobie, kręcąc rękami za koło zamachowe, i z tłumika jak z kranu wylał się olej i benzyna.
- Nagar na zaworach to syf, to po prostu nagar - silnik już bierze olej i ten olej spalając się z paliwem tworzy taki syf.
Rozwiązania i naprawy
Pamiętaj, że wymiana pierścieni w silniku, który goni olej odmą lub pali olej w dużych ilościach, to najczęściej półśrodek, a kosiarka po paru koszeniach wróci do poprzedniego stanu.
1. Wymiana pierścieni i szlif cylindra
Załóż nowe pierścienie i zobacz, czy silnik odpala (czy w ogóle odpala). Ja bym się nie pchał w szlifowanie cylindra - koszt pewnie duży, do tego trzeba specjalistyczny zakład znaleźć. Niestety, wymiana pierścieni na zużytym cylindrze często nie przynosi trwałych rezultatów. W przypadku potwierdzenia, że cylinder jest jajowaty lub przytarty, konieczny może być szlif cylindra i montaż nowego, nadwymiarowego tłoka. Pamiętaj, że do tych silników akurat idzie kupić oryginalne nadwymiarowe tłoki na 1, 2 i 3 szlif.
2. Kontrola i naprawa zaworów oraz prowadnic
Jak był podparty zawór, to mogło wypalić zawór i gniazdo. Jeżeli masz duży luz na trzonku zaworu, tam przedostaje się olej z odmy. Prowadnic zaworów w silnikach Briggs & Stratton zazwyczaj nie wymienisz. Jest natomiast możliwość delikatnego "pilowania" trzonka zaworu w celu regulacji luzu pod pokrywką odmy: Nie ma żadnej regulacji, wsadza się cienki pilniczek iglaczek prostokątny między trzonek zaworu a popychacz (pod tą pokrywką od odmy) i piłuje, wyjmuje, mierzy luz, znów piłuje, mierzy luz i tak aż jest dobrze. W podany sposób można też zrobić w silniku bez prowadnic, tylko trzeba uważać na grubość ścianki, aby nie zrobić dziury.
3. Uszczelka pod głowicą
Wymiana uszczelki pod głowicą, szczególnie jeśli spaliny dostają się do komory korbowej, jest kluczowa dla zatrzymania przedmuchów i wycieków oleju.
4. Problemy z gaźnikiem
Skoro pali po zalaniu paliwem na tłok, czyli problem leży gdzieś w gaźniku. Niewielkie wybrzuszenie membrany kwalifikuje ją do wymiany.
Problemy z odmą w silnikach Briggs & Stratton często sygnalizują głębsze zużycie silnika. Diagnoza wymaga precyzji, a naprawa zazwyczaj nie ogranicza się do samej odmy, ale dotyczy całego układu cylindrowo-tłokowego oraz zaworowego.