Traktorek TZ 4K to maszyna wyjątkowo prosta w konstrukcji, ciesząca się reputacją wytrzymałego sprzętu rolniczego. Poniższy artykuł przedstawia kluczowe informacje dotyczące jego budowy, najczęstszych problemów eksploatacyjnych oraz wskazówek dotyczących konserwacji i napraw.
Silnik i Układ Smarowania
Charakterystyka Silnika
Silnik TZ 4K-14 to jednocylindrowy diesel dwusuwowy wysokoprężny. Jego mechanizm smarowania jest bardzo prosty. W dolnej części skrzyni korbowej znajduje się sitko połączone przewodem z pompą odsysającą. Przefiltrowany olej trafia do cylindra poprzez przewód przykręcony na dole cylindra.
Filtracja Oleju
W dolnej części silnika, po prawej stronie (pod rozrusznikiem), znajduje się mały olejowy wkład filtra. Po odkręceniu dekielka, wewnątrz znajduje się kawałek okrągłego filcu, odpowiedzialnego za filtrację oleju. Stan tego elementu należy szczególnie pilnować, zwłaszcza zimą, aby uniknąć zatarcia silnika. Długo nie wymieniany lub nieczyszczony filtr potrafi się solidnie zapchać, co jest zjawiskiem szczególnie niebezpiecznym, gdy olej jest gęsty. Silnik ma wadę w postaci zaszlamiającej się pompy oleju; wystarczy jednak po sezonie przeczyścić pompę, aby zapewnić jej prawidłowe działanie.
Problemy z Uruchomieniem i Kompresją
Częstym problemem jest trudność z uruchomieniem silnika, szczególnie po dłuższym postoju. Im dłużej traktorek stoi, tym trudniej go odpalić, choć po kilku próbach zazwyczaj udaje się go uruchomić. Problem ten, mimo że nie zależy wyłącznie od temperatury otoczenia, jest typowy dla starych diesli w niskich temperaturach.
Jedną z głównych przyczyn problemów z uruchomieniem może być niska kompresja. W celu wstępnej weryfikacji tego problemu, można wykręcić świecę żarową i wlać do cylindra około 2 cm³ oleju silnikowego lub 5 cm³ oleju napędowego. Po ponownym wkręceniu świecy i próbie uruchomienia, jeśli silnik odpali i będzie dalej pracował, świadczy to o problemie z kompresją. Jeżeli ta technika nie zadziała, przyczynę należy szukać w układzie paliwowym. W przypadku potwierdzenia problemów z kompresją, często konieczne jest sprawdzenie cylindra z tłokiem i ewentualne wykonanie szlifu. W instrukcjach obsługi TZ 4K-14 wspomina się również o "loncie" jako elemencie ułatwiającym zapłon, co może mieć związek z funkcjonowaniem otworu w świecy.
Inne problemy z uruchomieniem mogą wynikać z układu paliwowego, np. nieszczelności powodujące wycieki paliwa z kanałów.
Szybka porada – odpowietrzanie diesla PLN
Dymienie Silnika
Dymienie silnika TZ 4K-14 jest zjawiskiem normalnym w granicach normy, zwłaszcza gdy silnik pracuje pod obciążeniem. Fabrycznie nowe traktorki dymiły biało-niebieskim dymem w momencie dodawania gazu pod obciążeniem. Jeśli silnik ma dobre sprężanie, dymienie niebieskim dymem (wskazujące na branie oleju) nie zawsze musi być powodem do nadmiernego niepokoju.
- Czarny dym wskazuje na zbyt mocne podawanie paliwa z wtrysku.
- Biało-niebieski dym może świadczyć o spalaniu oleju silnikowego, ale jest również charakterystyczny dla obciążonego silnika dwusuwowego.
W przypadku intensywnego kopcenia czarnym dymem, należy sprawdzić wtryskiwacz.
Typy Olejów
Do silnika TZ 4K-14 zalecane jest stosowanie mineralnego oleju do silników diesla, np. Lotos Diesel, ponieważ inne mogą się spienić. Do skrzyni biegów, jeśli jest hydrauliczna, rekomenduje się oleje takie jak Boxol lub Hipol4 HDRA. Olej wlewa się do poziomu przelewu. W tylnym moście znajduje się wlew, wylew oraz otwór kontrolny oleju, natomiast w zwolnicach są tylko wlew i otwór kontrolny.
Układ Napędowy i Skrzynia Biegów
Sterowanie Napędami
W traktorku TZ 4K-14 znajdują się dźwignie odpowiedzialne za blokadę przedniego mostu oraz załączanie wału napędowego (WOM i tylny napęd). Zaleca się wyłączenie tylnego napędu (za pomocą dźwigni na tylnym moście, z dostępem od tyłu ciągnika) w celu sprawdzenia, w jakiej pozycji dźwigni obraca się wał napędowy.
Problemy z Zmianą Biegów
Problem z wbiciem biegu wstecznego, objawiający się koniecznością kilkukrotnego "wajchowania" dźwignią rewersu, jest sygnałem do inspekcji mechanizmu zmiany biegów.
Układ Kierowniczy
Luzy na układzie kierowniczym są powszechne w TZ 4K-14; nawet fabrycznie nowe ciągniki nie charakteryzowały się rewelacyjnie sztywnym układem. Regulacja przekładni po lewej stronie powinna pomóc w zmniejszeniu luzu.
Układ Hydrauliczny i Podnośnik
Podłączenie i Działanie
Przewody do rozdzielacza są zazwyczaj podłączone w następujący sposób: przewód powrotny do zbiornika, przewód łączący pompę oraz przewód do siłownika. Jeśli w zbiorniku nie było oleju, a po uzupełnieniu go powyżej filtra, podczas odpalania silnika siłownik chowa się, a każda próba jego wyciągnięcia powoduje natychmiastowe schowanie po puszczeniu (nawet gdy manetka jest ustawiona na opuszczanie), może to wskazywać na problem z prawidłowym podłączeniem lub z zaworami hydraulicznymi.
Osprzęt Podnośnika
Do kompletnego osprzętu podnośnika zazwyczaj brakuje listwy zaczepowej oraz śruby rzymskiej (tzw. trzeciego punktu). Standardowe ramiona trójkątne po maksymalnym opuszczeniu mogą włóczyć się po ziemi, co sugeruje, że nie są one optymalnie dopasowane lub wymagają dodatkowych elementów stabilizujących. Płaskowniki mogą pełnić funkcję blokad stałych zawiesia. Mocowanie śruby rzymskiej można zaimprowizować, wiercąc otwory pod dwie śruby w elementach blachy i mocując odpowiednio przystosowany element z otworami. Ważne jest, aby dolne cięgna miały taki sam rozstaw otworów.
Układ Hamulcowy
Przednie hamulce można wzmocnić, zastępując oryginalne linki stalowymi cięgłami. Cięgła blokady od ciągnika C-360 są przykładem elementów, które mogą być idealnie dopasowane i zapewniają skuteczne hamowanie.
Dostępność Części i Serwis
Części do TZ 4K-14 są ogólnie dostępne. Istnieją wyspecjalizowane sklepy oferujące sprzedaż wysyłkową, co umożliwia szybkie dostarczenie potrzebnych komponentów. Większość części eksploatacyjnych można znaleźć w standardowych sklepach z częściami do ciągników, a niektóre elementy są kompatybilne z częściami do Zetora. Firma Hortmasz w Skierniewicach, będąca kiedyś importerem i serwisantem tego sprzętu, jest rekomendowanym źródłem nowych części. Dostępne są również części używane do układu wtryskowego i hydraulicznego, choć ich stan wymaga weryfikacji przed montażem. Traktorek TZ 4K-14 nie posiada tradycyjnych amortyzatorów; jedyną formą "amortyzacji" są elementy gumowe, takie jak przewody i opony.
Modyfikacje i Rozwój Modeli
Traktorki TZ 4K-14 były produkowane przez wiele lat, a w trakcie ich wytwarzania wprowadzano różne modyfikacje, na przykład, występowały dwa rodzaje lamp z tyłu, w tym prostokątne.