Umowa na Usługi Transportowe Wywrotką: Opis i Przepisy

Umowa na usługi transportowe jest kluczowym dokumentem regulującym przewóz osób lub rzeczy. Niezależnie od tego, czy dotyczy przewozu pasażerów, czy materiałów sypkich wywrotką, jej celem jest zawsze zmiana lokalizacji przedmiotu przewozu w wyznaczonym czasie i za określonym wynagrodzeniem.

Istota i Charakterystyka Umowy Przewozu

Umowa przewozu, uregulowana w przepisach art. 774-793 Kodeksu cywilnego, należy do kategorii umów o świadczenie usług. Jej głównym celem jest zmiana lokalizacji rzeczy albo osób z jednego miejsca do drugiego za wynagrodzeniem, z zastosowaniem odpowiednich środków transportu.

Prezentowany kontrakt zaliczany jest do umów:

• zobowiązujących - przewoźnik zobowiązuje się do wykonania usługi;
• wzajemnych - obie strony mają wobec siebie prawa i obowiązki;
• odpłatnych - za wykonaną usługę przysługuje wynagrodzenie.

Stronami umowy przewozu są przewoźnik - osoba zobowiązana do przewiezienia osób albo rzeczy w zakresie działalności swojego przedsiębiorstwa, oraz korzystający - osoba korzystająca z usług przewoźnika (nadawca, odbiorca, podróżny). Umowa przewozu nie musi być realizowana osobiście przez podmiot, który ją podpisał jako przewoźnik; nie ma przeciwwskazań, aby w wykonywanych czynnościach brały udział osoby trzecie.

Regulaminy i Warunki Przewozu

Kluczową częścią umowy przewozu są odgórne warunki przewozu, określane jako regulaminy lub ogólne warunki przewozu (OWP). Zgodnie z obowiązującymi zasadami, regulamin musi być dostępny minimum w momencie podpisania umowy. Większość rodzajów przewozu jest uregulowana na szczeblu międzynarodowym lub europejskim, dlatego regulaminy powinny uwzględniać zasady wynikające z takich aktów prawnych (jeśli Polska jest ich stroną w przypadku konwencji międzynarodowych). Regulaminy podlegają kontroli Prezesa UOKiK, a także innym organom w poszczególnych rodzajach transportu (np. Prezesowi ULC).

Rozróżnienie Umowy Przewozu od Umowy Spedycji

Podstawowa różnica pomiędzy umową przewozu a umową spedycji to treść zobowiązania osoby przyjmującej zamówienie, a nie rodzaj działań, jakie wykonuje strona. Usługi spedycyjne polegają na fachowej pomocy w obsłudze przewozu towarowego (np. organizacja, doradztwo), natomiast umowa przewozu koncentruje się wyłącznie na fizycznym przewozie.

W przypadku, gdy przedsiębiorca zapewnia jedynie przewóz rzeczy lub czynności konkludencyjne, które nie wskazują na występowanie postanowień umownych obejmujących usługi związane z przewozem, umowa podpisana przez przyjęcie tej oferty jest klasyfikowana jako umowa przewozu, a nie umowa spedycji. Brak koncesji na przewóz międzynarodowy nie uzasadnia traktowania umowy przewozu międzynarodowego jako umowy spedycji.

Rodzaje Umów Przewozu

Kluczowe znaczenie w dokumencie odgrywa wyznaczenie przedmiotu przewozu (osoby lub rzeczy), a także trasy przewozu i jednocześnie wyznaczenie wynagrodzenia, jakie trzeba uregulować za przewóz.

Umowa Przewozu Osób

W umowie przewozu osób przewoźnik zobowiązuje się za wynagrodzeniem do przewozu osób.

Strony i Forma Umowy Przewozu Osób

Stronami są przewoźnik i podróżny (osoba korzystająca). Forma umowy przewozu osób nie jest uregulowana żadnymi przepisami szczególnymi. Zgodnie z prawem przewozowym, zostaje zawarta przez zakup biletu lub zajęcie miejsca w środku transportu.

Obowiązki Przewoźnika w Przewozie Osób

Do obowiązków przewoźnika należy:

• zapewnienie podróżnym odpowiadających rodzajowi transportu warunków bezpieczeństwa i higieny, a także niezbędnych wygód (art. 5 Prawa przewozowego);
• odpowiedzialność za bagaż, który podróżny przewozi ze sobą - przewoźnik ponosi odpowiedzialność tylko wtedy, gdy szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika (§ 1 art. 85 Kodeksu cywilnego);
• odpowiedzialność za bagaż powierzony przewoźnikowi - przewoźnik ponosi odpowiedzialność według zasad przewidzianych dla przewozu rzeczy.

Przedawnienie Roszczeń z Umowy Przewozu Osób

Roszczenia z umowy przewozu osób przedawniają się z upływem jednego roku od dnia wykonania przewozu, a gdy przewóz nie został wykonany - od dnia, kiedy powinien być wykonany.

Umowa Przewozu Rzeczy

Umowa przewozu rzeczy polega na zobowiązaniu przewozu towarów za wynagrodzeniem. Jest to szczególnie istotne w kontekście usług transportowych wywrotkami, gdzie przedmiotem przewozu są zazwyczaj materiały sypkie lub budowlane. Rzeczy powinny zostać określone w załączniku do umowy.

Przedmiot i Forma Umowy Przewozu Rzeczy

Zawarciem umowy jest przyjęcie przesyłki do przewozu i przekazanie listu przewozowego. List przewozowy powinien określać szczegółowo adres nadawcy-wysyłającego i odbiorcy, miejsce przeznaczenia, oznaczenie przesyłki według rodzaju, ilości, sposobu opakowania i wartości rzeczy cennych.

Obowiązki Stron w Przewozie Rzeczy

Do obowiązków wysyłającego należy:

• udostępnienie przewoźnikowi swojego adresu, adresu odbiorcy, miejsca przeznaczenia, oznaczenia przesyłki (rodzaj, ilość, sposób opakowania), a także wartości rzeczy szczególnie cennych (art. 776 Kodeksu cywilnego);
• wystawienie listu przewozowego na żądanie przewoźnika, zawierającego dane wymienione w artykule poprzedzającym oraz wszelkie inne istotne postanowienia umowy (art. 777 § 1 Kodeksu cywilnego);
• wydanie wszelkich dokumentów (celne, podatkowe, administracyjne), jeśli są wymagane.

Do obowiązków przewoźnika należy:

• niezwłoczne zawiadomienie odbiorcy o nadejściu przesyłki;
• dostarczenie przesyłki do wskazanego miejsca przeznaczenia;
• zagwarantowanie bezpieczeństwa przewożonego towaru od momentu przyjęcia do momentu wydania;
• w przypadku, gdy odbiorca odmawia przyjęcia przesyłki, a wysyłający nie nadeśle wskazówek, przewoźnik oddaje przesyłkę na przechowanie, zabezpieczając ją i zawiadamia wysyłającego oraz odbiorcę. Jeżeli przesyłka jest narażona na zepsucie, przewoźnik może ją sprzedać.

Przewoźnik może oddać przesyłkę innemu przewoźnikowi do wykonania przewozu, ale ponosi za nią odpowiedzialność.

Do obowiązków odbierającego należy:

• zapłata należności wskazanej w liście przewozowym.

Granice Odpowiedzialności Przewoźnika Rzeczy

Odpowiedzialność przewoźnika dotyczy okresu od przyjęcia przesyłki aż do momentu, w którym została wydana. Odszkodowanie za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki w czasie od jej przyjęcia do przewozu aż do wydania odbiorcy nie może przewyższać zwykłej wartości przesyłki, chyba że szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika (art. 787 § 1 Kodeksu cywilnego).

Przewoźnik nie ponosi odpowiedzialności za:

• ubytek nieprzekraczający granic ustalonych we właściwych przepisach, a w braku takich przepisów - granic zwyczajowo przyjętych (ubytek naturalny) (art. 787 § 2 Kodeksu cywilnego);
• utratę, ubytek lub uszkodzenie pieniędzy, kosztowności, papierów wartościowych albo rzeczy szczególnie cennych, chyba że właściwości przesyłki były podane przy zawarciu umowy, albo szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika (art. 787 § 3 Kodeksu cywilnego).

Jeżeli odbiorca odmawia przyjęcia przesyłki, a przesyłka jest narażona na zepsucie, przewoźnik może ją sprzedać.

Przedawnienie Roszczeń z Tytułu Umowy Przewozu Rzeczy

Roszczenia z umowy przewozu rzeczy podlegają przedawnieniu z upływem roku, liczonego od dnia dostarczenia przesyłki. Gdy przesyłka zostanie utracona albo przekazana z opóźnieniem - jest liczona od momentu, gdy przesyłka powinna zostać dostarczona. Roszczenia przewoźnika przeciwko innemu przewoźnikowi przedawniają się z upływem 6 miesięcy od dnia naprawienia szkody lub wytoczenia powództwa.

Przewoźnikowi przysługuje prawo zastawu na przesyłce w celu zabezpieczenia roszczeń wobec wysyłającego lub odbiorcy. Wszelkie roszczenia wobec przewoźnika wygasają wraz z zapłatą należności.

List Przewozowy (CMR)

List przewozowy jest dowodem zawarcia umowy przewozu. W praktyce bardzo często wykorzystywany zostaje kwit bagażowy, czyli dokument służący do potwierdzenia przez przewoźnika przyjęcia bagażu, będącego podstawą przewozu. Kwit jest równocześnie dowodem przyjęcia przez przewoźnika przesyłki (bagażu).

Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) w artykule 6 wymienia dane, które powinny lub mogą być zawarte w liście przewozowym, a artykuł 9 określa bliżej jego funkcję dowodową. Wskazuje, że w braku przeciwnego dowodu, list przewozowy stanowi dowód zawarcia umowy, warunków umowy oraz przyjęcia towaru przez przewoźnika.

Brak, nieprawidłowość lub utrata listu przewozowego nie wpływa na istnienie ani na ważność umowy przewozu. Nieprawidłowości w sporządzeniu listu przewozowego nie powodują nieważności umowy przewozu, ani nie uniemożliwiają traktowania jej jako podlegającej postanowieniom Konwencji.

Odpowiedzialność i Kary Umowne

W celu dochodzenia kary umownej muszą zaistnieć konkretne przesłanki, a mianowicie niewykonanie albo nienależyte wykonanie zobowiązania, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność (art. 471 Kodeksu cywilnego). Odpowiedzialność przewoźnika za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki jest ograniczona w czasie, tj. od przyjęcia przesyłki do jej wydania.

Niezależnie od kar umownych, mogą zaistnieć sytuacje, gdzie przewoźnik zapłaci zamawiającemu karę umowną z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania przedmiotu umowy, na przykład za każde opóźnienie powyżej 30 minut z winy przewoźnika w stosunku do ustalonego terminu podstawienia pojazdu, lub za niezrealizowanie przewozu w określonym dniu.

Przykład Ilustrujący Odpowiedzialność za Bagaż

Dwójka znajomych wybrała się w podróż autokarem, zabierając ze sobą kosztowne lornetki. Jeden z nich nie oddał swojej lornetki przewoźnikowi i trzymał ją przez całą podróż w plecaku. Drugi z podróżujących oddał sprzęt przewoźnikowi. W trakcie podróży, bez winy przewoźnika, doszło do wypadku, w którym uszkodzenia doznały oba sprzęty. W związku z tym, że jeden z podróżujących nie przekazał sprzętu przewoźnikowi, nie przysługiwało mu prawo do naprawienia szkody przez przewoźnika. Natomiast przewoźnik ponosiłby odpowiedzialność za lornetkę powierzoną, zgodnie z zasadami przewozu rzeczy, ale tylko wtedy, gdyby szkoda wynikła z jego winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa, lub gdyby właściwości przesyłki (jako szczególnie cennej) były podane przy zawarciu umowy.

Kluczowe Elementy Wzorcowej Umowy Przewozu

Poniżej przedstawiono typowe klauzule, które można znaleźć w umowie przewozu, niezależnie od tego, czy dotyczą ogólnych towarów, czy transportu wywrotką.

Strony Umowy

Umowa określa strony: Nadawcę (zazwyczaj podmiot zamawiający przewóz) oraz Przewoźnika (podmiot świadczący usługi transportowe), wraz z ich danymi identyfikacyjnymi (siedziba, adres, reprezentacja, numer KRS).

Przedmiot Umowy i Środki Transportu

Przewoźnik oświadcza, że prowadzi przedsiębiorstwo świadczące usługi transportowe i spedycyjne. Zobowiązuje się do przewiezienia własnymi środkami transportu samochodowego towarów Nadawcy, szczegółowo określonych w „specyfikacji towarów”, stanowiącej załącznik do umowy. Wskazuje się trasę przewozu, a także informację o używanych pojazdach (np. dwie wywrotki, marki i numery rejestracyjne) oraz obowiązek zapewnienia pojazdu zastępczego w przypadku awarii. Przewoźnik oświadcza również, że posiada aktualną i ważną polisę ubezpieczenia OC i NNW.

Wynagrodzenie i Płatność

Strony ustalają cenę usługi przewozowej. Przewoźne płatne jest po wykonaniu przewozu na podstawie faktury VAT wystawionej przez Przewoźnika w określonym terminie od wystawienia faktury, na wskazany rachunek bankowy przewoźnika.

Termin Przewozu

Przewoźnik zobowiązuje się dokonać przewozu w określonym terminie (np. 72 godzin), licząc od rozpoczęcia przewozu. Umowa może precyzować datę rozpoczęcia przewozu po dokonaniu załadunku przez Nadawcę.

Kary Umowne

W przypadku niewykonania przewozu w terminie, Nadawca może żądać zapłaty kary umownej (np. za każde rozpoczęte dwanaście godzin zwłoki). Wskazuje się, że przestój wynikający z opóźnień odprawy celnej nie jest traktowany jako zwłoka. Kary mogą być również naliczane za niezrealizowanie przewozu w określonym dniu, lub w razie odstąpienia od umowy z powodu okoliczności, za które odpowiada Przewoźnik.

Odpowiedzialność za Towar

Od momentu załadunku do momentu rozładunku, Przewoźnik ponosi odpowiedzialność za utratę, ubytki lub uszkodzenie przewożonych towarów. W tym samym okresie obciąża go ryzyko przypadkowej utraty przewożonych towarów. Przewoźnik zapewnia bezpieczeństwo, bezawaryjność pojazdów, punktualność oraz odpowiedni standard przejazdów, a także ubezpieczenie pasażerów od następstw nieszczęśliwych wypadków.

List Przewozowy

W chwili dokonania załadunku Nadawca wystawia list przewozowy. Na żądanie Nadawcy Przewoźnik wystawia mu wtórnik listu.

Postanowienia Końcowe

Wszelkie zmiany umowy wymagają zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności. W zakresie nieuregulowanym stosuje się przepisy prawa przewozowego i konwencji o międzynarodowym przewozie drogowym. Strony zobowiązują się do polubownego rozwiązywania sporów.

tags: #umowa #na #uslugi #transportowe #wywrotka