Ustawienie Pompy Wtryskowej Yanmar

Prawidłowe ustawienie pompy wtryskowej, a co za tym idzie kąta wtrysku, jest kluczowe dla optymalnej pracy każdego silnika wysokoprężnego, w tym jednostek marki Yanmar. Niewłaściwa regulacja może prowadzić do spadku mocy, zwiększonego spalania, niestabilnej pracy silnika, a nawet poważnych uszkodzeń. Poniższy artykuł przedstawia kompleksową instrukcję i wskazówki dotyczące ustawiania kąta wtrysku w silnikach Yanmar.

Wprowadzenie do Kąta Wtrysku

Czym jest kąt wtrysku i dlaczego jest ważny?

Kąt wtrysku to istotny wskaźnik, który określa moment, w jakim rozpoczyna się wtrysk paliwa do komory spalania. Wyraża się go w stopniach obrotu wału korbowego przed lub po górnym martwym punkcie (GMP).

Jest szczególnie istotny w silnikach wysokoprężnych (Diesla), ponieważ wpływa na charakterystykę pracy jednostki napędowej - ma wpływ m.in. na moment samozapłonu i przebieg spalania mieszanki. Warto wiedzieć, że ustawienie kąta wtrysku w głównej mierze determinuje moc, jak i kulturę pracy pojazdu. Prawidłowe ustawienie kąta wtrysku ma bardzo duży wpływ na dynamikę i wygodę jazdy.

Rodzaje systemów wtryskowych a regulacja kąta

Ustawienie kąta wtrysku uzależnione jest więc od budowy systemu wtryskowego.

• W nowoczesnych systemach Common Rail praca sterowana jest przez komputer, dzięki czemu kąt wtrysku realizowany jest przez sterownik, który ustawia go według tak zwanej mapy wtrysku. W takim przypadku możemy mieć wpływ na kąt wtrysku poprzez wprowadzenie modyfikacji w mapie.
• Kąt wtrysku ustawia się w przypadku pomp wtryskowych rzędowych, rozdzielaczowych lub innych, starszych rozwiązań. Pompy te nie były nadzorowane przez elektronikę, dlatego kąt wtrysku zależny był od kompatybilności pompy z wałem korbowym.

Objawy Nieprawidłowo Ustawionego Kąta Wtrysku

Często zdarza się, że kąt wtrysku jest zbyt szybki lub opóźniony. Zły kąt wtrysku z pewnością odczujemy poprzez spadek komfortu podróżowania.

Objawy zbyt wczesnego kąta wtrysku

Zbyt wczesny kąt wtrysku można rozpoznać przez następujące objawy:

• Trudniejsze odpalanie - silnik potrzebuje więcej obrotów, szczególnie podczas zimnego startu.
• Większe spalanie - niepoprawny kąt wtrysku skutkuje nieoptymalnym spalaniem i zużywaniem większej ilości paliwa.
• Braki mocy - energia spalania nie jest przekazywana do tłoka w optymalny sposób, przez co pojazdem może szarpać.
• Dym z rury wydechowej - podczas rozruchu i przyspieszania pojazdu, przyjmie biały kolor.
• Spalanie stukowe (klekotanie) - głośniejsza i twardsza praca silnika, dźwięk pracy silnika będzie „miększy” niż w przypadku zbyt późnego kąta wtrysku. Wynika z przedwczesnego spalania mieszanki. Kiedy kąt wtrysku jest zbyt szybki, będzie powodował głośniejszą i twardszą pracę układu, ale z kolei wpłynie na lepszą dynamikę jazdy (choć do pewnego momentu).
• Drgania silnika - wibracje w układzie korbowo-tłokowym, szczególnie odczuwalne na biegu jałowym.

Objawy zbyt późnego kąta wtrysku

Do objawów zbyt późnego kąta wtrysku zaliczyć można:

• Szarpanie pojazdem - nierówna praca silnika spowodowana zbyt późnym spalaniem.
• Spalanie stukowe (klekotanie) - głośniejsza i twardsza praca silnika, odbiegająca od normalnego dźwięku jednostki. Silnik przestaje równo pracować, zwłaszcza na luzie.
• Trudności z odpaleniem na ciepłym silniku - silnik dłużej kręci przed odpaleniem, a w skrajnych przypadkach może w ogóle nie odpalić.
• Dym z wydechu - zbyt duża dawka paliwa skutkuje jego niespalaniem i wydzielaniem z układu wydechowego w czarnym kolorze. Kiedy kąt wtrysku jest za późny, spowoduje znacznie większe niż zazwyczaj kopcenie.
• Większe spalanie - silnik rekompensuje spadek mocy poprzez zwiększenie ilości wtryskiwanego paliwa.

Inne powody podobnych objawów

Warto zaznaczyć, że przedstawione objawy mogą świadczyć o szeregu innych problemów, zarówno dla za wczesnego, jak i zbyt późnego kąta wtrysku (np. ze zużytymi świecami lub przewodami). Kopcenie na czarno jak i ciężkie uruchamianie może świadczyć też o niesprawnym układzie zasilania. Pompa/wtryski. Pompki i zaworki nic nie dadzą, jak nie pomierzyłeś ciśnienia sprężania, otwarcia wtryskiwaczy, wydajności poszczególnych sekcji pompy wtryskowej. Jest tyle przyczyn, które powodują, że silniki uruchamiają się w różnych czasach od przekręcenia kluczyka.

Przyczyny Błędnego Ustawienia Kąta Wtrysku

Do najczęstszych przyczyn źle ustawionego kąta wtrysku zaliczyć można:

• Błędy serwisowe - niepoprawne zamontowanie pompy wtryskowej lub jej nieustawienie po wymianie rozrządu.
• Uszkodzenie pompy wtryskowej - nie będzie ona dostarczać odpowiedniego ciśnienia paliwa. Konieczna jest wówczas regeneracja pomp wtryskowych. Nastawnik kąta wtrysku się zaciera.
• Awaria wtryskiwaczy - mogą opóźniać moment wtrysku np. przez ich zapieczenie lub nieszczelność. Zalecamy wtedy regenerację wtryskiwaczy.
• Uszkodzenie paska lub łańcucha rozrządu - przesunięciu ulegną fazy rozrządu i moment wtrysku.
• Poluzowane koło pasowe - może to zmienić pozycję pompy wtryskowej (w szczególności w starszych pojazdach), a tym samym synchronizację kąta wtrysku.
• Błąd sterownika ECU - komputer pokładowy będzie niepoprawnie wyznaczał kąt wtrysku.
• Zacieczone tłoczki w pompie wtryskowej - miałem przypadek z Thermokingiem z 3-cylindrowym Yanmarem, który nie chciał odpalić po prawie rocznym postoju. Okazało się, że z paliwa wytrąciły się laki i tłoczki w pompie wtryskowej zawiesiły się w cylinderkach.

Jak Ustawić Kąt Wtrysku w Silnikach Yanmar

Ustawienie kąta wtrysku (wstępne) polega zazwyczaj na przyporządkowaniu znaków pompy z innymi oznaczeniami w silniku. W przypadku ustawienia kąta wtrysku precyzyjnego, czynność ta polega na obrocie korpusu pompy względem mocowania w silniku lub na regulacji piasty, która znajduje się w kole napędzającym pompę.

Ogólne zasady i narzędzia

Jak samemu ustawić kąt wtrysku? Żeby samodzielnie ustawić odpowiedni kąt wtrysku, trzeba mieć odpowiednie narzędzia, wiedzę oraz doświadczenie w naprawach pomp wtryskowych.

• Metoda "na słuch": Ustawienie kąta można zrealizować na tak zwany słuch, jednak jest to metoda nieprecyzyjna i niezalecana dla osiągnięcia optymalnej pracy silnika.
• Czujnik zegarowy: Bardziej precyzyjną metodą jest użycie czujnika zegarowego, który należy wkręcić w głowicę pompy. Kiedy znak na kole zamachowym zgadza się ze znakiem na obudowie, należy cofnąć wał korbowy tak, by znaleźć punkt zero na pompie. Tłok na pompie powinien przesunąć się o 0,9 mm od górnego martwego punktu tłoka (GMP).
• Metoda kapilarna: Początek wtrysku oleju napędowego ustawia się za każdym razem, kiedy zakładamy pompę wtryskową na silnik. Moment rozpoczęcia tłoczenia paliwa powinien nastąpić 24° przed martwym górnym punktem tłoka w trakcie suwu sprężania. Ustawienie to dotyczy tylko pierwszego cylindra.

Procedura z rurką kapilarną:

1. Przed montażem prowadnice zaworów należy umieścić w zamrażarce na co najmniej dwadzieścia minut (dotyczy niektórych napraw silnika).
2. Przykręć kołnierz pompy do korpusu silnika śrubami.
3. Odłącz od pompy wtryskowej przewód wysokiego ciśnienia I sekcji pompy i w to miejsce zainstaluj przezroczystą rurkę (kapilarę).
4. Przekręć wałem korbowym tak, aby paliwo wypełniło rurkę.
5. Wykonaj część obrotu wałem w przeciwnym kierunku.
6. Powoli obracaj wałem korbowym ponownie, do momentu, aż poziom paliwa w rurce zacznie się podnosić. To jest moment początku tłoczenia.
7. Ustaw kąt wtrysku na zalecaną wartość (np. 22 stopnie lub do momentu, kiedy w kapilarce podniesie się poziom paliwa). Jeśli nie masz zaznaczonych znaków w ciągniku, 22 stopnie odpowiadają około 6,9 mm od górnego martwego punktu.

Specyfika silników Yanmar (na przykładzie 3TNE68-ENBAC)

Remontowałem silnik 3TNE68-ENBAC, który był zamontowany w koparce B15-3. Po remoncie silnik pracował dobrze, choć miał problemy z zapaleniem bez podgrzania świec żarowych, nawet przy temperaturach 15 stopni na plusie. Problemy pojawiły się, kiedy nadeszła fala upałów - silnik zaczął się grzać. Pomimo wyczyszczonej chłodnicy, nowej pompy wody i sprawnego termostatu, pomyślałem, że grzanie motoru może być spowodowane źle ustawionym wyprzedzeniem wtrysku.

Lokalizacja punktów odniesienia i diagnostyka:

• Założyłem na pompę rurkę kapilarną, odpowietrzyłem i okazało się, że moment, kiedy następuje jakikolwiek ruch paliwa w rurce, jest poza G.M.P. Za punkt G.M.P. przyjąłem znak 1 na kole zamachowym i słabo widoczne znaki przy kole pasowym.
• Znak 1 na kole poprzedzają 3 kreski. Spróbowałem przestawić koło pompy i ustawić czas wtrysku na środkową kreskę.
• Na tym ustawieniu silnik mocno dymił, miał tendencję do cofnięcia się przy rozruchu i ogólnie był głośny, dlatego nie pozwoliłem mu na dłuższą pracę.
• Ogólna instrukcja do silników z rodziny TNE jest zbyt ogólna i nie można wg niej stwierdzić nic konkretnego. Silnik był złożony na znaki wybite na kołach, a dodatkowo ktoś wcześniej zaznaczył je farbą.

Sercem dobrze działającego silnika Yanmar jest starannie wyregulowany mechanizm zaworowy. Tłok numer 1, punkt wyjścia, znajduje się po stronie koła zamachowego silnika. W przypadku silnika 3-cylindrowego należy przestrzegać kolejności zapłonu 1-3-2, natomiast w przypadku silnika 2-cylindrowego obowiązuje kolejność zapłonu 1-2. W silniku 3-cylindrowym każdy zapłon następuje po każdych 240 stopniach obrotu wału korbowego. Zarówno zawór dolotowy, jak i wydechowy należy sprawdzić, gdy tłok znajduje się w górnym martwym punkcie (GMP) suwu sprężania.

Ważne aspekty diagnostyki przed regulacją

Zanim przystąpisz do regulacji kąta wtrysku, upewnij się, że inne kluczowe elementy silnika są w dobrym stanie. To pomoże uniknąć kosztownych błędów i niepotrzebnych regulacji.

• Pomiar kompresji: Zmierz kompresję na wszystkich cylindrach. Kopcenie na czarno, jak i ciężkie uruchamianie, może świadczyć też o niesprawnym układzie zasilania. Kompresja dla silnika 3TNE68-ENBAC powinna wynosić 30 ± 1 bar przy 250 rpm.
• Sprawdzenie luzów zaworowych: Luzy na zaworach ssących i wydechowych powinny być prawidłowe. Luz ma tendencję do nieznacznego zmniejszania się po dokręceniu nakrętki zabezpieczającej, dlatego należy go sprawdzić ponownie.
• Stan wtryskiwaczy i sekcji pompy: Pompy i zaworki nic nie dadzą, jak nie pomierzyłeś ciśnienia otwarcia wtryskiwaczy oraz wydajności poszczególnych sekcji pompy wtryskowej.
• Ustawienie zapłonu: Sprawdź również ustawienie zapłonu, jeśli dotyczy.
• Kąt wyprzedzenia wtrysku dla dawki rozruchowej: Upewnij się, że ten parametr jest prawidłowy.

Koszty Ustawienia Kąta Wtrysku

Koszt ustawienia kąta wtrysku w profesjonalnym serwisie to zazwyczaj 150-350 zł. Czas trwania tego procesu nie powinien przekroczyć 1 godziny. Ustawienie to jest możliwe tylko w pojazdach z mechaniczną pompą wtryskową.

tags: #ustawienie #pompy #wtryskowej #yanmar