Uszczelki gumowe stanowią kluczowy element w utrzymaniu prawidłowego działania ciągników rolniczych, zapobiegając wyciekom płynów eksploatacyjnych i chroniąc wrażliwe podzespoły. Często okazują się one lepszym rozwiązaniem niż tradycyjne uszczelki wykonane z papieru impregnowanego, zwłaszcza w starszych maszynach, gdzie problemy z przeciekami są powszechne.
Papierowe uszczelki nierzadko nie radzą sobie z uszczelnianiem przestrzeni olejowych w ciągnikach i maszynach rolniczych, szczególnie w miejscach narażonych na ruchy termiczne między uszczelnianymi elementami. W takich sytuacjach zaleca się zastąpienie ich uszczelkami wykonanymi z specjalistycznej gumy uszczelkowej.
Samodzielne wykonanie uszczelek gumowych
Wiele sklepów z częściami do ciągników i maszyn rolniczych oferuje materiały gumowe, co umożliwia samodzielne wykonanie uszczelek. Dostępne są arkusze gumy, zazwyczaj o powierzchni 0,5 m², grubości 3 mm. Kluczowe jest, aby wybrana guma była olejoodporna i nie puchła pod wpływem kontaktu z olejem.
Proces wykonywania uszczelek jest pracochłonny i wymaga precyzyjnego trasowania zarysu oraz otworów na śruby. Najczęściej stosowaną metodą jest wykorzystanie elementu, który będzie uszczelniany, jako wzoru. Należy starannie zaplanować rozmieszczenie uszczelek na arkuszu gumy, aby zminimalizować ilość odpadów. Wewnętrzne wycięcia można wykorzystać do produkcji mniejszych uszczelek.
Do precyzyjnego rysowania obrysu i zaznaczania miejsc na otwory, niezbędny jest jasny, kontrastowy pisak. Ważne jest również, aby powierzchnia, na której odbywa się trasowanie, była płaska i stabilna.
Typowe miejsca występowania przecieków oleju:
- Pokrywy aluminiowe i żeliwne korpusów.
- Pokrywy wykonane z przetłaczanych blach.
- Pokrywy blaszane, które nie zachowują płaskości powierzchni i odpowiedniej siły przylegania.
W niektórych przypadkach, wewnętrzne obrysy uszczelek nie mogą być wykonane bezpośrednio na pokrywie. Wówczas konieczne jest skorzystanie z pomiarów wewnętrznych lub zastosowanie metody z kredą. Pokrycie uszczelnianej powierzchni kredą i przyciśnięcie jej do gumy pozostawi ślad, który posłuży jako wzór. Aby zapewnić lepszą widoczność linii cięcia, zaleca się obrysowanie wewnętrznego zarysu uszczelki pisakiem, ponieważ proszek kredowy może zetrzeć się przed zakończeniem wycinania.
Do trasowania można również wykorzystać oryginalną uszczelkę papierową, pod warunkiem, że jest ona wystarczająco sztywna, aby odwzorować dokładny zarys. Do początkowego wycinania wewnętrznych krawędzi najlepiej użyć ostrego noża, a następnie można przejść do nożyc. Do wycinania otworów na śruby stosuje się specjalne wycinaki pobijane młotkiem. Wszelkie prace związane z wycinaniem gumy, zarówno nożem, jak i wycinakami, powinny być wykonywane na twardej desce lub podobnym podkładzie.
Sposoby radzenia sobie z trudnymi przeciekami
Przecieki oleju na wałkach uszczelnionych pierścieniami gumowymi, które z czasem mogą stać się sztywne i wytarte, wymagają czasochłonnej wymiany. Często wiąże się to ze znacznymi nakładami pracy. Przykładem jest uszczelnienie wałka skrętnego w zespole regulacji siłowej podnośnika ciągnika Ursus C-360, gdzie demontaż wałka i pierścieni gumowych wymaga niemal całkowitego rozebrania podnośnika.
Istnieje jednak prostsze rozwiązanie: ściśnięcie gumowych pierścieni za pomocą dodatkowych podkładek dystansowych wykonanych z rury hydraulicznej o średnicy 5/4 cala. Po wytoczeniu na tokarce dwóch pierścieni o grubości 1,2-1,5 mm i nałożeniu ich od zewnątrz pod pokrywy, uzyskuje się efekt spęcznienia gumy w kierunku prostopadłym do wałka, co zwiększa docisk promieniowy.
Projekt regeneracji wału korbowego silnika spalinowego
Pozostałe wycinki z uszczelki miski olejowej można efektywnie wykorzystać do produkcji uszczelek pod blaszane pokrywy dolne skrzyni biegów. Po wytrasowaniu obrysu i otworów na śruby, przeprowadza się cięcia wzdłuż linii brzegowych i wycina otwory za pomocą wycinaka. Wewnętrzna część uszczelki nie wymaga trasowania ani wycinania, jeśli nie ma takiej potrzeby.
W przypadku uszczelnienia pokryw półosi zwolnic, stosuje się poszerzone uszczelki gumowe. Ich wewnętrzna część zachodzi na pierścień zewnętrzny łożyska kulkowego, który wystaje z korpusu zwolnicy na około 1 mm. Jeśli łożyska posiadają już pewien luz, ale są w dobrym stanie, taka gumowa uszczelka, zachodząca na łożysko, ściska je wzdłużnie, eliminując luz promieniowy. Siła docisku jest niewielka i nie obciąża nadmiernie łożysk, a jednocześnie skutecznie kasuje luz, podobnie jak w przypadku łożysk stożkowych. W tym scenariuszu kulki łożyska pracują pod lekkim kątem.
Nietypowym, ale skutecznym rozwiązaniem jest zabezpieczenie tarczy sprzęgłowej drugiego stopnia na wałku sprzęgłowym przed dostawaniem się oleju ze skrzyni biegów w Ursusie C-360. Starsze modele posiadały specjalne kołnierze odrzucające olej. Współczesne tarcze cierne nie mają takich elementów. Jednakże, założenie napiętego pierścienia gumowego na wałek zapobiega przepływowi oleju na tarczę cierną. Często zdarza się, że powierzchnie przylegania ulegają zniekształceniu z powodu nadmiernego naciągu śrub. Próby ratowania sytuacji poprzez pokrycie uszczelki papierowej grubą warstwą silikonu nie zawsze przynoszą oczekiwany rezultat, są kłopotliwe w aplikacji i późniejszym usuwaniu, a także są jednorazowe.
Powolne wycieki oleju mogą pojawiać się również na śrubach w skrzyni biegów. W przypadku braku zaślepień otworów od wewnątrz, olej może powoli przesiąkać przez gwint. Aby temu zaradzić, można zastosować nakrętki kapturowe z miedzianymi podkładkami.
Poprawnie wykonane uszczelki gumowe pozwalają skutecznie wyeliminować problemy z przeciekami. Należy jednak pamiętać o ograniczeniach: uszczelki gumowe nie nadają się do zastosowań, gdzie wymagane jest zachowanie precyzyjnego dystansu między elementami lub tam, gdzie przenoszone są bardzo duże siły.
Konserwacja uszczelek gumowych
Niezależnie od wieku ciągnika, problemy z przymarzającymi uszczelkami mogą wystąpić w każdym sprzęcie. W okresach silnych mrozów, zabezpieczenie uszczelek przed przymarzaniem staje się szczególnie ważne. Jednym z najprostszych i najtańszych sposobów jest zastosowanie wazeliny technicznej, która zapobiega zamarzaniu i nadaje uszczelkom połysk. Podobne właściwości wykazuje gliceryna, która dodatkowo zmiękcza uszczelkę i przywraca jej pierwotny kolor.
Nieco droższym rozwiązaniem są dedykowane preparaty w sprayu na bazie silikonu. Niezależnie od wybranego środka, przed aplikacją należy dokładnie umyć i osuszyć uszczelki. W przypadku, gdy uszczelki już przymarzły, można zastosować odmrażacz w sprayu, aplikując go w szczelinie drzwi. Alternatywnie, można próbować skruszyć lód poprzez dociskanie drzwi w regularnych odstępach czasu.
