Brona wirnikowa w rolnictwie – budowa, zastosowanie i przegląd producentów

Brona wirnikowa to kluczowe narzędzie w nowoczesnym rolnictwie, służące do intensywnego mieszania i rozbijania brył gleby, co przyczynia się do poprawy jej struktury i przygotowania pod siew. Umożliwia efektywną uprawę zarówno przed wiosennym siewem, jak i na polach nieobsianych, a także w okresie wzrostu roślin. Zabieg bronowania wiosną pozwala glebie zmagazynować większą ilość wody w powierzchniowej warstwie.

Zasada działania brony wirnikowej

Brona wirnikowa uprawia glebę za pomocą poprzecznych tarcz, które wraz z ruchem ciągnika rozbijają grudki ziemi. Kruszenie odbywa się zarówno przez przyspawane do nich dyski, jak i płyty, co skutkuje natychmiastowym wyrównaniem terenu. Maszyna ta również efektywnie zagarnia nawóz zielony jesienią.

W agregatach uprawowych typu brona wirnikowa, zęby są rozmieszczone pod specjalnie dobranym kątem, co gwarantuje równomierne rozdrabnianie gleby i spokojny bieg maszyny, eliminując wstrząsy i skokowe obciążenia.

Kluczowe cechy i technologie bron wirnikowych

System napędu Long-Life-Drive (AMAZONE)

System napędu Long-Life-Drive, stosowany w bronach i kultywatorach wirnikowych AMAZONE, zapewnia maksymalnie spokojny bieg i wysoką wartość przy odsprzedaży. Duże momenty obrotowe występują bezpośrednio na dźwigarach zębów. Liczbę obrotów zębów można zmieniać bez użycia narzędzi, przez wzajemną zamianę dwóch kół stożkowych. Lżejsza przekładnia e-box wpływa na oszczędność paliwa i siłę udźwigu.

Przesunięte rozmieszczenie zębów

Przesunięte rozmieszczenie zębów gwarantuje spokojny bieg maszyny. W bronach i kultywatorach wirnikowych AMAZONE, zęby są wzajemnie ustawione pod specjalnie dobranym kątem, co zapewnia równomierne rozdrabnianie gleby oraz spokojny bieg maszyn, eliminując wstrząsy i skokowe obciążenia.

Regulacja prędkości pracy wirników

Większość bron wirnikowych jest wyposażona w przekładnię, która oferuje zmianę prędkości pracy zębów. Zazwyczaj odbywa się to przez zamianę kół zębatych, co daje dwie prędkości pracy wirników. Niektóre konstrukcje oferują dodatkowe przełożenia za pomocą dźwigni, co łącznie daje cztery "biegi". Dodając do tego dwie lub trzy prędkości WOM ciągnika (540, 750 i 1000 obr./min), z którymi współpracuje większość bron, można wybierać spośród wielu prędkości pracy wirników. Najniższe prędkości przydają się na lekkich glebach.

Wanny wypełniane półpłynnym środkiem smarnym (Kongskilde)

W bronach wirnikowych Kongskilde "wanny" są wypełniane specjalnym półpłynnym środkiem smarnym. Wykonane są z wysokogatunkowej blachy i profili dostosowanych do przenoszonych obciążeń, o grubościach od 6 mm w HK 25, 8 mm w HK 31 i HK 32, do 10 mm w modelu PowerTill. Wszystkie wirniki są osadzone na łożyskach stożkowych ze specjalnie dobranym naprężeniem wstępnym.

Kute koła zębate i unikalne rozwiązania (Kuhn)

Firma Kuhn stosuje kute koła zębate własnej produkcji, które są profilowane. Łącznik między piastą a wieńcem jest ustawiony skośnie w dół, aby wieniec zębów był w jednej płaszczyźnie z łożyskiem piasty. W ten sposób siła napędu napiera bezpośrednio na łożyska, nie tworząc nad nimi dodatkowego naprężenia. Innym unikalnym rozwiązaniem są wałki napędowe wirników z wypustami wykonanymi metodą wyciskania, a nie frezowania, a także stożkowe mocowanie uchwytów zębów, które zapobiega powstawaniu luzów na wypustach.

Typy bron wirnikowych a rodzaje gleb

Aktywne agregaty uprawowo-siewne, kojarzone głównie z ciężkimi glebami, dzięki bogatej ofercie i możliwościom konfiguracyjnym, mogą być również stosowane na lżejszych glebach z bardzo dobrymi efektami. Jedną z ich zalet jest bezproblemowa praca nawet na polach z dużą ilością resztek pożniwnych.

Najważniejszą zdolnością bron wirnikowych jest rozbijanie twardych brył ziemi, co jest doceniane przez rolników gospodarujących na ciężkich glebach, gdzie przygotowanie pod siew wymagałoby wielokrotnego przejazdu agregatu biernego. Agregaty te trafiają do gospodarstw z glebami z tendencją do zbrylania i szybkiego zasychania. W takich przypadkach polecane są ciężkie konfiguracje bron wirnikowych, z zębami o długości powyżej 30 cm, osadzone w solidnej wannie z blachy o grubości 8-10 mm, z dodatkowymi wzmocnieniami.

W przypadku pracy na lekkich glebach, pomocne może okazać się wyposażenie bron w belki (włóki) wyrównujące zamontowane przed i za wirnikami. Rolnicy gospodarujący na lekkich glebach powinni zainteresować się bronami o delikatniejszej konstrukcji i mniejszej masie, z krótszymi zębami (27-28 cm) oraz skonfigurowanymi z wałami oponowymi lub rurowymi. Niezależnie od wyboru serii (lekkiej, średniej czy ciężkiej), warto zwrócić uwagę na szerokie możliwości konfiguracji, w tym systemy szybkiej wymiany zębów.

Przegląd producentów i modeli bron wirnikowych

AMAZONE

• Seria KE: Dwa modele: Special (do 140 KM) i Super (do 180 KM). Zaletą jest niska masa (KE Special 3 m waży 850 kg).
• Seria KG (ciężkie brony): Dwie wersje: Special (do 220 KM) i Super (do 300 KM). Konstrukcje zbudowane na wannie ze stali o grubości 8 mm z dodatkowym wzmocnieniem. Posiadają wałki napędzające wirnik o średnicy 60 mm, układ Safe-System (sprężyście zamontowane zęby o długości 320 mm) oraz system szybkiego montażu zębów.

Horsch

• Siewnik Express KR nabudowany na bronie Kredo: Sekcję uprawową tworzy 10 wirników (z zębami o długości 30 cm) rozmieszczonych na szerokości 3 m. Brona waży 3,1 t w połączeniu z siewnikiem pneumatycznym Express KR (zbiornik 1500 l). Może być wyposażona w wał zębaty o dużej, 64-centymetrowej średnicy, polecany jako uniwersalny.

Kongskilde

• Modele 3-metrowych bron wirnikowych: HK25 (do 130 KM), HK31 (do 170 KM), HK32 (do 200 KM) oraz PowerTill 1000 (powyżej 200 KM).
• HK31 jest wyposażona w przekładnię główną 3-biegową, a HK32 w 2- lub 3-biegową.
• PowerTill 1000 to najnowsza konstrukcja.

Kuhn

• Seria HRB (lekka): Np. HRB 302D (3-metrowa) waży niespełna tonę, wymaga ciągnika o mocy 60-70 KM (max 140 KM).
• Seria HR (ciężka): Przeznaczona do ciągników o większych mocach, na glebach ciężkich lub zakamienionych. Charakteryzuje się wzmocnioną ramą, masywniejszą wanną (8 mm grubości ścianek) i przekładnią z większymi kołami zębatymi.
• Standardowo montowana jest przekładnia Duplex z dwoma zakresami prędkości obrotowych wirników. Opcjonalnie dostępna przekładnia Multiplex dla częstych zmian prędkości.
• Brony Kuhna mogą współpracować z wałami rurowymi (Crumbler, MaxiCrumbler), zębowymi (Packer PK2, Maxipacker) czy ogumionymi (Packliner).

Kverneland

• Modele bron wirnikowych: NG-M (do 140 KM), NG-H (do 180 KM) oraz NG-S (do 250 KM). Różnice wynikają z przekładni i konstrukcji ramy głównej.
• NG-M ma wannę o profilu 120x400 mm z blachy o grubości 5 mm i dodatkową płytę wzmacniającą 10 mm.
• NG-H jest zbudowany z wanny o większym przekroju (140x400 mm), z blach o grubości 6 mm i dodatkowej płyty wzmacniającej 12 mm.
• NG-S ma wannę o profilu 150x400 mm, wykonaną z blachy 10 mm.
• Brony NG-H i NG-S standardowo posiadają system Quick-Fit do zębów, w NG-M jest on opcjonalny.

Pöttinger

• Nowe modele Lion: 303 i 303 Classic (szerokość robocza 3 m, 10 lub 12 wirników). Wersje z 12 wirnikami zalecane do intensywniejszego rozdrabniania.
• Lion 303 Classic ma stałe przełożenie. Lion 303 ma możliwość wymiany kół zębatych i zmiany prędkości obrotowej wirników.
• Lion 3003 jest przystosowana do ciągników o mocy do 250 KM.
• Standardowo montowane są zęby 15x300 mm dla 12 wirników i 18x320 mm dla 10 wirników.

Sulky

• Seria Cultiline HR: Modele 3000.14 (do 140 KM), 3000.19 (do 190 KM) i 3000.26 (do 260 KM). Różnice w mocach wynikają z wielkości i masy przekładni.
• Modele 3000.14 i 3000.19 oferują 2 prędkości pracy wirników, z opcją rozszerzenia do 4.
• Cultiline HR 3000.26 standardowo oferuje 4 przełożenia.
• Wanny wykonane są ze stali o grubości 8 mm, z dodatkowym wzmocnieniem.
• Zęby wirników można montować przemiennie dla uzyskania ostrzejszego kąta natarcia.

Unia Group

Unia to polska marka z ponad 100-letnią tradycją w produkcji maszyn rolniczych, posiadająca 4 zakłady produkcyjne i ponad 1200 pracowników. Oferuje ponad 700 różnych maszyn rocznie.

• Seria Hermes: Dwa modele przeznaczone do ciągników o mocy odpowiednio do 110 KM i 180 KM. Różnice dotyczą przekładni i masy bron.
• Mniejsza przekładnia oferuje stałe przełożenie, większa umożliwia zmianę przełożeń przez wymianę kół zębatych.
• Brony są przystosowane do współpracy z ciągnikami z WOM w konfiguracji 540/540E/1000/1000E obr./min.
• Wanny bron linii Hermes wyróżniają się zastosowaniem dwóch łożysk kulkowych dla każdego z wirników, umieszczonych na skrajnych częściach wałków, co zapewnia ich stabilną pracę.

tags: #viking #brona #wirnikowa