Wprowadzenie na rynek pierwszej generacji modelu FH przez Volvo w 1993 roku, początkowo pod nazwą FH12, zapoczątkowało rewolucję w segmencie samochodów ciężarowych. Ten nowoczesny, komfortowy i ceniony przez kierowców pojazd szybko zyskał uznanie, a jego historia w Polsce jest równie fascynująca.
Początki Volvo FH12 w Polsce
Volvo FH12 miało w Polsce stosunkowo łatwy start, kontynuując popularność swojego poprzednika, modelu F12. Już w czasach PRL-u państwowe przedsiębiorstwa chętnie sięgały po Volva, począwszy od modelu F89, co zbudowało silną markę i zaufanie do szwedzkiej technologii. Renoma tych pojazdów, jeżdżących po całej Europie i Bliskim Wschodzie, przetrwała również okres transformacji ustrojowej.
Pierwsze znaczące dostawy FH12 do Polski miały miejsce już w 1994 roku, krótko po jego premierze. Znaczące zamówienia złożyły takie firmy jak Pekaes i Delta Trans. Flota Pekaesu była w dużej mierze zdominowana przez ciągniki z 380-konnymi silnikami, pozbawione spojlerów, które przez lata stanowiły widok na europejskich drogach. Warto jednak zaznaczyć, że w tej pierwszej partii znalazły się również mocniejsze, 420-konne ciągniki wyposażone w spojlery nadkabiny.
Volvo aktywnie inwestowało w polski rynek, dostrzegając jego potencjał. W 1994 roku model FH12 był montowany w Jelczańskich Zakładach Samochodowych, a od 1995 roku w Polsce funkcjonował już własny zakład Volvo we Wrocławiu. Chociaż dzisiaj zakład ten produkuje wyłącznie autobusy, 23 lata temu masowo montował tam właśnie FH12. Ogromny popyt sprawił, że już w 1996 roku na drogi wyjechał dwutysięczny egzemplarz zmontowany w Polsce. Szybko rozbudowująca się sieć serwisowa, tworzona przez prywatne firmy współpracujące z Volvo, dodatkowo wspierała rozwój marki.
Co kierowcy cenili w Volvo FH12?
Przez lata kierowcy wspominają wysoki komfort jazdy i doskonałe właściwości jezdne Volvo FH12. Ergonomiczna deska rozdzielcza idealnie otaczała kierowcę, a szeroki zakres regulacji fotela i kierownicy zapewniał optymalną pozycję. Zawieszenie stanowiło idealne połączenie komfortu i pewnego prowadzenia, co w kontekście roku 1993, kiedy model oficjalnie zadebiutował, było znaczącym osiągnięciem.
Użytkownicy egzemplarzy sprowadzanych z Zachodu mogli również docenić bogate wyposażenie opcjonalne. Już w 1995 roku Volvo FH12 stało się pierwszym samochodem ciężarowym na rynku oferującym poduszkę powietrzną kierowcy. W 1996 roku gama została wzbogacona o bardzo wysoką kabinę Globetrotter XL, a topowa wersja FH16 nadal pozostawała w ofercie. W zależności od rocznika, FH16 oferowało moc do 520 KM, często w połączeniu z luksusowo wyposażonym wnętrzem. Warianty takie jak "Royal Class" oferowały m.in. elektrycznie regulowane fotele wykończone skórą, komputer pokładowy i imitację drewna na desce rozdzielczej.
Na 70-lecie marki Volvo, w 1997 roku, wydano jubileuszowy model XL-70. Wyróżniał się on zielonym nadwoziem z okolicznościowymi grafikami, bogatym wyposażeniem, fotelami częściowo pokrytymi żółtą skórą oraz żółtym wykończeniem deski rozdzielczej. Pod koniec produkcji pierwszej generacji pojawił się wariant Silver Cab, charakteryzujący się srebrnym lakierem i maksymalnym wyposażeniem wnętrza.
Ewolucja i modernizacje pierwszej generacji
Z biegiem lat Volvo FH12 przechodziło modyfikacje. Na rok modelowy 1997 obniżono tunele silnika i usunięto ich plastikowe zabudowy, co znacząco ułatwiło poruszanie się po kabinie. Była to istotna zmiana, gdyż już w momencie premiery kabina FH12 była krytykowana za zbyt ciasne wnętrze, wynikające z mocno pochylonej przedniej szyby, rewolucyjnej pod względem aerodynamiki, ale ograniczającej przestrzeń nad fotelami.
Rok później zaprezentowano unowocześnione silniki oznaczone jako D12C. Podstawą konstrukcji był 6-cylindrowy silnik diesla o pojemności około 12 litrów, z kompletnie nowym systemem paliwowym i mechanizmem sterowania zaworami. Silnik D12A, zaprojektowany jako "światowy silnik", miał spełniać najnowsze wymagania dotyczące wysokiej mocy, niskiego zużycia paliwa i niższej emisji spalin. Posiadał wałek rozrządu w głowicy (OHC), cztery zawory na cylinder, centralnie umieszczony wtryskiwacz sterowany elektronicznie, zintegrowany hamulec silnikowy oraz dwuczęściowe tłoki.
W 2002 roku, wraz z premierą modelu FM, Volvo przeprowadziło lifting produkowanego wówczas FH. Zmiany objęły nieznaczne modyfikacje wyglądu i wnętrza kabiny, ale przede wszystkim usprawnienia w elektryce, silnikach i skrzyniach biegów. Wprowadzono system TEA (Truck Electric Architecture), umożliwiający komunikację między różnymi sterownikami.
Generacje i innowacje w gamie Volvo FH
Druga generacja modelu FH, oznaczona jako FH12, przyniosła zmiany w kabinach, tunerze radiowym i podwoziach, a także całkowicie odmieniony design pojazdu. W 2005 roku Volvo zaprezentowało odświeżony model FH z nowym, 13-litrowym silnikiem D13A. Wprowadzono obniżony tunel silnika i częściowo zmodyfikowane wnętrze kabiny. Silniki tej generacji są powszechnie uważane za jedne z najmocniejszych, jakie Volvo Trucks kiedykolwiek wyprodukowało.
Model ten przeszedł kolejne liftingi w 2005 i 2008 roku. We wrześniu 2012 roku zaprezentowano nowy model Volvo FH z licznymi zmianami, w tym nowym designem, który zdobył tytuł International Truck of The Year 2014. Wprowadzono również nowy silnik Euro 6 o oznaczeniu D13K, który stał się obowiązkowy dla nowych ciężarówek od stycznia 2014 roku.
Volvo Trucks zaprezentowało innowacyjny system CW-EB (Cruise Control - Electronic Braking), który wykorzystuje radar i kamerę do monitorowania drogi przed pojazdem. System ten jest w stanie wykrywać zarówno pojazdy stojące, jak i te w ruchu, zapobiegając kolizjom z prędkością do 70 km/h.
Volvo FH med CW-EB-system
Kabiny i wyposażenie
Kabiny Volvo FH oferują wysoki poziom komfortu i funkcjonalności. Wlot powietrza umieszczony po lewej stronie kabiny jest dostępny w wersji wysokiej lub niskiej, w zależności od zastosowania pojazdu. Dostępne są różne style wykończenia wnętrza, w tym opcje winylowe, tekstylne i welurowe, oferujące trzy poziomy komfortu: Progressive (welur lub skóra), Dynamic (tkanina tekstylna) i Robust (winyl).
Fotele kierowcy zapewniają szeroki zakres regulacji - 240 mm w poziomie i 100 mm w pionie. Wszystkie fotele pasażera są standardowo wyposażone w zagłówek.
Leżanki w kabinach zapewniają komfortowy sen, dostępne w wymiarach 74x200 cm (z częścią środkową 81,5 cm lub wysuwaną do 88x200 cm z częścią środkową 95,5 cm). Kabina Globetrotter XXL oferuje leżankę o długości 213 cm. Dostępne są materace piankowe lub sprężynowe o grubości 16 cm, w trzech stopniach twardości. Opcjonalna nakładka na materac poprawia komfort i ułatwia rozwiązywanie problemów.
W kabinie znajduje się praktyczny schowek nad przednią szybą z czterema kieszeniami DIN oraz dwa duże schowki z żaluzjami po stronie kierowcy i pasażera. Na tylnej ścianie umieszczono lekką półkę z oświetleniem, a pod dolną leżanką znajdują się dwie szuflady o łącznej pojemności 130 litrów. Z każdej strony kabiny dostępne są dwa duże schowki, otwierane zarówno z zewnątrz, jak i z wnętrza.
Kabiny mogą być wyposażone w nieotwierane okno dachowe lub wywietrznik dachowy (opcja), uchylany o 50 mm, który może służyć jako wyjście bezpieczeństwa. Dostępne są dwie średnice kolumny kierownicy: 450 mm lub 500 mm. Regulowana kolumna kierownicy (opcja) oferuje regulację wysokości o 90 mm i kąta pochylenia o 28°, z dodatkową regulacją w płaszczyźnie pionowej od -5° do +15°.
Trzy alternatywne układy klimatyzacji pozwalają na precyzyjną kontrolę temperatury: konwencjonalny układ wentylacji i ogrzewania, klimatyzacja sterowana ręcznie (MCC) oraz klimatyzacja sterowana automatycznie (ECC/ECC2). Układ automatyczny może zawierać czujniki nasłonecznienia, mgły i jakości powietrza.
System I-ParkCool zapewnia schładzanie kabiny podczas postoju bez uruchamiania silnika, współpracując z ogrzewaniem postojowym. System monitoruje stan akumulatorów i dostosowuje intensywność chłodzenia, zapewniając komfortowy nocleg przy niskim poziomie hałasu (około 20 dB ciszej niż urządzenia konkurencyjne).
Klimatyzacja jest w pełni zintegrowana ze standardowym układem wentylacji, zapewniając równomierne rozprowadzanie powietrza. System nie wpływa negatywnie na aerodynamikę kabiny ani jej wysokość.
Historia i gama modelowa Volvo Trucks
Volvo Trucks, założone w 1927 roku w Szwecji, jest jednym z wiodących światowych producentów ciężarówek, oferującym szeroką gamę pojazdów do logistyki, budownictwa i transportu dalekobieżnego. Firma, będąca częścią Volvo Group (wraz z Renault Trucks, Mack Trucks i UD Trucks), sprzedała swoje udziały w Volvo Cars w 2010 roku.
Gama FH, flagowa seria ciężarówek dalekobieżnych Volvo, jest znana z oszczędności paliwa, mocy i komfortu kierowcy. Modele te są wyposażone w silniki wysokoprężne D13 i D16 o mocy od 420 do 750 KM. Zautomatyzowana skrzynia biegów I-Shift optymalizuje rozkład momentu obrotowego, zmniejszając zużycie paliwa. Seria FH jest również dostępna w wersji zasilanej LNG jako zrównoważona alternatywa.
Volvo FH Aero to najnowsza ewolucja serii FH, skupiająca się na zaawansowanej aerodynamice i zwiększonej efektywności paliwowej. Dzięki optymalizowanemu kształtowi kabiny, nowym deflektorom bocznym i przeprojektowanemu spoilerowi dachowemu, FH Aero znacząco redukuje opór powietrza. Wykorzystuje technologię Volvo I-Torque, która zwiększa efektywność silnika poprzez integrację układu napędowego, tempomatu i danych GPS, zapewniając do 5% lepszą efektywność paliwową.
FH Electric to w pełni elektryczna wersja modelu FH, przeznaczona do transportu regionalnego i długodystansowego. Posiada baterie o pojemności do 540 kWh, umożliwiające przejechanie do 300 km na jednym ładowaniu.
Volvo FMX jest specjalnie zaprojektowany do zastosowań budowlanych i terenowych, dostępny z silnikami D11 i D13 o mocy od 330 do 540 KM. Wzmocniona konstrukcja ramy, wysoki prześwit i Volvo Active Grip Control poprawiają osiągi w trudnym terenie. FMX Electric, przeznaczony na place budowy i do miejskich stref pracy, oferuje 490 kW mocy i zasięg do 320 km, z możliwością szybkiego ładowania do 250 kW.
Volvo FM to wszechstronny samochód ciężarowy do transportu regionalnego i dystrybucji, z silnikami D11 i D13 o mocy od 330 do 500 KM. Niski design kabiny wejściowej i Adaptacyjny Tempomat Volvo zwiększają bezpieczeństwo i efektywność.
FM Electric to średniozasięgowy samochód ciężarowy z napędem elektrycznym, oferujący do 490 kW mocy i zasięg baterii wynoszący 300 km.
Volvo FE to lekki do średniego samochód dostawczy, zaprojektowany do miejskiej logistyki i usług komunalnych, z silnikami D8 o mocy od 250 do 350 KM. Dostępne są wersje elektryczne i zasilane CNG. FE Electric to w pełni elektryczny samochód dostawczy miejski z zasięgiem do 300 km.
Volvo FL to najmniejszy samochód ciężarowy Volvo, przeznaczony do dystrybucji miejskiej, napędzany silnikiem D5 lub D8 o mocy od 210 do 280 KM. FL Electric to elektryczny samochód dostawczy o zerowej emisji i zasięgu 200 km.
Technologie i bezpieczeństwo
Ciężarówki Volvo są napędzane silnikami wysokoprężnymi D5, D8, D11, D13 i D16, oferującymi moc od 210 KM do 750 KM. Firma projektuje swoje pojazdy z myślą o długich interwałach serwisowych i niskich kosztach utrzymania. Zaawansowane technologie oleju silnikowego (Volvo VDS-5, do 150 000 km) i płynu chłodzącego (Volvo VCS) przedłużają żywotność kluczowych podzespołów.
Skrzynia biegów Volvo I-Shift wykorzystuje w pełni syntetyczny olej, co przyczynia się do płynnych zmian biegów i zwiększonej ekonomii paliwowej. W przypadku skrzyń biegów I-Shift dostępne są wersje z jednym lub dwoma biegami pełzającymi oraz dodatkowymi biegami wstecznymi, ułatwiające ruszanie pod górę, na grząskim podłożu lub z pełnym obciążeniem.
Volvo Trucks wyposaża swoje pojazdy w zaawansowane systemy bezpieczeństwa, w tym pakiet aktywnego bezpieczeństwa Volvo, asystenta utrzymywania pasa ruchu, system awaryjnego hamowania autonomicznego oraz detekcję martwego pola.
Modele FH, FM i FMX posiadają poprawioną aerodynamikę, redukującą opór powietrza i poprawiającą zużycie paliwa. Samochody elektryczne Volvo obsługują technologię szybkiego ładowania (do 250 kW), umożliwiając naładowanie baterii do 80% w ciągu 90 minut.
Innowacyjne rozwiązania w prowadzeniu i komforcie
Volvo stale wprowadza innowacje, które podnoszą standardy w branży. Aktywny układ kierowniczy Volvo zwiększa siłę wspomagania nawet do 85% dzięki silnikowi elektrycznemu, który dynamicznie koryguje ruchy kierownicy lub dostarcza dodatkowej siły. System ten doskonale wspomaga prowadzenie na długich, prostych odcinkach, niweluje działanie bocznego wiatru i kolein, a także poprawia sterowność po hamowaniu na nawierzchniach o różnej przyczepności. Ułatwia również cofanie, zapewniając precyzję i minimalny wysiłek.
Inteligentna elektroniczna jednostka sterująca skrzyni biegów I-Shift kontroluje siłowniki pneumatyczne, a oprogramowanie pozwala na dostosowanie jej do specyfiki zadań transportowych. Biegi pełzające zapewniają mniejsze przełożenie tylnej osi, co pozwala na osiąganie prędkości podróżnej przy niższych obrotach silnika i mniejszym zużyciu paliwa.
Zintegrowany system informacji i rozrywki, obsługiwany za pomocą 7-calowego wyświetlacza dotykowego, łączy wszystkie potrzebne funkcje. System audio zapewnia doskonały komfort słuchania i dostęp do usług medialnych. Nowoczesne oświetlenie z 13 energooszczędnych źródeł tworzy przyjemną atmosferę w kabinie.
Elektronicznie sterowana klimatyzacja ECC z czujnikami jakości powietrza, filtrami i precyzyjnie zaprojektowanymi otworami nawiewu zapewnia czyste i komfortowe powietrze w kabinie. Rozbudowany panel przy dolnej leżance pozwala sterować oświetleniem, budzikiem, ogrzewaniem i schładzaczem postojowym, systemem audio, szybami bocznymi, wywietrznikiem dachowym i zamkami drzwi.
Pojemnik ze świeżą wodą o pojemności 7 litrów jest umieszczony na zewnątrz kabiny. Okno dachowe pełni funkcję wyjścia bezpieczeństwa. Elektrycznie sterowany hamulec postojowy, obsługiwany przełącznikiem na desce rozdzielczej, uruchamia się automatycznie po wyłączeniu stacyjki i zwalnia przy ruszaniu z miejsca.
Kabina jest przygotowana do montażu telewizora, posiadając wsporniki montażowe, antenę, gniazda zasilania i antenowe oraz gniazdo AUX do podłączenia systemu audio.
Najwyższy poziom komfortu zapewnia zawieszenie kabiny, zmieniona lokalizacja przekładni kierowniczej oraz precyzyjnie dobrana geometria przedniego zawieszenia. Żaden inny samochód ciężarowy nie dorównuje modelowi Volvo w prowadzeniu, oferując prosty tor jazdy, dużą stabilność i brak niekontrolowanego kołysania.
Silniki i osiągi
Silniki Volvo oferują duży moment obrotowy w szerokim zakresie obrotów, od 420 do 540 KM w klasie EURO 6. Wprowadzono nowy układ wtryskowy Common Rail, zwiększony stopień sprężania w wariantach 420 i 460 KM oraz nowy typ turbosprężarki w wariantach 500 i 540 KM. System VEB+ (Volvo Engine Brake) zapewnia skuteczne hamowanie silnikiem.
Systemy wspomagające kierowcę i zdalny dostęp
Volvo FH jest wyposażone w zaawansowane systemy wspomagające pracę kierowcy, które reagują, gdy jego zachowanie zaczyna odbiegać od normy, wskazując np. na zmęczenie. Bezprzewodowy pilot zdalnego sterowania Work Remote ułatwia obsługę niektórych funkcji.
Aplikacja MyTruck umożliwia zdalny dostęp do Volvo FH, pozwalając na przeglądanie odczytów wskaźników, ustawianie temperatury, sprawdzanie stanu zamków drzwi i reagowanie na alarmy.
Używane Volvo FH12 drugiej generacji
Volvo FH12 drugiej generacji nadal cieszy się popularnością, szczególnie wśród mniejszych krajowych przewoźników. Wersje 420-konne, niegdyś dominujące na trasach międzynarodowych, są obecnie częściej spotykane w transporcie krajowym. Te mocne „efhacze” cenione są za wysoką ogólną niezawodność i prostotę konstrukcji.
Najpopularniejsze, dwuosiowe ciągniki mają rozstaw osi 3800 mm, rzadziej spotykane są krótsze warianty z rozstawem 3500 mm. Wersje 420 najczęściej występują z największymi kabinami sypialnymi Globetrotter i Globetrotter XL. Kabiny są wygodne, wykończone przyzwoitej jakości materiałami, a deska rozdzielcza jest bardziej przejrzysta niż w pierwszej generacji. Kabiny Volvo zbierają pozytywne oceny za dobre wyciszenie i skutecznie amortyzujące wstrząsy zawieszenie.
Potencjalne usterki Volvo FH12 drugiej generacji
Rzędowa, 12,1-litrowa „szóstka” D12C o mocy 420 KM osiąga przebiegi rzędu 1,5-2 mln km do naprawy głównej. W słabszych wersjach z pierwszych serii (340 i 380 KM) występował defekt szóstego cylindra i zaworów ssących. W opisywanej wersji mocy problemy te są rzadsze, jednak pojawiają się nieszczelności pompowtryskiwaczy Boscha, znane z innych FH12. Pompowtryskiwacze Lucas są uważane za bardziej niezawodne.
Trwałe są mechaniczne skrzynie biegów Volvo. Inne typowe usterki modelu to wycieki oleju spod uszczelki głowicy i sporadyczne wycieki uszczelniacza w kolumnie kierowniczej.
W ciągnikach produkowanych od 1998 roku najczęściej spotykane jest zawieszenie osi: mechaniczne z przodu i pneumatyczne z tyłu. Całość rzadko wymaga remontów, choć sporadycznie zacierają się tuleje przednich resorów i podkładki zwrotnic. Hamulce zazwyczaj nie sprawiają większych problemów.
Podsumowując zalety używanego Volvo FH12 drugiej generacji: solidnie wykończone kabiny, trwałe skrzynie biegów, wysoka niezawodność i prostota konstrukcji, która pozwala na naprawy w tańszych, nieautoryzowanych serwisach. Do wad należą nieszczelności pompowtryskiwaczy Boscha i sporadyczne defekty przedniego zawieszenia osi.