Wał WOM frezowany w maszynach rolniczych

Wałek transmisyjny przegubowo-teleskopowy WOM (wałek odbioru mocy) to solidny i wytrzymały element układu napędowego, przeznaczony do skutecznego przenoszenia momentu obrotowego z wałka odbioru mocy ciągnika na wałek mocy maszyny (WPM). Wały stanowią istotny element przyczep oraz pojazdów rolniczych, będąc gwarantem niezawodności i bezpiecznej pracy.

Czym jest wał WOM i jego rola

WOM, czyli wałki odbioru mocy, to elementy, które pośredniczą w przekazywaniu napędu. Są niezbędnym łącznikiem między napędzaną maszyną a ciągnikiem. Funkcjonują one także pod nazwami, takimi jak: „wały”, „wałki przegubowo-teleskopowe”, „wałki przekazu mocy”, „wałki przekaźnika mocy” czy „wałki przyjęcia mocy”. Ich głównym zadaniem jest efektywne przekazywanie napędu między ciągnikiem a podłączoną maszyną. Wytrzymała konstrukcja wału przegubowego zapewnia dostosowanie się do zmiennych warunków pracy, co z kolei przyczynia się do efektywnego użytkowania ciągnika, chroniąc jednocześnie elementy napędowe przed przeciążeniem.

Budowa i podział wałów przegubowo-teleskopowych

Wały przegubowo-teleskopowe zbudowane są z wielu kluczowych elementów, które zapewniają ich prawidłowe funkcjonowanie.

Kluczowe elementy konstrukcyjne

• Łożyska: W ich skład wchodzi zewnętrzny i wewnętrzny pierścień, a także rolki lub kulki, dzięki którym pierścienie utrzymują się obok siebie. Minimalizują tarcie oraz zużycie podczas obrotu wału.
• Przekładnie: Umożliwiają zmianę prędkości obrotowej wału. Wykorzystuje się je w przypadku zbyt dużej lub zbyt niskiej prędkości silnika w odniesieniu do elementów napędzanych przez wał.
• Elementy mocujące: Zalicza się do nich nakrętki i śrubki, które pozwalają stabilnie i bezpiecznie mocować wał do innych elementów ciągników oraz maszyn rolniczych.
• Sprzęgła: Dzięki nim możliwe jest rozłączanie oraz łączenie wałów z innymi elementami. Rozłączenie jest często dokonywane w przypadku potrzeby konserwacji lub naprawy. Sprzęgło umożliwia także bezpieczne uruchamianie i zatrzymywanie maszyny.
• Piasty wałów: Zazwyczaj są metalowe i przyjmują różne kształty oraz rozmiary, zależnie od ich zastosowania. Pozwalają łączyć wał z innymi elementami, takimi jak sprzęgła, koła zębate czy łożyska.
• Koła zamachowe: Zmniejszają wibracje i zwiększają stabilność pracy silnika, magazynując energię kinetyczną, gdy silnik pracuje.

Rodzaje profili wałów

Wśród wałków wyróżnia się kilka podstawowych typów profili:

• Wałki frezowane: Zastosowanie profilu frezowanego gwarantuje idealne zazębienie współpracujących elementów, co pozwala na równomierne i bezstratne przenoszenie momentu obrotowego. W niektórych produktach frezowana jest cała długość wału. Wałki WOM marki Exparto są dodatkowo obrabiane cieplnie (hartowane).
• Wałki na tzw. "cytrynę": Posiadają charakterystyczny kształt zbliżony do cytryny.
• Wałki z rurą trójkątną: Wyposażone są w profilowaną rurę o kształcie zbliżonym do trójkąta.

Jak dobrać wał przegubowo-teleskopowy?

Wybór odpowiedniego wału WOM jest kluczowy dla efektywnej i bezpiecznej pracy maszyn rolniczych. Należy wziąć pod uwagę kilka istotnych czynników.

Moment obrotowy (Nm)

Przy wyborze wału przegubowo-teleskopowego w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na to, czy moment obrotowy maszyny napędzanej oraz wału jest taki sam. Połączenie wału z maszyną o większym tego typu parametrze jest błędem. Wałki zazwyczaj spotyka się w modelach o prędkości na poziomie od 540 do 1000 obrotów na minutę. Do każdej maszyny należy jednak wałek dobierać indywidualnie. Przykładowo, do kosiarki potrzebny jest zwykle wałek o prędkości 540 obr./min., a do dużych rozrzutników obornika - 1000 obr./min. Warto zaznaczyć, że w przypadku urządzeń takich jak zgrabiarki, przetrząsarki, zawieszane rozsiewacze należy dobrać wały przenoszące nominalny 250 Nm. Z kolei przy maszynach takich jak sieczkarnie polowe, brony wirnikowe czy prasy zbierające, trzeba wykorzystać wał o momencie nominalnym na poziomie 400 lub 540 Nm.

Konstrukcja wałków

Kolejną istotną kwestią jest konstrukcja wałków, dopasowana do specyfiki pracy maszyny.

• Modele podstawowe, z przegubami krzyżykowymi: Mogą przenosić napęd pod kątem 25 stopni pod dużym obciążeniem. Przy mniejszych prędkościach często pozwalają na pracę przy nachyleniu 45 stopni, np. w wozach paszowych.
• Wałki z dwoma przegubami szerokokątnymi: Polecane, gdy odległość między maszyną a ciągnikiem jest mała i powstaje większy kąt między osią wzdłużną maszyny oraz osią wzdłużną wału. W przypadku maszyn podczepianych, np. kosiarek rotacyjnych czy pras belujących, najlepiej sprawdzi się również wałek WOM szerokokątny.
• Wałek z jednym sześciokątnym przegubem: W sytuacji, gdy odległość jest większa i nie występuje zjawisko silnego łamania maszyny, strzałem w dziesiątkę będzie wałek z jednym sześciokątnym przegubem, który zakłada się od strony urządzenia. Posiada on podwójne, usytuowane obok siebie krzyżaki, co pozwala uzyskać większy kąt pracy. Wałki z jednym przegubem są zdecydowanie popularniejsze od tych z dwoma.
• Homokinetyczny wał przegubowo-teleskopowy: Z powodzeniem można go wykorzystywać na uwrociach, co zapewnia bezpieczną pracę. Wyposażony jest w przegub, który połączony jest przy pomocy koła z widełkami, co sprawia, że kąt między urządzeniem a ciągnikiem zostaje podzielony na połowę. Obie części wału (zarówno napędzająca, jak i napędzana) pracują z identyczną prędkością kątową. Przegub homokinetyczny umożliwia chwilową pracę pod kątem do 80 stopni. Informacje o parametrach wału, który przeznaczony jest do napędzania konkretnego urządzenia, powinny być zawarte w instrukcji obsługi tej maszyny. Często stosowane są w opryskiwaczach.

W przypadku maszyn zawieszanych potrzebne są wałki o standardowych przegubach, w których kąt dla pracy ciągłej wynosi 25 stopni.

Długość wału

Na rynku dostępne są głównie wały o znormalizowanej długości, dzięki czemu są w stanie pracować ze zróżnicowanymi maszynami. Jeśli wał nie jest częścią fabryczną danej maszyny, można przeprowadzić próbę jego długości. W przypadku maszyn zawieszanych długość wału powinna być taka, aby połączyć je z ciągnikami w najniższym położeniu podczas pracy. Wał powinien również skręcać się tak, aby można było podnieść maszynę w najwyższe położenie transportowe. Z kolei w przypadku maszyn przyczepianych konieczne jest, aby wał pozwalał odpowiednio wykonać skręt przez agregat.

Rodzaj końcówki

Ważne jest, aby dobrać odpowiednią końcówkę wału, zwracając uwagę na typ końcówek wystających z maszyny oraz ciągnika. Najpopularniejszy jest króciec sześciofrezowy (sześć wpustów na wale wielowypustowym), występujący np. w traktorach Ursus. Wał należy dopasować także do różnych wypustów (do różnych średnic związanych z różnymi producentami i normami). Jeśli chce się za pomocą wału podłączyć maszynę o innym wypuście niż na ciągniku, można zastosować tzw. redukcję. To specjalnie zaprojektowane sworznie, wyposażone z jednej strony w wypusty do wałów przegubowo-teleskopowych ciągnika, a z drugiej strony w króciec dopasowany do WOM-u, który napędza maszynę. Nie należy jednak stosować takich rozwiązań w przypadku maszyn ciężkich, ponieważ w razie awarii lub wypadku może to skutkować brakiem wypłaty odszkodowania. W takich sytuacjach zdecydowanie lepiej jest wymienić końcówkę w ciągniku lub zamienić widełki na krzyżaku wału.

Należy też pamiętać, że należy zamienić wał na inny w sytuacji, gdy zmieni się szerokość robocza maszyny - wówczas potrzebna jest większa moc, co sprawia, że musi zwiększyć się moment obrotowy wału przy identycznej prędkości obrotowej. Najlepszym rozwiązaniem będzie wał o większym momencie nominalnym.

Zastosowanie osłon i bezpieczeństwo

Przy wyborze wału dobrze jest zwrócić uwagę na to, czy jest on wyposażony w osłony. Ograniczają one kontakt człowieka z ruchomymi elementami WOM-u. Jeśli wał będzie pozbawiony osłony lub będzie ona uszkodzona, istnieje ryzyko wypadku, nawet śmiertelnego, na skutek pochwycenia różnych elementów garderoby.

Przykłady i specyfikacje wałów WOM

Poniżej przedstawiono przykłady specyfikacji wałów WOM, które mogą być stosowane w różnych maszynach rolniczych.

Wałek WOM frezowany VERKE

Wałek transmisyjny przegubowo-teleskopowy PTO VERKE o profilu frezowanym został zaprojektowany do pracy w środowisku o dużych drganiach, nierównościach terenu oraz zmiennym obciążeniu. Posiada długość roboczą 80 cm, a dzięki teleskopowej konstrukcji może zostać rozsunięty do maksymalnej długości 105 cm. Jest przystosowany do przenoszenia maksymalnego momentu obrotowego 530 Nm, co gwarantuje bezpieczną i stabilną pracę nawet w najbardziej wymagających zastosowaniach.

Wałek WOM frezowany Geko

Wałek WOM przekaźnika mocy Geko to niezawodna część zamienna stworzona z myślą o skutecznym przenoszeniu napędu pomiędzy ciągnikiem a maszyną rolniczą. Dzięki regulowanej długości od 750 mm do 1050 mm doskonale sprawdza się w różnych konfiguracjach sprzętu. Solidna konstrukcja i wysoki moment obrotowy do 520 Nm gwarantują trwałość oraz bezpieczeństwo pracy. Obustronne zakończenie frezem 1.3/8 Z6 z szybkozłączami pozwala na łatwy montaż i demontaż bez użycia narzędzi.

Specyfikacje techniczne wałka Geko:

Ten typ wału cechuje się wysoką kulturą pracy, precyzją wykonania i pełną kompatybilnością z większością popularnych maszyn rolniczych. Jest to niezbędny element układu napędowego każdego nowoczesnego gospodarstwa.

Wałek WOM frezowany EXPARTO

Wałek WOM frezowany (wałek przekaźnika mocy) to wał przegubowy do ciągnika o długości 75 cm i maksymalnym momencie obrotowym 600 Nm. Jest on wyposażony w specjalną osłonę, która nie jest podatna ani na uszkodzenia mechaniczne, ani na niską temperaturę czy promieniowanie UV. Poza kompletnymi wałami przegubowymi, w ofercie dostępne są również kompatybilne części i akcesoria, jak między innymi krzyżaki, sprzęgła czy przeguby. Niektóre z nich wyposażono w specjalne łożyska charakteryzujące się podwyższoną wytrzymałością.

Przykładowa specyfikacja wałka Exparto:

Zastosowanie wałów WOM

Wały WOM są szeroko stosowane w rolnictwie do napędu różnego rodzaju maszyn rolniczych i przemysłowych. Umożliwiają one przekazywanie mocy z ciągnika do urządzeń, które wymagają zewnętrznego napędu. Najczęściej są to:

• Kosiarka rotacyjna
• Zgrabiarka
• Przetrząsarka
• Kopaczka
• Kombajn ziemniaczany
• Rozrzutnik obornika
• Prasa do słomy
• Wóz asenizacyjny
• Glebogryzarka
• Rozsiewacz nawozów
• Siewnik
• Opryskiwacze
• Rozdrabniacze
• Wozy paszowe

tags: #wal #wom #frezowany #kosiarka