Wśród używanych siewników rzędowych, szczególnie tych pochodzących z Zachodu, można spotkać maszyny wyposażone w aktywne narzędzia uprawowe oraz wały oponowe. Przykładem jest popularny na rynku wtórnym nabudowywany zestaw RPD firmy Amazone, który może być wyposażony w bierne lub aktywne narzędzie uprawowe i wał dogniatający glebę przed redlicami.
Charakterystyka i Zalety Wałów Oponowych
Charakterystyczną cechą wału oponowego jest jego konstrukcja, składająca się z pojedynczych opon umieszczonych na ułożyskowanej metalowej rurze o dużej średnicy. Liczba opon zależy od szerokości roboczej siewnika, a każda z nich ma za zadanie zagęścić pas gleby pod dwie redlice.
Kluczowe Korzyści Stosowania
- Dobre zagęszczenie gleby: Wał oponowy zapewnia efektywne zagęszczenie spulchnionej gleby, co jest kluczowe dla optymalnego rozwoju roślin.
- Równomierne wschody roślin: Użytkownicy potwierdzają, że zastosowanie wałów oponowych gwarantuje świetne i bardziej równomierne wschody zbóż i rzepaku.
- Lepsze wchłanianie wody i wymiana powietrza: Nieugniecione pasy między oponami przyczyniają się do lepszego wchłaniania wody oraz efektywniejszej wymiany powietrza w glebie.
- Odporność na oblepianie i uszkodzenia: Elastyczna guma jest mało podatna na oblepianie glebą i nie sprawia problemów w kontakcie z kamieniami.
- Niższe opory toczenia: W porównaniu do tradycyjnych wałów, na przykład rurowych, konstrukcja oponowa charakteryzuje się niższymi oporami toczenia.
Wyzwania Związane z Konserwacją i Wymianą Opon
Mimo wielu zalet, wały oponowe mogą stwarzać pewne wyzwania, głównie w kontekście wymiany opon. Wielu rolników, którzy użytkowali tego rodzaju siewniki, nie miało z tym do czynienia, ponieważ konstrukcja oponowa jest zazwyczaj bardzo trwała i odporna na uszkodzenia mechaniczne. Opony te (typowe „samochodówki”) nie są pompowane i każda z nich jest umieszczana na dwóch pierścieniach z tworzywa sztucznego.
Problemy w Starszych Maszynach
Problem może jednak pojawić się w starszych maszynach, które przez kilka lat nie były użytkowane, a guma uległa zestarzeniu i sparceniu. Koszt nabycia opon jest znikomy, gdyż można wykorzystać używane sztuki (pod warunkiem, że nie są zbyt stare). Należy jednak przygotować się na dłuższy czas potrzebny do ich założenia.
Proces Wymiany Opon
Wymiana pojedynczej opony wymaga ściągnięcia opon poprzedzających, ponieważ w siewnikach 3-metrowych rura, na której są umieszczone opony, nie jest dzielona. Biorąc pod uwagę warunki pracy maszyny oraz możliwość dostania się wilgotnej gleby do środka, co wiąże się z prawdopodobieństwem korozji rury, zadanie to może okazać się mocno czaso- i pracochłonne.
Montaż opon. Wymiana opon, opony.
Szczegółowe Wskazówki Eksperta Amazone
Michał Wojciechowski z firmy Amazone wyjaśnia szczegóły procesu wymiany:
- Aby wymienić uszkodzoną oponę, konieczne jest odcięcie kilku milimetrów wewnętrznej części rantu, co ułatwia jej montaż - nie jest to jednak dużym problemem.
- Przed montażem do środka opony należy włożyć dwa pierścienie wykonane z tworzywa sztucznego, a między nimi pierścień dystansowy.
- Pierścienie trzeba podgrzać w gorącej wodzie do temperatury, w której stają się elastyczne, co pozwala na ich zgięcie i włożenie do opony. Te trzy pierścienie muszą znaleźć się w oponie, zanim zacznie się ją nabijać na rurę.
- Do pojedynczej opony należy wlać pół litra płynu smarującego, który nie rozpuszcza gumy. Jego zadaniem jest zapewnienie smarowania między oponą a pierścieniami, aby zapobiec przyspieszonemu zużyciu w miejscach styku.
Ekspert doradza również, że w przypadku niewielkiego rozcięcia opony podczas pracy, nie ma potrzeby natychmiastowej wymiany. Z reguły można kontynuować pracę, a usterkę naprawić po sezonie siewu.
Ewolucja i Alternatywne Rozwiązania w Konstrukcji Siewników
Od kilku lat w ofercie firmy Amazone i innych producentów, w siewnikach rzędowych nie ma już ani bron wahadłowych, ani wałów oponowych. W przypadku tego rodzaju maszyn, brony wahadłowe zostały zastąpione broną wirnikową, natomiast wał oponowy - wałem pierścieniowym (również ogumionym).
Powody Zmian
Michał Wojciechowski wyjaśnia, że produkcji wału oponowego zaniechano, gdy pojawiły się konstrukcje pierścieniowe. Zdarzało się, że na glebach bardzo zwięzłych, gliniastych, przy siewie nasion niektórych roślin wymagających większej głębokości (na przykład grochu), dłuższe redlice (tylne) miały problem z uzyskaniem odpowiedniej głębokości.
Zalecenia dotyczące Narzędzi Aktywnych
Brony wahadłowe były zalecane szczególnie na gleby średnie i lżejsze, natomiast brony wirnikowe, ze względu na ich intensywniejszy charakter pracy, na gleby cięższe. Praktyka pokazuje jednak, że z powodzeniem są one stosowane również na słabszych kompleksach glebowych, wystarczy odpowiednio zmniejszyć obroty WOM ciągnika lub zmienić przełożenie za pomocą przekładni narzędzia. Ważne jest, aby narzędzie aktywne - brona wirnikowa lub wahadłowa - pracowało możliwie najpłycej, spulchniając jedynie warstwę, w której są umieszczane nasiona.
Przegląd Innych Typów Wałów Doprawiających
Oprócz wałów oponowych i pierścieniowych, na rynku dostępne są różnorodne typy wałów, każdy z nich zaprojektowany do specyficznych warunków glebowych i zadań. Poniżej przedstawiono charakterystykę najpopularniejszych rozwiązań:
Wał Rurowy
Jest to najbardziej uniwersalny wał w ofercie, zazwyczaj o średnicy 500 mm. Najlepiej sprawdza się na glebach lekkich i niezakamienionych w warunkach suchych, gwarantując stabilne prowadzenie agregatu na ustalonej głębokości roboczej.
Wał Gumowy
Wał zbudowany z gumowych pierścieni o średnicy 500 mm. Może pracować zarówno w warunkach gleb wilgotnych, jak i suchych, doskonale sprawdzając się w przygotowaniu pól do siewu w mulcz. Właściwości gumy i zastosowane skrobaki eliminują problem zapychania się wału. Dzięki optymalnej średnicy i niewielkiemu oporowi toczenia nie dochodzi do efektu „pchania” ziemi, nawet przy niskich prędkościach roboczych.
Wał Strunowy (Gładki i Ząbkowany)
Konstrukcja zbliżona do wału rurowego, oparta na poprzecznie zestawionych sekcjach płaskowników o gładkiej bądź ząbkowanej krawędzi. Są to wały stosunkowo lekkie i uniwersalne, charakteryzujące się dobrym współczynnikiem kruszenia i wyrównania wierzchniej warstwy gleby.
Wał Daszkowy (V-ring)
Zalecany szczególnie na gleby o tendencji do brylenia. Sekcja skrobaków nożowych wspomaga agresywnie uprawiające glebę pierścienie, co gwarantuje intensywne rozbicie brył ziemi.
Wał Teownikowy (T-ring)
Wał o średnicy 500 mm, o właściwościach odpowiadających wałowi daszkowemu, zbudowany z sekcji pierścieni teownikowych. Zagęszcza ziemię pasami i znakomicie spisuje się na ziemiach zbrylonych, dzięki agresywnemu profilowi pierścieni.
Wał Pryzmatyczny
Profil wału pryzmatycznego został stworzony specjalnie do uprawy przedsiewnej. Kształt zębów minimalizuje przyklejanie się ziemi, co przekłada się na optymalne spulchnianie gleby pod siew.
Wał Ceownikowy (C-ring)
Wał zbudowany z profili w kształcie litery C. Unikatową cechą jest to, że profile wypełniają się podczas pracy glebą, która chroni pierścienie, wydłużając ich żywotność. Pierścienie nie ingerują w glebę dużą powierzchnią; główną powierzchnię styku z uprawianym pasem stanowi zasklepiająca pierścienie gleba, chroniąc pole przed tworzeniem się powierzchniowej zbitej warstwy. Każdy z tworzących wał pierścieni pracuje samodzielnie względem osi. Wał dostępny jest w dwóch wersjach: pojedynczej lub podwójnej. W wersji tandem pierścienie zazębiają się i dają jeszcze lepszy efekt kruszenia przerzucanej gleby.
Wał Pierścieniowy
Składa się ze sprężystych, wykonanych ze stali utwardzanej pierścieni. Dedykowany jest dla uprawy gleb ciężkich. Wał umacnia glebę pasowo, rozbijając bryły i stwarzając lepsze warunki do podsiąkania gleby. Skrobaki nożowe, zabezpieczające wał przed zapychaniem czy zaklejaniem wilgotną ziemią, dodatkowo kruszą bryły gleby przedostające się w przestrzenie między pierścieniami.
Wał Packer
Wał pełny zębaty o średnicy 500 mm. Idealny na gleby mokre, zakamienione oraz te z dużą ilością resztek organicznych. Budowa wału zapewnia równomierne, średnie zagęszczenie górnej warstwy ziemi na całej szerokości uprawianego pasa. Wspomagany przez sekcję skrobaków oczyszczających wał z wilgotnej ziemi, z powodzeniem może być stosowany również na glebach średnich oraz ciężkich. Skrobaki wykonane są ze stali hartowanej, co wpływa na ich długą żywotność przy zachowaniu pełnej skuteczności roboczej. Każda pojedyncza płytka skrobaka jest regulowana na stabilnym uchwycie, co pozwala na długie ich użytkowanie.
Wał Tandem
Na większość typów maszyn istnieje możliwość nabudowania układu tandemowego wałów doprawiających. Tandem to propozycja zestawionych wałów, np. strunowego (400 mm) i rurowego (400 mm). Dzięki zawieszeniu wałów na ramie z zawiasami, wały mogą pracować dostosowując się do nierówności na polu, unikając efektu podbijania, który obniżyłby jakość pracy. Wał ten pozwala na stabilne prowadzenie agregatu przy zachowaniu ustawionej głębokości roboczej.
Wał Gumowy 2020
Wał gumowy o średnicy 560 mm, nadaje się do pracy w niemal każdych warunkach. Jest przystosowany do pracy z siewnikiem. Dzięki swojej budowie wał zagęszcza glebę jedynie w miejscu, gdzie spadają nasiona, pozostawiając otwartą glebę pomiędzy rzędami.
Wał Trapezowy 2020
Wał trapezowy o średnicy 560 mm, nadaje się do pracy na glebach lekkich i średnich. Jest przystosowany do pracy z siewnikiem. Podobnie jak wał gumowy 2020, dzięki swojej budowie zagęszcza glebę jedynie w miejscu, gdzie spadają nasiona, pozostawiając otwartą glebę pomiędzy rzędami.
Wał Crosskill
Znakomicie sprawdza się przy rozbijaniu zbrylonej gleby. Pozostawia pas ziemi o luźnej strukturze, zapobiegając powstawaniu skorupy na jego powierzchni. Pierścieniowa konstrukcja wału chroni go przed zapychaniem się. Wał znakomicie sprawdza się na glebach lekkich.