Decyzja o budowie własnej studni często wynika z braku dostępu do wodociągu lub wysokich kosztów podłączenia. W obliczu takich wyzwań, wiele osób rozważa samodzielne wiercenie studni przy użyciu wiertnicy ręcznej, potocznie nazywanej "świderkiem". Poniższy artykuł przedstawia zbiór opinii i doświadczeń użytkowników, analizując zarówno potencjalne korzyści, jak i liczne trudności związane z tą metodą.
Wyzwania i Możliwości Wiercenia Ręcznego
Koszty i Alternatywy
Koszty profesjonalnego wiercenia studni mogą być bardzo zróżnicowane. Na Śląsku ceny potrafią sięgać 500 PLN za metr bieżący bez materiałów, podczas gdy pod Wrocławiem można znaleźć oferty po 250 PLN za metr z rurą i pompą. Samodzielne wykonanie studni jest kuszącą alternatywą, zwłaszcza jeśli głównym celem jest zaoszczędzenie na kosztach wody. Samodzielne wiercenie studni planowane jest do celów podlewania ogrodu, gdzie potrzebna jest wydajność 35 l/minutę, przy czym jednorazowo zużywa się 1,2 m³ wody w ciągu około 30 minut. Jeden z użytkowników wspomina, że wodociąg kosztowałby pięć razy więcej, a do tego ma paskudną wodę i wyższe opłaty.
Doświadczenia z Wierceniem w Różnych Gruntach
Wiercenie ręczne jest możliwe, ale jego efektywność zależy w dużej mierze od rodzaju gruntu. Adam Szendzielorz opowiada, że wiercił ręcznie około 15 otworów po prawie 1 metrze w typowej glinie w kilka godzin. Przy kamienistym podłożu wiercenie jest „makabrą”, natomiast w piasku rezultaty są „rewelacyjne”. W glinie wierci się „średnio”. Jeden z dyskutantów trafiał na kamień i próbował wiercić obok. Prawdopodobieństwo nie-trafienia na kamień większy niż 5 cm w odwiercie o głębokości 15 m jest prawie zerowe, co znacznie utrudnia pracę. Wyraźnie zaznaczone są dwa kompleksy utworów, w tym glina piaszczysta, twardoplastyczna. Cienką rurę o długości 3 m dwóch chłopa wwierca dość szybko, pod warunkiem, że nie ma kamieni.
Głębokość Wiercenia i Trudności
Głębokość 15 metrów to „bardzo dużo” jak na wiercenie ręczne. Im głębiej, tym większa waga prowadnic i trudniej nimi kręcić. Chociaż waga sama powoduje „wbijanie” się wiertła w ziemię, to właśnie kręcenie wymaga najwięcej siły. Kręcenie można sobie ułatwić, na przykład przedłużką 1,5-2 m z dwóch stron, pracując we dwie osoby. Istnieje jednak ryzyko, że przyłożenie za dużego momentu obrotowego może spowodować wygięcie rączek lub ukręcenie wiertnicy, ponieważ łączenia nie wyglądają zbyt solidnie. Problemem jest nie tylko wkręcenie, ale również wyciągnięcie wiertnicy, do czego potrzeba naprawdę sporej siły.
Problem Kurzawki
Szczególnie uciążliwym problemem jest kurzawka. Jeden z użytkowników opisuje, że w wywiercone miejsce natychmiast wpływała kurzawka, uniemożliwiając dalsze wiercenie. Jest to porównywalne do wiercenia w oleju - zawsze coś napłynie. Świder z pojemnikiem, który pozwala na wyciąganie co jakiś czas ziemi i piasku na zewnątrz, jest pomocny, ale tylko do momentu natrafienia na kurzawkę.
Lokalizacja Wody i Rodzaj Studni
Metody Wykrywania Cieków Wodnych
Zanim przystąpi się do wiercenia, warto wytypować miejsce, gdzie jest woda. Można w tym celu skorzystać z usług różdżkarza. Istnieją jednak sceptyczne opinie na temat wiarygodności radiestezji, a programy telewizyjne, takie jak "Usterka", często przedstawiają sprzeczne wskazania, gdzie każdy wskazywał inne miejsce na studnię. Niektórzy radiesteci twierdzą, że wykrywają pasy piasku o grubszym uziarnieniu w warstwie wodonośnej, które wskazują jako „ciek”, co może dziesięciokrotnie zwiększyć wydajność studni w danym miejscu. Inni mówią o zaburzeniach „jakiejś składowej pola grawitacyjnego” na styku różnych warstw. Informacji na temat wód gruntowych udzielają również Untere Wasserbehörde. Warto też sprawdzić, czy gdzieś w okolicy jest studnia i na jakim poziomie występuje woda, a także popytać starych, miejscowych dziadków o wspomnienia związane z wodą.
Szukanie wody pod studnie.
Woda Pitna czy Tylko do Ogrodu?
W obszarze wykonywanych prac stwierdzono występowanie warstwy wodonośnej, gdzie woda występuje na głębokości około 1,5 m p.p.t. Jest to poziom o zwierciadle swobodnym powiązany z rzeką Tarczynką. Pytanie, czy na tej głębokości w ogóle można myśleć o wodzie pitnej. Jeden z użytkowników wiercił studnię pod chałupą, która zasilała zlewozmywak, wannę, umywalkę i dwa klozety, a także termę przepływową z ciepłą wodą. Wodę przebadał zaraz po odwiertach; ta z niższej warstwy była „kryształ”, wyższa trochę twarda, ale zdatna do picia. Należy jednak pamiętać, że ta studnia znajdowała się w środku puszczy, a nie na przemysłowym Śląsku, co może mieć wpływ na jakość wody. W przypadku podlewania ogrodu, jakość wody jest mniej krytyczna. 20 metrów dalej jest studnia z kręgów sąsiada, głębokość od powierzchni gruntu jakieś 3,5-4 m. Adam Szendzielorz brał z niej wodę na tynki (7 m³ w 3 dni) i na posadzki (około 1,5-2 m³ wody w jeden dzień, od rana do wieczora).
Aspekty Techniczne Wiercenia Ręcznego
Rodzaje Wiertnic i Świdrów
Samorobne świdry mogą być skuteczne do wiercenia abisynek (5-7 m). W handlu trudno znaleźć odpowiednie wiertnice. Jeden z użytkowników pyta, czy jego świder to taki „wynalazek”, który wyciąga się tylko świder, a prowadnice zostają, czy trzeba wszystko po kolei wyciągać/rozkręcać/skręcać. Wiertnice z pojemnikiem, które co jakiś czas wyciąga się w celu opróżnienia z urobku, są standardem. Świder, który wszedł na 8 m (już poniżej kurzawki), zaczął bardzo ładnie i szybko wchodzić. W żwirze były kamienie, nawet duże, ale nie głazy, i przebijało się łatwo.
Rury do Studni
Zaleca się stosowanie rur ocynkowanych o średnicy 1,1/4 lub 1,5 cala, ponieważ inne szybko gniją. Przy 1,5 cala jest lepszy ciąg i później zamula się filtr. Na takie gwinty robi się też filtry ze świdrem. Planuje się samodzielne wywiercenie studni o średnicy pozwalającej na pobór wody pompą, rura w studni jest kluczowa. W profesjonalnych wiertniach rury łączy się za pomocą gwintów stożkowych, często trapezowych. W przypadku samodzielnie wykonywanych mufek należy tak dobrać stożek, aby kołnierze rur mogły oprzeć się o siebie po solidnym dokręceniu. Typowe hydrauliczne mufki to jakiś odlew z materiału niskiej jakości, są za krótkie i będą pękać. Zamiast nich poleca się mufy stalowe, stosowane do spawania. Jeden z użytkowników zrealizował swoją lekcję i nie daje się przekonać co do rur ocynkowanych instalacyjnych, chyba że do wiercenia na głębokość 10-15 m.
Instalacja Pompy i Pomiar Wydajności
Po wykonaniu odwiertu należy umieścić rurę (prawdopodobnie okolice fi 100-110-120mm) z pompą. Można zastosować pompę ssącą lub głębinową, ale bez hydrofora. Pomiar wydajności wykonanej studni jest kluczowy przed zakupem pompy, aby dopasować ją do faktycznych możliwości ujęcia. Ważne jest, aby określić, jaka technologia poboru wody zapewni maksymalną wydajność. Jeden z użytkowników zrobił przejście na plastik, zawór zwrotny i badziewiasty hydroforek z hiper-super za 200 zł, który chodzi do dzisiaj i jest OK.
Bezpieczeństwo
Warto pamiętać o bezpieczeństwie. Ze 2 lata temu goście przeprowadzili taką operację wyciągania świdra z filtrem i rurami, ale nie chciało im się rozkręcać rur w trakcie wyciągania. Nad odwiertem znajdowała się linia energetyczna, co niestety skończyło się tragicznie. Należy zawsze zachować ostrożność i przestrzegać zasad bezpieczeństwa podczas pracy z wiertnicą ręczną i rurami.