Trzypunktowy układ zawieszenia (w skrócie TUZ) to kluczowy element łączący ciągnik z maszyną rolniczą. Jest to specjalny układ elementów, dzięki któremu możliwe jest podnoszenie, transportowanie oraz ustawienie odpowiedniego położenia maszyn i urządzeń rolniczych względem ziemi i ciągnika.
Wprowadzenie do Trzypunktowego Układu Zawieszenia (TUZ)
Hydraulicznie sterowany trzypunktowy układ zawieszenia, jak sama nazwa wskazuje, to połączenie maszyny rolniczej z ciągnikiem w trzech punktach. Punkty te to dwie hydraulicznie podnoszone belki połączone z lemieszami, nazywane cięgnami (prawa i lewa strona), oraz centralnie umieszczony łącznik, zwany śrubą rzymską.
Trzypunktowy układ zawieszenia TUZ możemy stosować zarówno z tyłu, jak i z przodu ciągnika, co zwiększa jego uniwersalność w różnorodnych pracach polowych.
Komponenty i Zasada Działania Układu TUZ
Hydraulicznie obsługiwany tylny układ zawieszenia TUZ składa się z kilku kluczowych komponentów: siłownika, pompy, zaworu bezpieczeństwa oraz rozdzielacza hydraulicznego.
Za pracę układu TUZ odpowiada bezpośrednio przepływający przez układ olej hydrauliczny pod ciśnieniem, sterowany i obsługiwany przez siłownik oraz rozdzielacz hydrauliczny. Każdy z tych elementów pełni specyficzną funkcję:
- Siłownik hydrauliczny (jedno- lub dwukierunkowy) jest odpowiedzialny za podnoszenie układu, a dwukierunkowy także za jego opuszczanie.
- Pompa hydrauliczna odpowiada za wytworzenie odpowiedniego ciśnienia w układzie.
- Zawór bezpieczeństwa pełni funkcję zabezpieczenia, zmniejszając ciśnienie w układzie po przekroczeniu maksymalnej możliwej masy udźwigu, co chroni układ przed przeciążeniem.
- Rozdzielacz hydrauliczny to urządzenie sterujące przepływem oleju w całym układzie.
Kategoria I Układu Zawieszenia (TUZ Kat I)
Klasyfikacja układów TUZ odbywa się na podstawie wymiarów, w szczególności średnicy sworzni. Kategoria TUZ Kat I oznacza, że średnica otworów na sworznie oraz samych sworzni mieści się w zakresie od 19 do 22 mm.
Warto również zwrócić uwagę na zakończenia dolnych ramion TUZ-a. Najczęściej mają one zakończenie kulowe, ale w nowoczesnych układach producenci wykorzystują bardziej uniwersalne zakończenia hakowe, co ułatwia szybkie podłączanie i odłączanie maszyn.
Cięgna Dolne i Wieszaki - Kluczowe Elementy TUZ
Fachowo ramiona dolne TUZ nazywane są cięgnami dolnymi (często potocznie określanymi jako „lasze”). Łączniki między ramionami podnośnika a cięgnami to wieszaki.
Jednym z często poruszanych problemów jest dopasowanie długości cięgien dolnych i ich odgięcia. Często zdarza się, że przeguby kuliste (tzw. „jabłka”) znajdują się w skrajnych pozycjach, co może wskazywać na nieprawidłowe dopasowanie lub ustawienie. Pytanie o optymalne wystawanie cięgien poza tylne koło jest istotne dla prawidłowej pracy i bezpieczeństwa.
Instrukcje często podają maksymalny udźwig tylnego TUZ, np. 360 kg, jednak nie zawsze precyzują, na jakim ramieniu jest on mierzony, co może budzić obawy przy podłączaniu cięższych maszyn, np. kosiarki ważącej około 300 kg, gdyż długość ramienia wpływa na rzeczywistą zdolność udźwigu.
W przypadku potrzeby adaptacji lub wymiany, sugeruje się rozważenie zastąpienia oryginalnych cięgien dolnych cięgnami od innych maszyn, takich jak C330 lub MF235. Takie rozwiązanie pozwala na uzyskanie kategorii II, a do bolców można zastosować tuleje redukcyjne, co eliminuje potrzebę spawania.
W takiej modyfikacji zazwyczaj wymienia się tylko cięgna dolne. Wieszaki, odciągi i centralna śruba rzymska pozostają ze starego układu. Ewentualnie może zajść potrzeba nawiercenia otworów pod sworznie wieszaków, jeśli nie współgrają z nowymi cięgnami.
Konieczne jest również sprawdzenie, czy cięgna dolne w TUZ od C330 występują w różnych długościach i jaka jest odległość między osiami przegubów kulistych, aby zapewnić prawidłowe funkcjonowanie i kompatybilność z podłączanymi maszynami.