Włączniki, mimo że z pozoru wydają się być małym detalem, w praktyce stanowią istotny element każdego systemu. Choć kojarzą nam się głównie z gospodarstwem domowym jako włączniki światła, mają swoje ogromne zastosowanie także w maszynach rolniczych, pojazdach czy innych urządzeniach. Znajdują się praktycznie na każdym kroku i, jak sama nazwa wskazuje, służą do włączania lub wyłączania danych przedmiotów czy funkcji.
Różnica Między Przełącznikami a Przyciskami
Mimo, że na pierwszy rzut oka wyglądają bardzo podobnie, przełącznik i przycisk różni sposób działania. Przyciski często są określane jako impulsowe lub chwilowe, co oznacza, że po naciśnięciu zwierają styki, a następnie je rozwierają. Sposób wywoływania pozycji przełącznika to bardzo ważny element, na który warto zwrócić uwagę podczas doboru odpowiedniego elementu sterującego. Możemy wyróżnić dwa rodzaje przycisków ze względu na działanie:
- Przycisk monostabilny: przekaźnik elektryczny zmienia stan pod wpływem działania parametru wejściowego, a po ustaniu powraca do stanu poprzedniego.
- Przycisk bistabilny: przekaźnik pod wpływem działania parametru wejściowego zmienia stan i pozostaje w nim nawet po ustaniu tego działania.
Rodzaje Przełączników Ze Względu na Budowę i Zastosowanie
W zależności od konstrukcji i przeznaczenia, na rynku dostępnych jest wiele typów przełączników i przycisków, stosowanych także w ciągnikach rolniczych znanych marek, takich jak Claas, Case, Arbos i wiele innych.
Przełącznik Stacyjkowy/Kluczowy
W tym typie przełącznika zmiana stanu zestyków następuje poprzez obrót. Są one często używane jako włączniki zapłonu lub główne wyłączniki zasilania w maszynach.
Przełącznik Dźwigienkowy
Przyciski tego typu przypominają dźwignię lub joystick. Zależnie od specyfikacji, styki ustawione są w różnych pozycjach. W maszynach rolniczych znajdują swoje zastosowanie głównie przy kierunkowskazach, chociaż mogą pełnić także inne funkcje.
Przełącznik Kołyskowy
Element wciskany układa się w kształt kołyski. Jest to zdecydowanie najpopularniejszy rodzaj przełączników ze względu na swoją prostą budowę. W takiej postaci występują chociażby przełączniki gazu, część przełączników elektrycznych czy przełączniki typu ON/OFF.
Przycisk Wciskany
Jest to element przełączający o standardowym wykonaniu. Razem z przełącznikiem kołyskowym zdecydowanie górują na tle innych przełączników. Są chętnie wybierane przez klientów ze względu na swoją nieskomplikowaną budowę i prostotę. Produkty takie występują przeważnie jako włączniki świateł, włączniki podnośnika czy elementy sterowania.
Włączniki z Funkcjami Zabezpieczającymi: Kontaktrony i Wyłączniki Krańcowe
Istnieje ważna grupa przełączników, które automatycznie reagują na zmiany, co czyni je elementami zabezpieczającymi w wielu systemach.
Kontaktron (Przełącznik Magnetyczny)
Kontaktron zawdzięcza swoją nazwę użyciu dwóch lub trzech cienkich metalowych części, zwanych stroikami, z platerowanymi stykami na końcach i rozproszonymi w niewielkiej odległości od siebie. Styki kontaktronu są zwykle reprezentowane w nieruchomej szklanej rurce wypełnionej gazem obojętnym. W jego przypadku zmiany styku przełączającego mają miejsce tak szybko, jak tylko wykrywane jest pole magnetyczne. Pole z magnesu lub elektromagnesu pozwala zbliżyć stroiki, powodując lub zrywając styk przełącznika. Dwa kontaktrony mają normalnie otwarte styki, które zamykane są automatycznie po ich aktywacji. Działanie przełącznika wywołuje przejście tych części do stanu przeciwnego. Kontaktrony znajdują się między innymi w czujnikach okiennych lub licznikach rowerowych. Są one także używane w obwodach bezpieczeństwa, na przykład w celu sprawdzenia, czy drzwi są zamknięte. Ważną cechą kontaktronu jest jego czułość i ilość energii magnetycznej potrzebnej do jego uruchomienia. Typowe komercyjne przełączniki kontaktronowe obsługują prądy w zakresie miliamperów do około jednego ampera prądu stałego lub zmiennego.
W przypadku, gdy przekaźnik elektromagnetyczny, który ma indukcyjność, jest dostarczony jako obciążenie w obwodzie, zmagazynowana energia w indukcyjności powoduje odwrócenie napięcia, gdy zerwane zostaną styki kontaktronowe. Napięcie, choć zależne od wartości indukcyjności, osiąga momentami nawet do kilkuset woltów i staje się głównym czynnikiem niszczącym styki.
Wyłącznik Krańcowy
Innym przykładem przełącznika z funkcją zabezpieczającą jest wyłącznik krańcowy, który reaguje na kontakt z obiektem. Ten typ wyłącznika jest często spotykany w przemyśle jako wyłącznik bezpieczeństwa, gdyż działa jako element powodujący odłączenie obwodu sterującego lub urządzenia. Zapobiega zniszczeniu lub uszkodzeniu poszczególnych elementów maszyn, zatrzymując je w danej pozycji.
Kluczowe Skróty w Specyfikacji Przełączników
Ważnymi skrótami, które można spotkać przy zakupie przycisków, włączników i przełączników, są te określające stan styków oraz konfigurację przełącznika. Ważne jest więc rozpoznanie ich już w momencie, gdy planowane jest stworzenie danego projektu lub wymagana jest wymiana obecnych elementów przełączających w istniejącym systemie.
Stany Styków: NO i NC
- NO (Normally Open) - „normalnie otwarty” (Styk zwierny): W trybie czuwania styk przełącznika jest otwarty. Połączenie następuje, gdy przełącznik zostanie aktywowany.
- NC (Normally Closed) - „normalnie zamknięty” (Styk rozwierny): W trybie czuwania styk przełącznika znajduje się w pozycji zamkniętej. Połączenie jest zerwane, gdy przełącznik zostanie aktywowany.
Typy Przełączników Ze Względu na Konfigurację Styków
- SPST (Single-Pole-Single-Throw) - pojedynczy, jeden styk: Jest to podstawowy włącznik/wyłącznik, który łączy lub przerywa połączenie między dwoma zaciskami. Ma dwa styki: wejściowy i wyjściowy.
- SPDT (Single-Pole-Double-Throw) - pojedynczy, dwa styki: Jest to jednobiegunowy przełącznik dwupołożeniowy z trzema zaciskami - jednym wejściowym i dwoma wyjściowymi. Łączy wspólny terminal z jednym lub drugim z dwóch terminali. Jest używany w obwodach trójdrożnych, np. do włączania i wyłączania światła z dwóch miejsc.
- DPST (Double-Pole-Single-Throw) - podwójny, jeden styk: Oznacza, że urządzenie zawiera dwa identyczne przełączniki umieszczone obok siebie i obsługiwane za pomocą jednego mechanizmu. Jednym naciśnięciem steruje się jednocześnie dwoma oddzielnymi obwodami. Ma cztery zaciski: dwa wejścia i dwa wyjścia. Najczęstszym jego zastosowaniem jest sterowanie urządzeniem o napięciu 240V, w którym obie linie zasilające muszą być przełączone.
- DPDT (Double-Pole-Double-Throw) - podwójny, dwa styki: DPDT to dwubiegunowy przełącznik dwupołożeniowy, będący odpowiednikiem dwóch przełączników SPDT. Kieruje dwoma oddzielnymi obwodami, łącząc każde z dwóch wejść z jednym z dwóch wyjść. Może być używany w każdej aplikacji, która wymaga otwartego i zamkniętego systemu okablowania.
Akcesoria i Zastosowanie w Ciągnikach Rolniczych
Sklepy oferujące części do maszyn rolniczych, poza szerokim wyborem samych włączników i przełączników, posiadają również różnorodne wkładki do przełączników. Wyróżniamy wkładki przełącznika elektrycznego, wkładki przełącznika spryskiwaczy, wkładki przełącznika świateł, wkładki przełącznika klimatyzacji, wkładki przełącznika panelu sterowania i wiele innych.
Produkty te często charakteryzują się różnymi jaskrawymi kolorami, które umożliwiają dostrzeżenie przycisków w trudnych warunkach, a także różnorodnymi wzorami, dzięki którym można je dostosować do indywidualnych oczekiwań i posiadanego sprzętu, ułatwiając ich rozróżnienie.
Wysokiej jakości włączniki i przełączniki są uniwersalne i wszechstronne, doskonale sprawdzając się w wielu sektorach gospodarki, a szczególnie w maszynach rolniczych. Zaleca się stosowanie ich w szczególności w maszynach marek takich jak Fendt, Massey Ferguson, Challenger, Claas, John Deere i wiele innych, dla których dostępne są specjalnie oznaczone produkty.
tags: #wlacznik #z #zabezpieczeniem #ciagnik