Wozy asenizacyjne DWG: Kompleksowy przegląd i zastosowania

Wóz asenizacyjny to specjalistyczna maszyna rolnicza przeznaczona do transportu i rozprowadzania nawozów naturalnych w postaci płynnej, takich jak gnojowica, gnojówka lub ścieki pochodzenia zwierzęcego. Urządzenia te odgrywają istotną rolę w gospodarstwach zajmujących się hodowlą zwierząt oraz w uprawie roli, umożliwiając racjonalne gospodarowanie odpadami organicznymi i zamykanie obiegu materii w gospodarstwie. Wpływają one znacząco na środowisko, zwłaszcza w zakresie gospodarki nawozami naturalnymi, dlatego coraz większy nacisk kładzie się na poprawę szczelności i bezpieczeństwa konstrukcji, aby zminimalizować ryzyko wycieków i emisji niepożądanych substancji.

Pierwsze wozy asenizacyjne pojawiły się wraz z rozwojem intensywnej hodowli zwierząt i wzrostem zapotrzebowania na mechaniczne usuwanie odchodów płynnych. Z biegiem lat zostały one zmodernizowane i przystosowane do współpracy z ciągnikami rolniczymi. Wóz asenizacyjny działa na zasadzie zasysania płynnych nawozów do zbiornika za pomocą pompy, a następnie ich rozprowadzania na polu przez system dysz lub rozlewaczy.

Podstawowe rodzaje i budowa wozów asenizacyjnych

Wozy asenizacyjne - powszechnie stosowane w rolnictwie do rozprowadzania gnojówki czy gnojowicy - pod względem budowy składają się przede wszystkim ze zbiornika, kompresora i ramy zamontowanej na podwoziu. Są to przyczepiane do ciągnika rolniczego pojazdy jedno-, dwu- lub trzyosiowe. Rynek oferuje bardzo szeroką gamę tego typu urządzeń różniących się przede wszystkim pojemnością i dodatkowym wyposażeniem technicznym.

Typy wozów asenizacyjnych:

• Wozy asenizacyjne ciągnikowe: Najpowszechniej stosowane maszyny, przystosowane do współpracy z ciągnikami rolniczymi.
• Wozy asenizacyjne samojezdne: Wyposażone we własny napęd i kabinę operatora, umożliwiają niezależną pracę bez konieczności użycia ciągnika.
• Wozy asenizacyjne specjalistyczne: Przeznaczone do specyficznych zastosowań, np. do pracy w trudnych warunkach terenowych, na terenach podmokłych lub do transportu ścieków przemysłowych.

Kluczowe cechy konstrukcyjne:

• Wozy charakteryzują się prostą konstrukcją, trwałością i niezawodnością.
• Całkowicie spawany zbiornik jest osadzony na dwóch profilach zwiększających sztywność i trwałość konstrukcji wozu asenizacyjnego.
• Wcinany zbiornik z przegrodami w środku zwiększa stabilność beczkowozu.
• Nowoczesne rozwiązania wozów asenizacyjnych posiadają skrętną oś lub osie (w przypadku typu wozu z dużą pojemnością i większą liczbą osi podwozia), co w znacznym stopniu ułatwia manewrowanie agregatem i co najważniejsze, redukuje straty upraw na uwrociach pola.
• Hydrauliczne zawieszenie zestawu kołowego i dyszla zapewnia pewną i komfortową jazdę w każdych warunkach.
• Zastosowane szerokie koła o dużej średnicy poprawiają właściwości trakcyjne i zmniejszają naciski na glebę. Zmniejsza to uszkodzenia roślin podczas jazdy w polu oraz zużycie opon podczas jazdy po drodze.
• Koła są montowane na specjalnie zaprojektowanych, mocnych osiach ADR ze zintegrowanym czujnikiem prędkości w standardzie. Hamulce (420x180 mm to standard) są wymiarowane tak, aby spełniały nawet najsurowsze wymogi.
• Duży 15-stopniowy kąt skrętu osi w połączeniu ze zwartym podwoziem o szerokości 900 mm daje w rezultacie bardzo zwrotny wóz asenizacyjny. Ponadto, dla lepszego manewrowania, w beczkowozach zastosowano elektro-hydrauliczny system wymuszenia skrętu kół. Ten system pozwala jeszcze bardziej zmniejszyć wspomniane naciski na glebę, co przekłada się na realne oszczędności w zużyciu paliwa, a także wydłuża żywotność ogumienia.

Kompresory i systemy napełniania

Standardowo w skład systemu obok kompresora wchodzą zawory bezpieczeństwa, zbiorniki przelewowe i tłumik z odzyskiwaczem oleju. Sprężarka ma wydajność 4000 litrów na minutę. Wozy asenizacyjne mogą być wyposażone w zależności od wyposażenia w kompresor napędzany hydraulicznie lub za pomocą wałka WOM. Kompresory zmieniają ciśnienie w zbiorniku w przedziale -0,8 do 0,5 bara. Ciśnienie można również regulować w zależności od rodzaju gleby i upraw.

Napełnienie wozu umożliwia podciśnienie wytworzone w zbiorniku przez kompresor napędzany wałkiem przekaźnika mocy z ciągnika. Opróżnianie wozu odbywa się za pomocą nadciśnienia lub też w sposób grawitacyjny. Pojazdy posiadają podwójne zabezpieczenie pompy przed zalaniem - zawór nadmiarowy oraz zawór syfonowy.

Ramię pompowe i jego funkcjonalność

• Zamontowane na zbiorniku teleskopowe ramię pompowe jest sterowane z kabiny ciągnika.
• Napełnianie zbiornika ramieniem nie wymaga podłączania żadnych węży.
• Ramię wyposażone w dodatkowy kanał umożliwia zwrot nadmiaru piany i powietrza do zbiornika, z którego pompowana jest ciecz.
• Przy napełnianiu ze zbiorników transportowych, ramię pompowe dokuje na stożku i pompuje gnojowicę.
• Zamontowana z przodu zbiornika pompa wirnikowa napędzana wałkiem WOM charakteryzuje się dużą wydajnością.

Nowoczesne rozwiązania wozów asenizacyjnych

Szereg nowoczesnych rozwiązań to łatwość użytkowania i konserwacji. Nowoczesne funkcje i rozwiązania wprowadzane są z myślą o przyszłości. Wszystkie wozy asenizacyjne są wyposażone w oświetlenie oparte na diodach LED, które charakteryzuje wysoka niezawodność.

Systemy zarządzania i kontroli:

• Komputer ma zapisane ustawienia dla wszystkich oferowanych urządzeń. Po podłączeniu urządzenia, komputer automatycznie rozpoznaje je i wyświetla dostępną listę konfiguracyjną.
• W przypadku awarii wyświetlane kody umożliwiają lokalizację błędów i ułatwiają serwisowanie oraz rozwiązywanie problemów.
• Instalacja może być wyposażona w automatyczną regulację dawki.

Wyposażenie dodatkowe:

• Błotniki to opcja pozwalająca uniknąć rozbryzgów od opon na narzędzia.
• TUZ montowany jest w tylnej części beczkowozu, wykonany zgodnie z KAT 3, a jego wyższa nośność spełnia wymagania dla większych i cięższych urządzeń. Zaawansowana konstrukcja zapewnia optymalny prześwit między zawieszonym urządzeniem a podłożem zarówno podczas jazdy po drodze, jak i na polu.
• Sterowanie pracą podnośnika może odbywać się spoza kabiny ciągnika; dodatkowy panel z przyciskami sterującymi jest umieszczany na zewnątrz, na tylnej części błotnika.

Wozy asenizacyjne na rynku: PRONAR T314/T315/T316

Wozy asenizacyjne PRONAR T314/T315/T316 to wyjątkowo trwała konstrukcja, wysoka odporność na korozję i wielofunkcyjność to tylko niektóre zalety tych maszyn. Klient może wybierać spomiędzy trzech dostępnych pojemności zbiornika: 4000 l, 5000 l i 6000 l, wykonanych ze stali o podwyższonych właściwościach wytrzymałościowych. Konstrukcja ramy dolnej gwarantuje, że zbiornik nie przenosi obciążeń, jak to ma miejsce w przypadku wozów samonośnych. Zbiornik wozu o pojemności 6000 l ma zamontowaną wewnątrz przegrodę „falochron”, mającą na celu ograniczenie falowania przewożonej substancji.

Na rysunku 1 przedstawiono wóz asenizacyjny typ T 507/6 o pojemności 5000 litrów, który jest w pełni wyposażoną maszyną gotową do pracy. Do jego pracy nie jest potrzebne dodatkowe wyposażenie. Wóz jest dostępny w czterech wersjach: MINIMUM, STANDARD, CLASIC i PREMIUM. Najlepiej sprzedają się wozy w wersji CLASIC i PREMIUM, które są wyposażone w wydajną pompę (6150l/min), wałek przekaźnika mocy, właz fi900 mm, łyżkę rozlewającą, hamulce, instalację elektryczną i oświetleniową, wąż ssawny o dł. 6 m. Zbiorniki są wykonane z blachy o grubości 5 mm, a dopuszczalna prędkość techniczna wynosi 40 km/h, posiadają główną zasuwę hydrauliczną, podwójne zabezpieczenie kompresora przed przelaniem.

Model PN-50 (MEPROZET)

Bardzo podobnym modelem jest wóz asenizacyjny PN-50. Deszczowanie nim odbywa się przy pomocy łyżki rozlewowej (Rys. 2), która jest standardowym wyposażeniem wozu. Na życzenie mogą być stosowane inne urządzenia do rozlewania. Standardowo na dyszlu wozów zamontowany jest kompresor JUROP PN - 45M lub na specjalne zamówienie T529/1 Słupsk. Wóz PN-50 oprócz wersji standardowej może być wykonany w wyższej wersji oraz posiadać wyposażenie dodatkowe rozszerzające jego funkcjonalność.

Tak wzbogacona wersja PN-50 posiada przede wszystkim:

• dno tylne otwierane przy wozach: PN-30/2, PN-40/2 oraz PN-50,
• właz tylny Ø600 mm,
• zbiornik malowany specjalnymi farbami,
• zasuwy mosiężne hydrauliczne i ręczne z tyłu lub z boku zbiornika,
• właz górny Ø420 mm ręczny lub hydrauliczny,
• drabinka,
• rurowy wskaźnik poziomu,
• rura spustowa z zaworem 2”,
• kompresor T-529 / 1 lub inny,
• wałek przekaźnika mocy,
• rozdzielacze deszczujące do tyłu lub na boki,
• układ hamulcowy dwuprzewodowy,
• zaczep obrotowy lub inny.

Model T-549 (SIPMA)

W modelu T-549 (SIPMA) zastosowano z kolei wewnętrzne ściany grodziowe. Jest to szczególnie korzystne rozwiązanie z uwagi na to, iż tego typu grodzie zabezpieczają przed gwałtownym przelewaniem cieczy zwłaszcza podczas nagłego hamowania, a także podczas jazdy po nierównościach przy niepełnym zbiorniku. Pozwala to uniknąć niekorzystnego zjawiska „kołysania” beczką oraz niepotrzebnych obciążeń zaczepu ciągnika.

Wozy o pojemności 8000 l (POMOT)

W wozach o pojemności 8000 l (POMOT) w celu zabezpieczenia przed przelewaniem cieczy zbiorniki wyposażone są w tzw. falochrony. W maszynach o większych pojemnościach występują dwa, a nawet trzy falochrony.

Wóz asenizacyjny MODULO2 (JOSKIN)

Rysunek 10 przedstawia wóz asenizacyjny MODULO2 charakteryzujący się strukturą nośną z tzw. kołyską pod zbiornikiem. Jest to część konstrukcyjna maszyny zupełnie niezależna. Zaczep wozu jest zamocowany do kołyski w dwóch punktach oddalonych o 1000 mm. Takie rozwiązanie techniczne pozwala na zapewnienie bardzo pewnego i stabilnego utrzymania całej konstrukcji. Zaczep, w kształcie wideł, stanowi dobrą skuteczną osłonę pompy, pozwalając na zastosowanie urządzenia zawieszenia na resorze poprzecznym nie wpływającym na kierunek jazdy. Z seryjnego wyposażenia tego modelu wozów można wymienić m.in. to, że układ jezdny jest na śruby, dyszel stały lub z resorem poprzecznym, a oczko pociągowe jest przykręcane. Co istotne, to haki do mocowania węży - znajdują się one po obu stronach zbiornika. Gama tych wozów obejmuje modele o pojemności od 2.500 do 11.000 dm3 (wozy serii ME z pojedynczą osią).

Model TETRAX 13500 (JOSKIN)

Wybitnie charakterystycznym modelem jest zaprezentowany na rys. 11 model TETRAX 13500. Wyjątkowość jego polega głównie na podwoziu. Składa się ono z czterech kół pozwalających idealnie rozłożyć ciężar maszyny na całej jej szerokości. Koła są całkowicie niezależne i każde osobno obraca się wokół swojej osi, co stanowi korzystne rozwiązanie uwzględniając kwestię degradacji podłoża. Do wyposażenia zaliczyć należy m.in. niezależną ramę, hydrauliczne hamulce, podporę z podstawką hydrauliczną, dyszel oleopneumatyczny. Przeniesienie ciężaru następuje poprzez trzypunktowy siłownik hydrauliczny.

Zastosowanie i regulacje prawne

Do głównych zastosowań wozów asenizacyjnych należy wypompowanie nieczystości płynnych - gnojowicy, ścieków komunalnych, transport i rozlewanie na pola i użytki zielone, podlewanie, zraszanie i nawożenie upraw, dogaszanie pożarów w lasach i na polach, transport wody na budowy i drogi. Zatem prawie wszystkie modele przedstawionych urządzeń nie różnią się zbytnio zakresem zastosowań.

Gnojowica jest niezwykle cennym dla rolnictwa nawozem naturalnym, z którą powinno się szczególnie prawidłowo postępować, magazynować i nawozić nią glebę. Przede wszystkim ostrożność ta jest podyktowana z uwagi na konieczność ochrony środowiska, ale także z racji ograniczenia emisji cennych substancji w niej zawartych (mowa tu przede wszystkim o azocie), a niezwykle ważnych dla rozwoju nawożonych roślin. W nawożeniu roślin szczególny nacisk kładzie się na to, aby nawozy naturalne i organiczne były stosowane w odpowiednich dawkach i w terminach, ale także na sposób ograniczający niebezpieczeństwo przedostawania się zawartych w nich składników (głównie chodzi tu o azot i fosfor) do wód powierzchniowych i podziemnych oraz zabezpieczenie przed ich skażeniem. Poza tym wskazują na ochronę zdrowia ludzi i zwierząt. Trzeba je stosować równomiernie na całej powierzchni pola, w sposób wykluczający nawożenie pól i upraw do tego nieprzeznaczonych, ale również zabezpieczający przed przenawożeniem lub nieprawidłową eksploatacją urządzeń i maszyn do napełniania i rozlewania gnojowicy czy gnojówki.

Regulacje dotyczące dawkowania:

Regulacje prawne dotyczą także kwestii dawki aplikowania nawozów naturalnych. Roczna dawka nawozu organicznego nie może przekraczać ilości zawierającej 170 kg N/ha UR, co odpowiada ilości około 45 m3 gnojowicy. Dostarczanie płynnego nawozu do gleby można realizować wykorzystując wozy asenizacyjne, rozlewacze i aplikatory - lub przy pomocy węży wleczonych. Nawóz płynny można transportować z gospodarstwa na pola przy pomocy instalacji rurociągowej ze zbiornika bezpośrednio na pole lub wozami asenizacyjnymi. Jednak bezwzględnie trzeba pamiętać, aby maszyny do ich stosowania spełniały odpowiednie normy.

Homogenizacja i technologie rozlewania

W obecnych czasach szczególną uwagę należy zwrócić na aspekt ochrony środowiska. Znaczny nacisk kładzie się na maksymalne ograniczenie strat - głównie związków azotu - podczas nawożenia płynnymi nawozami organicznymi. Zatem coraz bardziej celowym jest stosowanie wysokorozwiniętych technologii oraz technik rozlewania gnojowicy i gnojówki.

Bardzo często spotkać można wozy asenizacyjne wyposażone w dołączone rozdzielacze i tzw. węże wleczone (Rys. 8), rozdzielacze ze stopą ślizgową (Rys. 6), kultywatorem lub nawet aplikatorem doglebowym talerzowym - Rys. 5. Stosowanie tego typu urządzeń wynika przede wszystkim z wymogów proekologicznych, dlatego coraz więcej firm posiada w swej ofercie tego typu rozwiązania.

Aplikator doglebowy talerzowy:

Zaprezentowany na rysunku 5 doglebowy aplikator talerzowy jest urządzeniem zawieszanym na wozie asenizacyjnym i służy do rzędowego dozowania gnojowicy zarówno na polach uprawnych, jak i nieużytkach. Aplikator wyposażony jest w dwa rzędy krojów tarczowych, a ujednorodniona gnojowica trafia bezpośrednio wężami do rowków wykonanych przez pierwszy rząd krojów. Drugi rząd krojów z kolei ma za zadanie zasypać rowki przykrywając jednocześnie nawóz. Aplikator posiada 8 rzędów roboczych, a jego szerokość robocza wynosi 3 m. Natomiast to co jest najistotniejsze dla rolnika to głębokość aplikacji nawozu, która wynosi od 10-15 cm.

Adaptery do naglebowego rozprowadzania gnojowicy:

Kolejnym przykładem wyposażenia dodatkowego do wszelkich typów wozów asenizacyjnych są tzw. adaptery do naglebowego rozprowadzana gnojowicy. Producent oferuje przedstawiony na rysunku 8 adapter o szerokości roboczej 6; 7,5; 9; 12; 15; 18 m wyposażonych w 20 do 60 węży wylotowych. Rozlewacz jest dostarczany z wbudowanymi nożami tnącymi i przystosowany do wszystkich wozów asenizacyjnych o pojemności powyżej 5000 dm3. Z technicznego punktu widzenia istotne jest to, że węże rozlewacza tak są zainstalowane, iż nie ulegają załamywaniu, a wóz przydatny jest dla wszystkich homogenizowanych rodzajów gnojowicy - co z pewnością zwiększa jego uniwersalność.

Zastosowanie zespołów roboczych z wężami wleczonymi jest znacznym krokiem w kierunku poprawy jakości nawożenie gleby wobec tradycyjnych rozlewaczy. Przede wszystkim osiągnąć można bardzo dużą szerokość roboczą (ponad 20 m), jednocześnie przyczyniając się do znacznej redukcji emisji, a tym samym strat amoniaku i emisji odorów. W tym miejscu trzeba zaznaczyć, iż sam proces homogenizacji, czyli ujednorodniania gnojowicy jest niezwykle ważny z punktu widzenia nie tylko aspektu technicznego wozu asenizacyjnego, ale też jakości nawożenia i doprowadzenia nawozu do gleby.

Na rysunku 9. zaprezentowano przykład wozu asenizacyjnego wyposażonego w mieszadło mechaniczne z napędem olejowym. Firma POMOT posiada w swojej ofercie mieszadła pneumatyczne (własny patent), dzięki którym mieszanie odbywa się za pomocą powietrza z kompresora, jest to lepsze rozwiązanie niż mieszadło mechaniczne, które może doprowadzić do zniszczenia ocynku w beczce. Wóz asenizacyjny PN-100/1 na specjalne zamówienie może być wyposażony w napędzane hydraulicznie mieszadło ślimakowe, które może miksować zawartość zbiornika w sposób ciągły.

Wybór wozu asenizacyjnego i ekonomia

Bardzo ważną sprawą jest przede wszystkim dopasowanie pojemności (wielkości wozu asenizacyjnego) do wielkości gospodarstwa. Maszyny o małych pojemnościach zbiorników charakteryzują się niewielką wydajnością, w związku z tym w momencie nasilenia prac w okresie rozlewania gnojowicy i gnojówki pojawia się problem nawożenia pola o znacznej powierzchni, gdyż wozy o zbyt małej pojemności będą musiały wracać do gospodarstwa po kolejne napełnienie, a to wiąże się z niepotrzebną stratą czasu na jałowe przejazdy oraz zwiększonymi przez to kosztami paliwa. Z drugiej jednak strony zakup wozu asenizacyjnego zbyt dużego - oczywiście wydajnego - na obsługę gospodarstwa o małym areale podroży niepotrzebnie inwestycje.

W tabeli 1 przedstawiono zestawienie sześciu wybranych producentów wozów asenizacyjnych przeznaczonych dla niewielkich gospodarstw. Zatem i pojemności zbiorników przedstawionych maszyn są niewielkie i zawierają się w przedziale między 5000 litrów i 6500 litrów. Natomiast tabela 2 przedstawia porównanie wybranych danych technicznych wozów asenizacyjnych przeznaczonych do pracy w gospodarstwach o bardzo dużych areałach i intensyfikacji produkcji.

Tabela 1: Przykładowe wozy asenizacyjne dla małych gospodarstw (pojemność 5000-6500 l)

Tabela 2: Przykładowe wozy asenizacyjne dla dużych gospodarstw (dane techniczne)

Sprzęt rolniczy nie należy do tanich urządzeń, a w gospodarstwach jest ich potrzebnych wiele. Jedna z firm, wychodząc naprzeciw oczekiwaniom rolników, skonstruowała system nadwozi wymiennych UNIWERSAL, gdzie jedno podwozie ramowe obsługuje kilka różnych zabudów, miedzy innymi wóz asenizacyjny, skrzynię ładunkową o ład. 10 t, skrzynie typu Mulda, rozsiewacz nawozów, wapna, piasku i soli, rozrzutnik obornika oraz platformę do słomy i siana. Zakup takiego zestawu pozwala zaoszczędzić nawet do 30-40% środków.

tags: #woz #asenizacyjny #w #dwg