W dzisiejszym, coraz bardziej intensywnym i zagęszczonym środowisku logistyki wewnętrznej, automatyczne magazyny wysokiego składowania po cichu piszą na nowo logikę magazynowania. Wraz z gwałtownie rosnącymi cenami gruntów, firmy nie mają innego wyjścia, jak tylko sprawić, by ich magazyny „rosły wyższe i gęstsze”. Technologia VNA (Very Narrow Aisle) - czyli wózki widłowe do bardzo wąskich korytarzy - stała się kluczowym rozwiązaniem umożliwiającym maksymalizację wykorzystania przestrzeni magazynowej.
Historia i Rozwój Technologii VNA
Koncepcja obsługi w wąskich korytarzach i na wysokich regałach sięga połowy XX wieku. Około 1949 roku zespół Raymonda w Stanach Zjednoczonych opracował pojazdy do wąskich korytarzy, przeznaczone do pracy na wyższych półkach w węższych korytarzach i jest powszechnie uważany za jednego z pionierów nowoczesnej koncepcji transportu materiałów w wąskich korytarzach.
W Wielkiej Brytanii Lansing Bagnall wprowadził w latach 60. XX wieku „wózki wieżowe”, takie jak FAES1. Widły mogły się obracać i wysuwać na obie strony półek, a operator wchodził i opadał wraz z platformą operacyjną, umożliwiając układanie i kompletację w wąskich korytarzach. Produkty te są uważane za wczesne prototypy nowoczesnych „trójstronnych układarek z obsługą man-up”.
Koncepcja „VNA” jako niezależnej technologii stopniowo stała się jasna pod koniec lat siedemdziesiątych i na początku osiemdziesiątych. Niemiecka firma STILL w swojej historii uważa wózek EFSG-MX, wprowadzony na rynek w 1979 r., za swój pierwszy prawdziwy wózek widłowy VNA, umożliwiający składowanie na wysokim poziomie w wyjątkowo wąskich korytarzach. Następnie Jungheinrich wprowadził serię EKX trójstronnych wózków wysokiego składowania, a Linde opracowała pojazdy kombinowane VNA serii K, w których podnoszona kabina podnosi się i opada synchronicznie z widłami podczas prac na wysokim poziomie. Szwedzka firma BT i japońska Toyota Material Handling utworzyły linię produktów VNA serii BT Vector, udoskonalając rozwiązania w zakresie ultradynamicznych korytarzy.
Bardzo wąski korytarz - Man-Up - K-Truck [Prezentacja produktu] - Linde Material Handling
"Man-Up" vs. "Man-Down": Kluczowe Rozróżnienie
Rozróżnienie między koncepcją „man-up” (operator podnoszony) i „man-down” (operator na poziomie ziemi) jest ważnym wskaźnikiem dojrzałości technologii VNA. Oba rozwiązania od dawna współistnieją na rynku światowym, zaspokajając różne potrzeby operacyjne:
- Man-up: Odnosi się do operatora wchodzącego i schodzącego z kabiny, wykonującego układanie i kompletację pomiędzy wysokimi półkami o wysokości ponad dziesięciu metrów. Ta forma nadaje się do kompletacji z wysokiego poziomu i precyzyjnych operacji.
- Man-down: Oznacza, że operator pozostaje na ziemi i wykonuje operacje na dużych wysokościach za pomocą masztów teleskopowych i trójkierunkowych wideł. Jest ona bardziej nastawiona na obsługę palet i ulepszenia automatyzacji.
Na rynku globalnym te dwa typy wózków widłowych VNA współistnieją od długiego czasu, a wiele modeli z możliwością opuszczania operatora (man-down) może również osiągać wysokość podnoszenia 15-17 metrów lub nawet większą i często jest dostarczanych jako część pakietu systemowego z układnicami i wózkami wahadłowymi.
Magaziner EK 2000 XL i Wyścig na Wysokość w VNA
Z globalnego punktu widzenia ewolucji wózków widłowych VNA zasadniczo opiera się na tej samej logice: wraz z rozwojem magazynów wysokiego składowania, paletyzacji i zwiększonej automatyzacji, magazyny stale „rosną na wyższe i stają się coraz gęstsze”, a technologia wózków widłowych odpowiednio ewoluuje w kierunku wyższych i węższych konstrukcji.
W zakresie produktów o wysokim wzroście, niemiecki Magaziner był jedną z najbardziej znanych firm w ostatnich latach. W lipcu 2024 r. firma opublikowała na swojej stronie internetowej komunikat prasowy zatytułowany „Najwyższy wózek widłowy VNA na świecie”, w którym ogłosiła, że w modelu EK 2000 XL zastosowano maszt o wysokiej sztywności, aby uzyskać wysokość wideł wynoszącą 19 metrów, i określiła go jako „pierwszy na świecie wózek widłowy do wąskich korytarzy z widłami o wysokości 19 metrów”.
Patrząc wstecz, japońska marka Mitsubishi Logisnext faktycznie oferowała już wcześniej produkowane masowo rozwiązanie o długości 19 metrów. 28 maja 2020 r. firma Cat Lift Trucks w Europie opublikowała komunikat prasowy oficjalnie wprowadzający na rynek serię czterokierunkowych wózków widłowych VNA NVT11-20(XL). Firma wyraźnie stwierdziła, że seria ta oferuje „maksymalną wysokość podnoszenia do 19 metrów” i nośność od 1,1 do 2,0 ton. Następnie należąca do tej samej grupy firma Mitsubishi Forklift wypuściła na rynek europejski serię ELEViA VNT11-20(XL), której specyfikacje wskazywały również „maksymalną wysokość podnoszenia wynoszącą 19 metrów”, co pozycjonuje ją jako „prawdziwego eksperta VNA”.
Chronologicznie Magaziner w widoczny sposób ogłosił EK 2000 XL pierwszym na świecie 19-metrowym VNA w 2024 roku; jednakże system Mitsubishi Logisnext (Cat/Mitsubishi/TCM) już od 2020 r. oferował 19-metrowe standardowe konfiguracje w swoich broszurach i komunikatach prasowych.
Globalni Liderzy Rynku VNA
W ciągu ostatnich kilku dziesięcioleci firmy europejskie, północnoamerykańskie, japońskie i chińskie stale inwestowały w technologię VNA, koncentrując się na tym, „kto może podnosić wyżej” i „czyje przejścia są węższe”. Wysokość podnoszenia jest stale zwiększana, z 14-16 metrów do 17-18 metrów, a następnie do publicznie podanych 19 metrów. Według niekompletnych statystyk China Forklift Network, obecnie na całym świecie ponad 50 firm zajmuje się badaniami, rozwojem i produkcją wózków widłowych do wąskich korytarzy VNA. Należy podkreślić, że system VNA obejmuje trójkierunkowe wózki widłowe do układania w stosy z obsługą zarówno man-up, jak i man-down.
Jungheinrich i Linde
W zakresie wysokości 18 metrów firmy Jungheinrich i Linde od dawna posiadają przewagę w projektach inżynieryjnych i sprzedaży. Seria trójstronnych wózków podnośnikowych Jungheinrich EKX 4/5 obejmuje wysokości podnoszenia od około 3 metrów do 18 metrów przy obciążeniu znamionowym od 1,0 do 1,6 tony i obejmuje wersje chłodnicze i zautomatyzowane (takie jak EKX 516ka/516a), które od dawna działają w wielu zautomatyzowanych magazynach z wąskimi korytarzami w Europie. Wózki widłowe Linde K-serii VNA charakteryzują się wysoką wydajnością składowania w magazynach wysokiego składowania, wykorzystując systemy pomocnicze, takie jak aktywna kontrola stabilności, aby tłumić kołysanie podczas jazdy i podnoszenia na dużych wysokościach.
Na globalnym rynku VNA firma Jungheinrich jest często uważana za jedną z najbardziej reprezentatywnych firm w tej branży. Publiczne dane pokazują, że seria EKX 5 miała kiedyś prawie 40% udziału w rynku wysokiej klasy wózków man-up do wąskich przejść, a liczne kanały oficjalne i partnerskie wielokrotnie podkreślają jej wiodącą pozycję w zakresie rozwiązań VNA.
Inni Znani Producenci
Poza tym zakresem wzrostu firmy Raymond, Crown i Toyota Material Handling są od wielu lat głęboko zaangażowane w rynek VNA. Raymond pozycjonuje się jako „twórca koncepcji wąskich korytarzy” dzięki swoim wózkom wieżowym i rozwiązaniom VNA z możliwością obsługi ręcznej, szeroko stosowanym w zautomatyzowanych magazynach w Ameryce Północnej. Toyota radzi sobie z różnymi warunkami pracy, w tym z wysokością i z wysokością, dzięki produktom takim jak BT Vector i Core Electric Turret Forklift, tworząc portfolio produktów, które równoważy wydajność i zwrot z inwestycji w zakresie wysokości 14-16 metrów.
Chińscy Producenci w Segmencie VNA
Wśród chińskich firm Hefei MiMA jest jednym z najbardziej godnych uwagi krajowych przedstawicieli w segmencie VNA. Założona w 1994 r. firma MiMA od dawna koncentruje się na elektrycznych wózkach widłowych o bardzo wąskich korytarzach. Już w 2007 roku firma była pionierem w badaniach i masowej produkcji krajowych wózków widłowych do ustawiania w stosy w trzech stronach, a w wielu raportach branżowych jest uważana za pioniera w dziedzinie domowych elektrycznych wózków widłowych o ultra wąskich korytarzach. Pod koniec 2024 roku firma MiMA ogłosiła pomyślny rozwój pierwszego w Chinach 1,2-tonowego wózka widłowego o podwójnej głębokości i wysokości podnoszenia, MCC12, który został wysłany do klienta w celu wypróbowania, co stanowiło punkt wyjścia do masowej produkcji rozwiązań „VNA + podwójne regały głębokie” w Chinach.
W 2025 r. wśród krajowych producentów VNA firma Zhuoyi rozpoczęła działalność stosunkowo wcześnie. Na podstawie obecnie dostępnych informacji można prześledzić systematyczny układ produktów VNA typu man-down firmy Zhuoyi od listopada 2019 r. - podczas dorocznej konferencji China CAWD Entrepreneur 2019 i China Yiwu International Intelligent Equipment Expo 2019 firma Zhuoyi wprowadziła na rynek trójstronny wózek widłowy VDA man-down o maksymalnej wysokości podnoszenia 9,5 metra i obciążeniu znamionowym 1,6 tony i minimalnej szerokości korytarza wynoszącej około 1,55 m, co jest przeznaczone do scenariuszy przechowywania wąskich korytarzy o dużej gęstości. W grudniu 2021 r. firma Zhuoyi zorganizowała w Suzhou spotkanie poświęcone wymianie technologii produktów z wąskimi korytarzami, oficjalnie wprowadzając na rynek trójstronny wózek widłowy VUE man-down o maksymalnej wysokości podnoszenia 13,5 m, wypełniając lukę w zastosowaniach w gamie magazynów o wysokości 10-13,5 m. Na tej podstawie w sierpniu 2025 r. firma Zhuoyi wypuściła na rynek nowy trójstronny model VNA z podnoszeniem do góry o maksymalnej wysokości podnoszenia 18 metrów i obciążeniu znamionowym 1,6 tony, a także zorganizowała ceremonię off-line. W tym samym miesiącu ujawniono, że pierwsza partia tych 18-metrowych modeli została dostarczona klientom europejskim, co pozwoliło uzyskać wielopoziomowy układ produktów do zastosowań w wąskich korytarzach od 9,5 do 18 metrów.
W marcu 2025 r. na wystawie logistycznej ProMat w Chicago w USA firma Heli wprowadziła na rynek 1,5-tonowy trójstronny układacz man-up o udźwigu 1,5-osobowy, o maksymalnej wysokości podnoszenia do 13 metrów. Jej spółka zależna, Heli Yufeng (dawniej Yufeng Intelligent), jako pierwsza wprowadziła na rynek w 2015 r. wąskie trójkorytarzowe wózki widłowe AGV i w 2019 r. wprowadziła na rynek pełną linię trójkierunkowych wózków widłowych laserowo prowadzonych, które są szeroko stosowane w scenariuszach magazynowania o dużej gęstości, takich jak łańcuch chłodniczy, farmaceutyki i chemikalia.
Firma Hangcha po raz pierwszy zaprezentowała swój 1,4-1,6-tonowy litowo-jonowy trójstronny wózek podnośnikowy na wystawie maszyn budowlanych BICES w Pekinie we wrześniu 2023 r.
W ostatnich latach Noblelift Intelligent stale udoskonala swoją linię produktów VNA, koncentrując się na magazynowaniu wąskokorytarzowym o dużej gęstości. Reprezentowany przez trójstronny wózek podnośnikowy z serii OPX, który został oficjalnie wprowadzony na rynek około 2022 roku, OPX15 ma udźwig znamionowy 1,5 tony, wysokość podnoszenia wynoszącą około 5,5-13 metrów i szerokość kanału, którą można zawęzić do około 1,7 metra. Niektóre modele są wyposażone w akumulator o dużej pojemności 48 V/900 Ah, który spełnia potrzeby gęstego przechowywania w magazynach automatycznych średniego do wysokiego poziomu, jednocześnie równoważąc duży udźwig i długą żywotność baterii. W listopadzie 2025 r. firma Noblelift wprowadziła na rynek piętrowy wózek podnośnikowy OPK15 z możliwością podnoszenia, jeszcze bardziej zwiększając wysokość podnoszenia do 16,28 metra. Obsługuje tryby pracy zarówno w pozycji siedzącej, jak i stojącej, a akcesoria w obszarze kierowcy można elastycznie dostosowywać do konfiguracji regałów magazynowych i nawyków operacyjnych.
Ruyi po raz pierwszy zaprezentował swój 1,5-tonowy wózek widłowy Xilin z wąskim trójkorytarzowym wózkiem widłowym na wystawie logistycznej CeMAT Asia w Szanghaju w październiku 2018 r., upamiętniając oficjalne wejście firmy do segmentu rynku magazynowania o dużej gęstości VNA. Ten wózek widłowy jest przeznaczony do pracy w wąskich korytarzach o długości około 1,7-1,8 metra, co znacznie poprawia wykorzystanie przestrzeni magazynowej dzięki obracającej się w trzech kierunkach głowicy wideł i masztowi o wysokiej wytrzymałości. Następnie Ruyi wprowadził na rynek podnoszony model OPTS15 oparty na tej platformie, zwiększający wysokość podnoszenia do około 13 metrów, umożliwiający operatorom jednoczesne wchodzenie z widłami, umożliwiający jednoczesne pobieranie i układanie w jednym korytarzu, co czyni go bardziej odpowiednim do zagęszczenia składowania o dużej gęstości w branżach takich jak części samochodowe, handel elektroniczny i logistyka łańcucha chłodniczego.
Około 2020 roku firma Zhongli włączyła do swojego portfolio produktów trójstronny układarka CTL15 typu man-down ultra wąskich korytarzy (VNA). W 2024 roku dystrybutorzy na rynkach takich jak Rosja w dalszym ciągu intensywnie promują „nową” EPkę CTL15. Model ten ma obciążenie znamionowe 1,5 tony, maksymalną wysokość podnoszenia 13 metrów i nadaje się do korytarzy o szerokości około 1740 mm.
Youn była jedną z pierwszych krajowych firm, które uzyskały licencję na produkcję VNA, wprowadzając na rynek w maju 2008 roku na Targach Kantońskich swój wózek trójdrożnego z korytarzami. Warto zauważyć, że jej poprzednik, Zhejiang Xindeng Forklift Factory, rozpoczął wstępne badania i próbną produkcję produktów do wąskiego trójrzędowego sztaplowania w wąskich korytarzach już w 1996 roku, wielokrotnie optymalizując kluczowe komponenty, takie jak wytrzymałość masztu, układ kierowniczy i trójdrożną głowicę widelca, co stanowi podstawę techniczną dla kolejnych produktów serii.
Od czasu wprowadzenia na rynek w 2024 r. swojej matrycy produktów FMR (robot mobilny do wózków widłowych) firma Jingsong Intelligent przedstawia z widłami trójkierunkowymi FMR jako jeden ze swoich reprezentatywnych modeli dla magazynów wysokoregałowych z wąskimi korytarzami. Po podniesieniu wideł na określoną wysokość model ten może obracać się o 180 stopni i poruszać na boki, umożliwiając składowanie i pobieranie towarów po obu stronach korytarza bez konieczności obracania pojazdu. Dzięki maksymalnej wysokości podnoszenia wynoszącej 8 metrów jest on specjalnie zaprojektowany do obsługi typowych wysokich regałów i wąskich zagęszczonych korytarzy magazynowych. W połączeniu z opracowanym przez firmę Jingsong inteligentnym systemem planowania robotów, trójstronny widelec FMR może zapewnić współpracę z wieloma pojazdami, magazynowanie o dużej gęstości i elastyczne planowanie tras w bardzo wąskich korytarzach, dzięki czemu ma szerokie zastosowanie w projektach logistycznych i magazynowych w branżach takich jak metalurgia, petrochemia, wyposażenie domu i nowa energia, skutecznie poprawiając wykorzystanie pojemności magazynu i poziom operacji bezzałogowej.
W lipcu 2025 r. firma Zhongyan wypuściła na rynek nowe stanowisko na wózku widłowym z trzema wąskimi korytarzami (operator stojący) o udźwigu znamionowym 1 tony i maksymalnej wysokości podnoszenia 5,5 metra, specjalnie zaprojektowane dla małych i średnich użytkowników wysokoregałowych magazynów. Nowy pojazd ma kompaktową konstrukcję nadwozia, o długości zaledwie około 970 mm i szerokości około 1540 mm. Minimalny promień skrętu wynosi około 2700 mm, co pozwala na elastyczne składowanie w trzech kierunkach w korytarzach o szerokości zaledwie 1,5 metra. Osiąga zintegrowane ruchy do przodu, boczne i obrotowe wideł.