Wózek Widłowy z Ładunkiem: Obsługa i Bezpieczeństwo

Dla większości osób wózki unoszące czy też wózki podnośnikowe oznaczają to samo, jednak nic bardziej mylnego. Wózki unoszące, tradycyjnie nazywane również wózkami widłowymi, tak naprawdę się do nich nie klasyfikują. Jak sama nazwa wskazuje, czynność „uniesienia” niewiele ponad podłogę pomaga oderwać paletę od podłoża. Z kolei wózki widłowe podnośnikowe z łatwością poradzą sobie z uniesieniem załadunku na duże wysokości, nawet do kilkunastu metrów.

Wózek widłowy to potoczna nazwa wózka jezdniowego. Jest on mechanicznym pojazdem kołowym, napędzanym silnikiem. Używany jest w bliskim transporcie i magazynowaniu, a stosuje się go głównie do pracy przy rozładunkach, transportach i załadunkach. Wózek jezdniowy podnośnikowy z mechanizmem napędowym podnoszenia posiada zamocowaną platformę, widły lub urządzenia do manipulowania ładunkami. Z łatwością przenosi ciężary spaletyzowane i niespaletyzowane na dogodną wysokość, umożliwiając w ten sposób składowanie lub pobieranie towaru. W związku z tym wózki, które nie dysponują mechanizmem podnoszenia, nie podlegają przepisom UDT. Przez napęd mechaniczny rozumiemy wszelkiego rodzaju napędy (spalinowe, hydrauliczne, elektryczne), które obejdą się bez działania sił mięśni człowieka podczas czynności podnoszenia towaru.

Klasyfikacja wózków jezdniowych

Podział wózków widłowych ze względu na podleganie pod dozór techniczny:

• Niepodlegające pod dozór techniczny, a więc niebędące maszynami UTB (Urządzenia Transportu Bliskiego):
  • wózki platformowe (naładowane)
  • wózki ciągnikowe (ciągnące/pchające)
  • wózki unoszące
• Podlegające pod dozór techniczny UTB, czyli wózki jezdniowe podnośnikowe (zwane widłakami lub wózkami widłowymi):
  • wózki podnośnikowe z operatorem podnoszonym wraz z ładunkiem (wózek kompetencyjny - inaczej zwanym wózkiem specjalizowanym)
  • wózki podnośnikowe bramowe
  • wózki podnośnikowe czołowo-boczne (obustronne)
  • wózki podnośnikowe boczne (dwustronne)
  • wózki podnośnikowe boczne (jednostronne)
  • wózki podnośnikowe platformowe z masztem wewnętrznym
  • wózki podnośnikowe z masztem wewnętrznym obejmującym ładunek (z masztem stałym)
  • wózki podnośnikowe z masztem wewnętrznym, nieobejmującym ładunku
  • wózki podnośnikowe czołowe

Klasyfikacja pod względem rodzaju napędu:

• Z napędem elektrycznym: sieciowe (zasilane prądem zmiennym) lub akumulatorowe (zasilane prądem stałym)
• Z napędem spalinowym: niskoprężne (benzyna lub gaz) i wysokoprężne (diesel)
• Z innym napędem, na przykład hybrydowe

Podział mający na uwadze sposób kierowania:

• Wózki prawostronne: wózek prowadzony przez operatora
• Wózki podestowe: operator stojąc na podeście, kieruje wózkiem
• Wózki z fotelem dla kierowcy: operator spoczywając na fotelu znajdującym się na wózku, kieruje nim
• Wózki sterowane zdalnie: kieruje nim system automatyczny

Rodzaje wózków według cech użytkowych i ich konstrukcji:

• Naładowane (platformowe, kablowe, specjalizowane)
• Unoszące (platformowe, widłowe, podsiębierne, bramowe jedno i dwubelkowe, specjalizowane)
• Ciągnikowe (z masztem wewnątrz nieobejmującym ładunku, z wysuwaną karetką, z masztem wewnątrz obejmującym ładunek, czołowe, boczne, wysuwane czołowo-boczne, specjalizowane)
• Ciągnikowe (jednoosiowe, dwuosiowe, naczepowe, specjalizowane)

Bezpieczna obsługa wózka widłowego z ładunkiem

Zważywszy na bezpieczeństwo, każdy wózek widłowy powinien być wyposażony w diagram udźwigu, który uwzględnia wysokość podnoszenia ładunku oraz środek ciężkości na widłach. Niemniej należy pamiętać, że przy podnoszonym ładunku wózek jest nie do końca stabilny i trzeba go stale kontrolować, by nie dopuścić do przewrócenia się. Obciążenie należy przewozić przy ustawieniu wideł 30 centymetrów powyżej nawierzchni i maszcie pochylonym na operatora.

Wózki widłowe wysokiego składowania są niezbędnym urządzeniem w pracy na magazynach, gdzie mamy styczność z dużą ilością towaru. Liczy się przede wszystkim wydajność oraz bezpieczeństwo w pracy, dlatego należy wybrać odpowiedni wózek, który zwiększy efektywność pracowników i zagwarantuje im komfort. Wyposażenie wózków widłowych wysokiego składowania jest rozmaite. Stosuje się w nich system napędowy oparty na silnikach prądu zmiennego, dzięki czemu pracownik ma zapewnioną szybkość jazdy, jak również może przenosić ładunek z pełną mocą. Zastosowany silnik przekłada się również na sprawność energetyczną. Plusem jest to, że nie wymaga konserwacji. Zapewnia trwałość, a także długi okres użytkowania wózków widłowych. Dodatkowo wózki mogą posiadać system bocznego wysuwu baterii oparty na rolkach, co znacząco upraszcza ich wymianę. Wózki widłowe wyposażone są również w urządzenia, które samoczynnie kontrolują dynamikę jazdy pod względem skrętu koła sterującego. Posiadają funkcję regeneracji energii w czasie, kiedy zwalniamy, automatycznej redukcji prędkości, a ponadto automechanizm podnoszenia i opuszczania masztu.

Wózek widłowy czy ładowarka teleskopowa?

Jak każda branża, również i strefa budowlana nieustannie się rozwija. W kategorii usług dźwigowych i podnośnikowych docenia się operatorów posiadających specjalne uprawnienia. Dzięki temu mogą liczyć na stabilne zatrudnienie oraz wysokie wynagrodzenie w dobrej firmie. Zdążyliśmy wspomnieć o wózkach widłowych, jednak co z ładowarkami teleskopowymi? Ładowarki teleskopowe należące do maszyn i pojazdów wykorzystuje się najczęściej w branży budowlanej, jednak nie tylko. Są wielozadaniowe i uniwersalne, dzięki czemu również z powodzeniem można stosować je w rolnictwie, leśnictwie oraz przemyśle różnego typu. Nowoczesna ładowarka teleskopowa pełni funkcje wielu pojazdów i maszyn, między innymi podnośnika koszykowego, kosiarki, pługu, siewnika lub właśnie wózka widłowego.

Ładowarki teleskopowe dzielimy ze względu na:

• Konstrukcję: podwozia (kołowe przegubowe, kołowe sztywno ramowe), nadwozia (nieobrotowe, obrotowe)
• Rodzaj napędu: napęd hydrostatyczno-mechaniczny, napęd hydrokinetyczno-mechaniczny
• Sposób zmiany kierunku jazdy: kierowanie za pomocą ruchu kraba, kierowanie wyłącznie przednimi kołami, kierowanie wszystkimi czterema kołami

Ładowarka teleskopowa zmontowana jest tak, że kabina operatora oraz teleskop są połączone sztywno z modułem jazdy, a co za tym idzie, nie mogą przemieszczać się w poziomie. Ponadto ładowarki te, w zależności od typu, posiadają jedną parę podpór - tylko z przodu, albo nie mają ich wcale, wtedy podnoszenie ładunku odbywa się na kołach. Natomiast ładowarki obrotowe wyposażone są w obrotnice, która pomaga kabinie operatora wraz z teleskopem obracać się w poziomie nawet o 360°. Ładowarki teleskopowe obrotowe posiadają podpory przednie i podpory tylne, ciężar załadunku obciąża raz bok, innym razem tył, a kolejnym razem przód urządzenia.

Znacząco częściej firmy inwestują w nabycie ładowarki teleskopowej z uwagi na wyżej wymienione plusy, uniwersalność i funkcjonalność. Wspomnieliśmy wcześniej, że ładowarka teleskopowa pełni funkcje wielu wariantów (z oprzętem), ale dodatkowo uprawnienia na nią pozwalają na obsługę wózków widłowych oraz jej wszystkich pochodnych. Ma to bardzo duży wpływ na wybór, gdyż w porównaniu z wózkami widłowymi, uprawnienia na nie pozwalają tylko na wykorzystanie wyłącznie wózka widłowego. Mówiąc wprost, popularność na wózki widłowe wyraźnie spadła na rzecz brnących w górę prestiżowych ładowarek teleskopowych.

Wymagane uprawnienia i szkolenie operatora

Nie bez powodu obsługa wózka widłowego wymaga uzyskania odpowiednich uprawnień. Takie pojazdy poruszają się bardzo często po wąskich korytarzach między regałami magazynowymi czy na terenie zakładu produkcyjnego, z ciężkimi ładunkami na widłach. Dlatego potrzebna jest wysoka precyzja przemieszczania się, jaką może mieć tylko operator wózka widłowego - tak, aby ruch odbywał się płynnie i bezpiecznie. Jak zatem wygląda jazda wózkiem widłowym w praktyce i o co na co dzień musi zadbać operator?

Osoba, która obserwuje z boku poruszanie się wózkiem widłowym, może myśleć, że jazda takim pojazdem jest mało skomplikowana. Jednak w rzeczywistości z obsługą wózków widłowych wiąże się wiele ryzyk. Niedoświadczony operator, który np. wykona zbyt gwałtownie zwrot lub będzie jechać ze zbyt dużą prędkością, może doprowadzić do poważnego wypadku. Poza tym wykonywanie manewrów wózkiem widłowym jest bardzo wymagającym zadaniem - osoba bez odpowiedniego przygotowania nie poradzi sobie np. w ciasnych przestrzeniach. Stąd też uprawnienia UDT do obsługi wózków widłowych są obligatoryjne. Wyróżnia się trzy klasy uprawnień. Najwyższa to I WJO, która pozwala na obsługę wózków jezdniowych, specjalizowanych, jak również wózków wysokiego składowania czy modeli ze zmiennym wysięgnikiem. Uprawnienia te są przyznawane na 5 lat.

Czynności kontrolne przed rozpoczęciem jazdy:

Zanim kierowca wózka widłowego rozpocznie jazdę, musi wykonać kilka istotnych czynności - tak, by upewnić się, że pojazd jest w pełni sprawny i gotowy do działania:

• sprawdzenie poziomów płynów w pojeździe (np. oleju, płynu hamulcowego)
• upewnienie się, że widoczność jest całkowicie odblokowana lub zablokowana w jak najmniejszym stopniu
• kontrola wszystkich urządzeń sterujących i alarmowych
• upewnienie się, że nie ma wycieków z silnika lub układu hydraulicznego
• prawidłowe ustawienie fotela operatora, aby zapewnić komfort w trakcie wykonywania obowiązków
• zapięcie pasów bezpieczeństwa

Te kilka minut może zadecydować o bezpieczeństwie późniejszej pracy. Warto zwrócić uwagę również na nietypowe dźwięki lub wibracje.

Zasady bezpiecznej jazdy wózkiem widłowym:

Jazda wózkiem widłowym wymaga skupienia i precyzji oraz umiejętnego manewrowania, a także pamiętania o jeździe z zachowaniem zasad bezpieczeństwa. Jazda wózkiem widłowym różni się znacząco od obsługi samochodu. Dzieje się tak między innymi dlatego, że pojazdy transportu bliskiego mają zawsze skrętne tylne koła oraz sposób manewrowania nimi jest inny niż w autach. Bezpieczna jazda wózkiem widłowym to nie tylko przestrzeganie rygorystycznych limitów prędkości. Wszystkich tych rzeczy można się nauczyć na kursie, który pozwoli zdobyć uprawnienia na wózki jezdniowe podnośnikowe, a także w praktyce.

• Przed rozpoczęciem jazdy zawsze rozglądamy się we wszystkich kierunkach.
• Podczas jazdy zawsze patrzymy w jej kierunku.
• Jeśli ładunek na widłach zasłania widok na planowaną trasę - jedziemy tyłem.
• Zawsze zachowujemy bezpieczną odległość od innych wózków widłowych (około trzech długości wózka).
• Przestrzegamy wszystkich przepisów ruchu i wywieszonych znaków, w tym ograniczeń prędkości w zakładzie.
• Przez cały czas kontrolujemy wózek widłowy.
• Nie mijamy innych wózków widłowych, które jadą w tym samym kierunku na skrzyżowaniach, martwych punktach lub w innych niebezpiecznych miejscach.
• Zawsze jeździmy z prędkością, która pozwoli bezpiecznie zatrzymać wózek widłowy w każdych warunkach.
• Nigdy nie bierzemy udziału w zabawach czy jeździe kaskaderskiej wózkiem widłowym.
• Zwalniamy podczas pracy na mokrej lub śliskiej podłodze.
• Prawidłowo zabezpieczamy płyty dokowe lub płyty mostowe przed przejechaniem po nich.
• Do windy zawsze podjeżdżamy powoli i czekamy, aż kabina windy zostanie odpowiednio wypoziomowana i dopiero wtedy wjeżdżamy.
• Wózek widłowy należy obsługiwać płynnie podczas ruszania, skręcania, hamowania i jazdy.
• Podczas jazdy z ładunkiem należy opuścić towar do wysokości transportowej (30 cm).
• Zachować ostrożność podczas jazdy po wzniesieniu.
• Zgodnie z zasadami bezpieczeństwa zjeżdżanie z pochyłości powinno odbywać się tyłem, z widłami skierowanymi przeciwnie do kierunku jazdy.

Należy pamiętać, że kierowanie wózkiem widłowym wymaga przestrzegania limitów prędkości. Sporo może zależeć także od samego sprzętu - obsługa codzienna wózka widłowego dobrej klasy jest bardziej komfortowa dla operatora. Warto więc zainwestować w dobrej klasy urządzenia, np. decydując się na wynajem wózków widłowych.

Konsekwencje braku uprawnień

Aby mieć prawo do kierowania wózkami widłowymi, należy posiadać specjalne uprawnienia. W zależności od tego, jakimi wózkami widłowymi chcemy jeździć, musimy wybrać spośród trzech kategorii. Bez wymaganych uprawnień operatorzy wózków widłowych nie mają przeszkolenia potrzebnego do prawidłowej obsługi wózka widłowego w warunkach, takich jak rampy lub zbocza, nierówny teren oraz w różnych innych niekorzystnych warunkach. Kurs umożliwia operatorom zdobycie uprawnień, które potwierdzają, że wiedzą, jak bezpiecznie korzystać z wózka widłowego. Kara za jazdę wózkiem widłowym bez uprawnień jest dotkliwa zarówno dla pracownika, jak i pracodawcy. Niedopuszczalne jest również posługiwanie się podrobionymi lub zdobytymi w sposób nielegalny zaświadczeniami o posiadanych uprawnieniach. Uprawnienia wydawane są na czas określony, różny w zależności od kategorii wózków widłowych, dlatego też należy pamiętać, żeby były one aktualne.

Ryzyka i wypadki w pracy z wózkiem widłowym

Większość wypadków w magazynie nadal powodowana jest błędami ludzkimi. Do najczęstszych wypadków zaliczamy przygniecenie przez ładunek lub przewrócony wózek czy zmiażdżenie pieszego między wózkami lub wózkiem a inną przeszkodą. I mimo wszystkich swoich zalet, zawsze trzeba mieć na uwadze, że wózki widłowe mogą nieść ze sobą liczne zagrożenia zarówno dla pieszych, jak i operatorów. Gdy są używane w sposób niebezpieczny, mogą doprowadzić do trwałych uszczerbków na zdrowiu lub nawet śmierci. Mogą również spowodować straty związane z uszkodzeniami ładunków oraz elementów wyposażenia magazynu. Wózki widłowe są nieodzownym elementem magazynów, centrów logistycznych i zakładów produkcyjnych. Jednak ich niewłaściwa obsługa może prowadzić do wypadków, uszkodzeń towarów i strat finansowych.

Należy koniecznie przeszkolić pracowników w zasadach bezpieczeństwa. Warto stosować się do tych ogólnych zasad bezpieczeństwa i nie narażać się na zbędne ryzyko. W internecie krąży wiele kompilacji związanych z wózkami widłowymi i wypadkami z ich udziałem. Ze względu na zbiorczy charakter zawartych w nich danych na temat sektora transportu i gospodarki magazynowej, dokumenty na temat wypadków przy pracy publikowane przez polskie urzędy nie pozwalają jednoznacznie określić, jak często mają miejsce niebezpieczne zdarzenia z udziałem wózków widłowych. Starając się oszacować skalę problemu, można posiłkować się jednak danymi z zagranicy. W Niemczech w 2018 roku miało miejsce ponad 36 tys. wypadków z udziałem wózków widłowych - czyli średnio aż 145 dziennie (to około 15% wypadków w tamtejszej gospodarce magazynowej ogółem). Z polskich danych wiemy, że z błędów i zaniedbań pracowników wynika nawet 70% zdarzeń skutkujących wypadkami przy pracy. Poprawna obsługa wózka widłowego jest więc kwestią, której dopilnowanie może pozwolić uniknąć operatorom niebezpieczeństw, menadżerom - przykrych i absorbujących interakcji z Inspekcją Pracy, a przedsiębiorstwom - przestojów.

Podstawowe zasady bezpieczeństwa podczas obsługi wózków widłowych:

Niezależnie od specyfiki zadań, do których wykonania są wykorzystywane w zakładzie wózki widłowe, podczas ich obsługi należy pamiętać o następujących podstawowych zasadach bezpieczeństwa:

• korzystać ze środków ochrony osobistej zapewnionych przez pracodawcę. Kask, buty ochronne i odblaskowa kamizelka to minimum, które należy mieć na sobie, prowadząc wózek widłowy.
• zwracać uwagę na pieszych.
• unikać gwałtownego zatrzymywania się i nagłego hamowania.
• zachować ostrożność podczas jazdy po mokrym, oblodzonym lub śliskim podłożu.
• zwalniać na narożnikach, w drzwiach i innych potencjalnie niebezpiecznych miejscach.
• kilkukrotnie dać sygnał dźwiękowy, zbliżając się do wjazdów, wyjazdów i narożników, zza których widoczność jest ograniczona.
• zawsze przed wyjściem z wózka widłowego wyłączać silnik i przekręcać kluczyk. Po zakończeniu jazdy kluczyk należy odłożyć w bezpiecznym miejscu.
• zaciągać hamulec postojowy przed opuszczeniem wózka.
• być zwróconym w kierunku wózka podczas wchodzenia do wózka i wychodzenia z niego.

Zalecenia dotyczące przemieszczania ładunków:

Istnieje także szereg istotnych w kontekście obsługi wózka widłowego przeciwwskazań. Bardziej szczegółowy zestaw zaleceń dotyczy obsługi wózka widłowego w zadaniach polegających na przemieszczaniu ładunków:

• przed podnoszeniem dokonać oceny ładunku, sprawdzając jego masę, rozmiar i punkt ciężkości.
• upewnić się, że palety są w dobrym stanie.
• mieć świadomość maksymalnego obciążenia podłoża.
• znać wagę wózka widłowego wraz z ładunkiem.
• przed odłożeniem ładunku na regał, upewnić się, że pozwala na to wartość jego bezpiecznego udźwigu roboczego.
• upewnić się, że masa ładunku nie przekracza wartości maksymalnego udźwigu wózka.
• odpowiednio pozycjonować widły - tak szeroko, jak jest to możliwe.
• mieć pewność, że ładunek jest umieszczony na widłach stabilnie i może być bezpiecznie podnoszony.
• upewnić się, że ładunek nie ogranicza widoczności.

Użytkowanie wózka widłowego jest związane z pewnymi niebezpieczeństwami, dlatego też przestrzeganie odpowiednich zasad bezpieczeństwa jest kluczowe dla minimalizowania ryzyka wypadków. Tylko przeszkolony i upoważniony operator może obsługiwać wózek widłowy.

tags: #wozek #widlowy #z #ladunkiem