Koparko-ładowarka JCB 4CX to maszyna ceniona za swoją wszechstronność i wydajność. Jak każde intensywnie eksploatowane urządzenie, wymaga regularnej konserwacji i ewentualnej wymiany kluczowych podzespołów. Jednym z nich jest pompa jazdy (transmisyjna) lub hydrauliczna, której awaria może unieruchomić maszynę i generować znaczne koszty. Niniejszy artykuł przedstawia kompleksowy poradnik dotyczący wymiany i diagnostyki problemów z pompami w JCB 4CX, opierając się na doświadczeniach użytkowników i zaleceniach serwisowych.
Rodzaje pomp w maszynach budowlanych
W maszynach budowlanych najczęściej występują dwa rodzaje pomp: pompa hydrauliczna zębata i pompa hydrauliczna wielotłoczkowa.
Pompa zębata
Pompa zębata o zazębieniu zewnętrznym składa się z dwóch jednakowych kół zębatych, osadzonych możliwie jak najciaśniej w korpusie. Obracające się koła zębate zagarniają ciecz z komory ssawnej do przestrzeni międzyzębnych, transportując ją do komory tłocznej. Jedno z kół jest napędzane przez zewnętrzne źródło. Pompy zębate są pompami o stałej wydajności, cechują się prostą konstrukcją i dużą niezawodnością.
Pompa wielotłoczkowa
Pompa wielotłoczkowa składa się z kilku lub kilkunastu małych pomp tłokowych umieszczonych w jednym korpusie. Jako zwielokrotniona pompa tłokowa, której każdy tłoczek pracuje w innej fazie, charakteryzuje się wydajnością bliską stałej. Im większa liczba tłoczków, tym mniejsze pulsacje wydajności.
Rola i znaczenie pompy jazdy (transmisyjnej)
Wysokiej jakości pompa jazdy (transmisyjna) jest kluczowym elementem skrzyni biegów. Jest to pompa zębata odpowiedzialna za wytworzenie ciśnienia oleju niezbędnego do pracy sprzęgła hydrokinetycznego oraz do smarowania i chłodzenia całej skrzyni biegów. Pompa jazdy jest
Koparko-ładowarka JCB 4CX, podobnie jak inne maszyny budowlane, wykorzystuje układ hydrauliki siłowej, który umożliwia jej jazdę, obracanie się, skręcanie i poruszanie ramionami. Układ hydrauliczny koparki JCB 3CX (i podobnie w 4CX) obejmuje kilka ważnych komponentów, takich jak zawory sterujące, siłowniki, przewody i złącza, filtry, a także pompa hydrauliczna. W maszynach JCB 3CX/4CX pompa hydrauliczna znajduje się zazwyczaj w podobnym miejscu co w innych generacjach urządzeń tej samej marki.
Diagnostyka problemów z pompą jazdy i układem hydraulicznym
Awaria pompy, czy to jazdy, czy hydraulicznej, to zatrzymanie pracy całego układu, a w konsekwencji unieruchomienie maszyny. Prawidłowa diagnostyka jest kluczowa, aby uniknąć kosztownych przestojów i niepotrzebnych wymian sprawnych podzespołów.
Objawy awarii pompy jazdy
- Brak siły do jazdy: Niskie ciśnienie z pompy powoduje "ślizganie się" sprzęgła.
- Zapalająca się kontrolka ciśnienia w skrzyni biegów.
- Brak siły przy nabieraniu urobku po rozgrzaniu maszyny.
- Opiłki w filtrze skrzyni biegów: Opiłki w filtrze to sygnał poważnej awarii mechanicznej wewnątrz skrzyni biegów. Najczęściej pochodzą one ze zużytej pompy, sprzęgła hydrokinetycznego lub łożysk.
- Niskie ciśnienie oleju: Np. na zimno ciśnienie w skrzyni wynosi 8-10 bar, a na ciepło po przejechaniu kilku kilometrów spada do 2-5 bar.
Objawy awarii pompy hydraulicznej
- Niepokojące dźwięki: wycie, stukanie i inne niepokojące hałasy.
- Wycieki oleju.
- Grudki powstałe z połączenia oleju hydraulicznego z brudem.
- Nadmierna temperatura pompy: Może dojść do rozrzedzenia oleju hydraulicznego i przedwczesnego zużycia elementów wewnątrz pompy, co negatywnie wpływa na bezpieczeństwo pracy maszyny.
- Problemy z funkcjami osprzętu: Np. tylne funkcje działają, ale przednia łyżka tylko przechyla się na siebie i nie przyspiesza po dodaniu gazu.
- Ciężko kręcąca się kierownica (brak wspomagania).
Metody diagnostyki
- Pomiar ciśnienia oleju: Najlepszą metodą jest pomiar ciśnienia oleju na dedykowanych punktach pomiarowych na skrzyni biegów, zgodnie z instrukcją serwisową. Ciśnienie w układzie hydraulicznym powinno być sprawdzane na wolnych obrotach i przy wyższych obrotach silnika. Prawidłowe ciśnienie na wolnych obrotach wynosi około 8 bar, a przy 2000 obrotów - 11 bar.
- Sprawdzenie sprzęgła hydrokinetycznego: Jego stan ma bezpośredni wpływ na działanie układu napędowego.
- Wizualna inspekcja: Sprawdzenie poziomu oleju, stanu filtrów i obecności opiłków w filtrze.
- Weryfikacja zaworów i rozdzielaczy: Czasem przyczyną problemów nie jest sama pompa, lecz zacięty zawór zwrotny lub problem z rozdzielaczem.
Zasady eksploatacji i konserwacji pompy hydraulicznej
Aby pompa hydrauliczna mogła jak najdłużej pełnić swoją funkcję, musi być odpowiednio konserwowana. Kluczowe praktyki obejmują:
układ hydrauliczny - film well-done.pl
Wymiana olejów i filtrów w układzie hydraulicznym
- Pompę zasila olej bezpośrednio ze zbiornika, dlatego bardzo ważne jest, aby nie było w nim żadnych zanieczyszczeń.
- Podczas nalewania i uzupełniania oleju nie należy używać starych baniek ani pojemników niewiadomego pochodzenia.
- Olej nalewamy po uprzednim zamontowaniu filtra w zbiorniku.
- Bezawaryjną pracę pompy można wydłużyć przez wymianę oleju zgodnie z zaleceniami producenta maszyny, zarówno pod względem czasu, jak i specyfiki oleju.
- Jeśli maszyna nie przepracowała wymaganych do wymiany godzin w ciągu dwóch lat, olej i tak należy wymienić, ponieważ straci swoje właściwości.
- Na całym układzie hydraulicznym znajdują się filtry, które również należy wymieniać zgodnie ze wskazaniami producenta (DTR-ka).
Poziom oleju w zbiorniku hydraulicznym
- Bardzo ważny jest odpowiedni stan (poziom) oleju.
- Najczęściej w okolicach zbiornika znajduje się wskaźnik poziomu oleju. Do codziennych obowiązków operatora należy jego sprawdzanie.
- Większość zbiorników wyposażona jest w czujnik poziomu oleju, jednak "optyczna" kontrola jest nieodzowna.
Odpowietrzniki powietrza
- Zbiorniki wyposażone są w odpowietrzniki, które należy wymieniać za każdym razem, kiedy wymieniamy olej.
- Ich niedrożność powoduje zapowietrzenie się układu hydraulicznego.
- Szczelność całej linii hydraulicznej odgrywa bardzo ważną rolę, zapobiegając niekontrolowanemu ubytkowi oleju, który może doprowadzić nawet do zatarcia pompy hydraulicznej.
Przestrzeganie zasad eksploatacji
- Od czasu do czasu zalecane jest płukanie zbiornika, gdzie osadza się najwięcej zanieczyszczeń poza filtrami.
Procedura wymiany pompy hydraulicznej
Wymiana pompy hydraulicznej jest dużo bardziej skomplikowana, niż się wydaje. Wiąże się z wymianą filtrów olejowych, uszczelek, czyszczeniem całego układu hydraulicznego, odpowietrzeniem nowej pompy oraz doborem odpowiedniego czynnika hydraulicznego dopasowanego do urządzenia.
Przygotowanie do wymiany
- Potwierdzenie usterki: Sprawdź poziom oleju, stan filtrów i innych podzespołów, które mogą odpowiadać za problemy z działaniem maszyny.
- Przygotowanie narzędzi i nowego podzespołu.
- Zabezpieczenie układu: Odłącz węże i zablokuj dostęp do systemu.
- Opróżnienie i płukanie zbiornika: Po zdemontowaniu pompy, zbiornik należy opróżnić ze starego oleju i dokładnie wypłukać.
- Wymiana wszystkich filtrów hydraulicznych występujących w maszynie.
Demontaż i montaż
- Demontaż uszkodzonego elementu: Odkręć śruby, a następnie wyjmij podzespół z komory.
- Zalanie nowej pompy olejem: Przed samym montażem, do pompy należy nalać oleju (w miarę możliwości), aby nie była "sucha".
- Wymiana uszczelnień i o-ringów przy pompie.
- Montaż nowej pompy i podłączenie jej do węży, ponowne dokręcenie elementów mocujących.
- Nalanie oleju hydraulicznego do zbiornika,
koniecznie po zamontowaniu filtra w zbiorniku .
Odpowietrzanie i testowanie
- Wstępne odpowietrzanie: Dla pewności można poluzować przewody hydrauliczne na wyjściu zasilania z pompy (aż się przeleje), a następnie je dokręcić.
- Uruchomienie maszyny: Kiedy mamy pewność, że wszystko jest dobrze, uruchamiamy maszynę na kilka sekund.
- Powtórzenie czynności: Powtarzamy tę czynność trzy-cztery razy, aby dokładnie odpowietrzyć układ hydrauliczny.
- Praca na wolnych obrotach: Następnie uruchamiamy maszynę ponownie i zostawiamy ją na wolnych obrotach przez kilka minut.
- Uruchamianie funkcji: Później delikatnie zaczynamy uruchamiać poszczególne funkcje maszyny.
- Test działania układu hydraulicznego.
Ważne uwagi:
- Nowe pompy są fabrycznie ustawiane na odpowiednich wartościach, więc nie ma potrzeby ich regulacji.
Nigdy nie wolno regulować pompy "na oko" .- Po zakończeniu wymiany należy bardzo dokładnie przejrzeć cały układ hydrauliczny, zwrócić uwagę na to, czy nie występują jakieś wycieki, czy zabrudzenia.
- Należy także pamiętać, aby w układzie nie zostały żadne elementy, które mogły wypaść bądź oderwać się od pompy. Jeśli nie zostaną usunięte, to mogą uszkodzić nową pompę i spowodować jeszcze większą awarię, np. wymianę wszystkich przewodów hydraulicznych.
Specyfika wymiany pompy wtryskowej w JCB 4CX (silnik JCB pompa Delphi)
W przypadku wymiany pompy wtryskowej, kluczowe jest prawidłowe ustawienie rozrządu i pierwszego cylindra. Ustawienie silnika tak, jak przy montażu, czyli na pierwszy cylinder od rozrządu, jest prawidłowe. Jednakże, jeśli maszyna nie odpala po wymianie, a paliwa na wtryski leci bardzo mało, problem może leżeć w odpowietrzeniu lub nawet w nowej, wadliwej pompie Delphi (rzadko, ale się zdarza).
Prawidłowa procedura ustawienia:
- Ustaw silnik tak, jak przy montażu, czyli na pierwszy cylinder od rozrządu (od kabiny).
- Zablokuj silnik.
- Zablokuj i zdemontuj pompę wtryskową.
- Odblokuj i obróć silnik o 360 stopni tak, aby zapłon był na pierwszym cylindrze od koła pasowego.
- Zamontuj pompę.
- Odblokuj pompę i silnik.
W momencie prawidłowego ustawienia pierwszego cylindra, wałek pompki zasilającej jest wysunięty. Ewentualnie możesz odkręcić korek wlewu oleju i sprawdzić dźwignie zaworowe czwartego cylindra, które powinny się mijać. Jeśli maszyna nie odpala, mimo odpowietrzania, a pompka wstępna działa, problem może być w ustawieniu lub wadliwej nowej pompie.
Regeneracja pompy hydraulicznej
Mimo że pompy hydrauliczne w maszynach budowlanych są skonstruowane do pracy w ciężkich warunkach, z czasem ulegają awarii. Usterka może być zarówno długim i ledwo zauważalnym procesem, jak i nagłym wypadkiem. W wielu sytuacjach czujny operator jest w stanie zauważyć oznaki awarii pompy zanim całkowicie się ona zepsuje.
W przypadku rozerwania pompy hydraulicznej, urwania śrub mocujących, czy rozszczelnienia na połączeniu dwóch połówek, mimo że pompa w środku wygląda na nieznacznie zużytą, a olej jest czysty, może być konieczna regeneracja. W przypadku pomp jednosekcyjnych zębatych, gdzie uszkodzeniu uległ jedynie oring, można rozważyć wymianę zestawu naprawczego składającego się z uszczelnień. Jednakże, w zależności od stopnia uszkodzenia, bardziej opłacalna może być wymiana pompy na nową.
Koszt wymiany pompy jest znikomy w porównaniu do remontu całej skrzyni biegów lub innych poważniejszych uszkodzeń. P.u.h. dostarcza wysokiej klasy zamienniki, które łączą doskonałą jakość z atrakcyjną ceną.