Siewnik pneumatyczny – kompleksowy przewodnik po systemach dozowania nasion

Siewniki pneumatyczne stanowią kluczowy element nowoczesnego rolnictwa, umożliwiając precyzyjny i efektywny wysiew nasion oraz nawozów granulowanych. W niniejszym artykule przyjrzymy się bliżej zasadom działania, zaletom oraz różnym modelom tych maszyn, ze szczególnym uwzględnieniem rozwiązań oferowanych przez producentów takich jak SULKY, Özdöken, Weremczuk, Monosem, Stanhay Webb, Accord, Kongskilde i Gaspardo.

Czym jest siewnik pneumatyczny i jak działa?

Siewnik pneumatyczny to maszyna rolnicza wyposażona w innowacyjny system wysiewu, oparty na zespole podciśnieniowym lub nadciśnieniowym. Głównym elementem wyróżniającym go od siewnika mechanicznego jest dmuchawa, wytwarzająca wysoki strumień powietrza do transportowania nasion w redlicach.

Budowa i zasada funkcjonowania

Maszyny te zbudowane są ze specjalnego zespołu wysiewającego, składającego się z redlic wyposażonych w talerze, otwory, zagarniacze i koła dociskowe. Zespół wysiewający pracuje wspólnie z pompą, która podczas działania generuje wysoki strumień powietrza do odpowiednich kanałów podciśnienia. Dzięki temu nasiona ze zbiornika trafiają przez redlice prosto na dno bruzdy, wytworzonej przez wcześniejszy ruch talerzy. Po wprowadzeniu ziarna zostaje ono przygniecione przez kółka dociskowe.

Pneumatyczny aparat wysiewający rozdziela nasiona przy pomocy podciśnienia lub nadciśnienia: otwory w tarczy dozującej „chwytają” pojedyncze ziarna, a szczotki i zgarniacze usuwają nadmiar. Dalej strumień powietrza przemieszcza nasiono przewodami do redlicy, utrzymując stabilny poziom podciśnienia wentylatora.

Zalety siewników pneumatycznych

Wybór siewnika pneumatycznego niesie ze sobą wiele zalet, do których zaliczamy między innymi:

• Umiejscowienie skrzyni nasiennej i jej większą pojemność, co przekłada się na większą autonomię pracy.
• Precyzję wysiewu zbliżoną do siewników mechanicznych.
• Brak konieczności ciągłego sprawdzania ilości nasion podczas pracy.
• Możliwość wysiewania nawet małej ilości ziarna na polu.
• Równomierne rozprowadzanie materiału siewnego tuż nad glebą, co gwarantuje dokładne odkładanie nasion.

Siewnik pneumatyczny SULKY XEOS TF

Siewnik pneumatyczny XEOS TF firmy SULKY to rozwiązanie przeznaczone dla firm usługowych i gospodarstw wielkoobszarowych. Charakteryzuje się montowanym z przodu ciągnika zbiornikiem na ziarno, co zapewnia równomierne dociążenie przodu ciągnika, szczególnie w połączeniu z broną wirnikową.

Cechy i możliwości

• Uniwersalny zbiornik czołowy XEOS TF oferuje liczne możliwości kombinacji: wysiew zbóż, wysiew międzyplonów, wysiew nawozów granulowanych.
• Łatwy dostęp do załadunku i duża pojemność zapewniają dużą autonomię i umożliwiają poruszanie się po drodze publicznej bez konieczności pilotowania (wersje na ramie składanej lub sztywnej < 4 m).
• Wyposażony w głowicę rozdzielającą ziarno oraz uniwersalny dozownik, może siać zarówno rzepak, jak i bobik, lub wysiewać nawóz granulowany, bez konieczności zmiany wkładów.
• Opcjonalny, czołowy wał oponowy Pack-Drive jest samokierujący, montowany fabrycznie. Koła zostały wyposażone w ogumienie 11.5/80-15. Dzięki swojemu miejscu zamontowania wał oponowy umożliwia uzyskanie równomiernego docisku, niezależnie od ilości ziarna znajdującego się w zbiorniku. Duża średnica kół wpływa na zmniejszenie zapotrzebowania mocy, nawet w trudnych warunkach glebowych.
• Dostępne szerokości robocze zestawów wynoszą od 3,0 do 6,0 m.
• Głowica rozdzielająca ziarno jest pneumatyczna, a materiał siewny jest równomiernie doprowadzany do każdej sekcji wysiewającej.
• Dozownik ziarna jest napędzany elektrycznie, co zapewnia precyzyjne zachowanie dawki. Nie potrzeba żadnych dodatkowych wałków dozujących do przestawienia dozownika z wysiewu pszenicy na wysiew rzepaku.
• Siewniki pneumatyczne SULKY XEOS TF mogą także służyć do podsiewania nawozu granulowanego, na przykład we współpracy z siewnikiem punktowym.
• Zbiornik czołowy TF może być wykorzystany do wysiewu międzyplonów.
• SULKY proponuje aż 27 wersji ram z sekcjami wysiewającymi do połączenia ze zbiornikiem czołowym XEOS TF.
• Dozownik zbiornika czołowego SULKY jest wykonany ze stali nierdzewnej i jest zintegrowany z zasuwką odizolowującą dla podsiewania nawozem granulowanym.
• Dostępna jest specjalna głowica SULKY do wysiewu nawozów granulowanych (6-8 lub 12 rzędów) z cyklonem dekompresującym.
• Specjalnie zaprojektowany kształt głowicy rozdzielającej ziarno SULKY ADS daje możliwość odpowiedniego wymieszania materiału siewnego z powietrzem. Wewnątrz głowicy nie ma martwych stref, w których ziarno byłoby blokowane lub unoszone.

Elementy zespołu dozującego i ich rola

Prawidłowe funkcjonowanie zespołu dozującego w siewniku pneumatycznym zależy od wielu kluczowych elementów. Ich regularna kontrola i konserwacja są niezbędne do utrzymania wysokiej precyzji siewu.

Tarcza dozująca

To serce aparatu. Dobiera się ją do gatunku i kalibru nasion (średnica, liczba i średnica otworów, grubość). Zużycie objawia się „fasolkowatymi” otworami, zadziorami i wytartą powierzchnią ślizgu, co skutkuje podwójnym poborem ziaren lub ich wypadaniem. Warto też kontrolować elementy współpracujące: pierścienie ślizgowe i pokrywy, bo to one zapewniają stabilną odległość i szczelność. Dobrze utrzymane tarcze i pokrewne elementy to fundament, aby pneumatyczne systemy dozowania nasion utrzymywały stałą singulację.

Szczotki i zgarniacze

Odpowiadają za „odszumianie” (usuwanie nadmiarowych ziaren z tarczy), dzięki czemu aparat podaje pojedyncze nasiona. Zużyte, wykruszone włókna lub zbyt mały docisk powodują podwójny wysiew i wahania normy. Wkładki i dna nastawne stabilizują dopływ nasion do komory - wytarte lub pęknięte generują losowość w singulacji i spadki próżni. Dobre szczotki to „ostatnia linia obrony”, aby pneumatyczne systemy dozowania nasion zachowywały najwyższą precyzję.

Elementy membranowe i elastyczne uszczelnienia

W układach pneumatycznych kluczową rolę odgrywają mieszki komór, gniazda węży i różnego typu uszczelniacze. To one utrzymują szczelność komory i przewodów, kompensując ruchy aparatu i redlic. Pęknięcie, przetarcie lub odkształcenie tych elementów natychmiast objawia się spadkiem podciśnienia i rozkalibrowaniem normy wysiewu. Dbanie o „membrany” układu powietrznego jest tak samo ważne, jak kontrola tarcz dozujących.

Przewody

Gdy zmienia się norma wysiewu bez wyraźnej przyczyny, pierwsze podejrzenie pada na przewody. Nasiona i pył mogą osadzać się w łukach, a mikropęknięcia i nieszczelne łączenia rozstrajają przepływ. Sprawne przewody to warunek, by pneumatyczne systemy dozowania nasion utrzymywały stabilny przepływ i podciśnienie. Należy również zwrócić uwagę na jakość zaciśnięcia opasek.

Moduł sterujący

Materiał siewny przechodzi ze zbiornika nasion do kanału powietrznego przez elektrycznie sterowany wałek wysiewający. Następnie, za pomocą dmuchawy, transportowany jest przez węże z tworzywa sztucznego do płytek rozsiewających i równomiernie rozprowadzany tuż nad glebą. Moduł sterujący wybierany jest w oparciu o indywidualne wymagania.

Włącznik do próby wysiewu ułatwia jej przeprowadzenie i dzięki zintegrowanym magnesom może być mocowany na urządzeniu w dowolnym miejscu. Podczas próby wysiewu wałek wysiewający zaczyna się obracać dopiero, gdy uruchomiony zostanie włącznik. Dzięki temu od samego początku można kontrolować przebieg próby wysiewu. Wałek wysiewający obraca się do momentu, aż włącznik zostanie przestawiony w pozycję wyjściową.

Specjalnie zaprojektowany separator pozwala uzyskać optymalne oddzielenie powietrza od materiału siewnego lub granulatu. Za pomocą dedykowanego czujnika na module sterującym 5.2 oraz 6.2 może być wyświetlana liczba obrotów dmuchawy hydraulicznej. Istnieją również zestawy, które eliminują konieczność każdorazowego montażu i demontażu siewnika PS 120-500 na drugiej maszynie uprawowej.

Dane techniczne wybranych siewników pneumatycznych

Na rynku dostępne są siewniki pneumatyczne o różnych parametrach, dostosowane do specyficznych potrzeb gospodarstw. Poniżej przedstawiono przykładowe dane techniczne:

Siewnik z podwójną dmuchawą elektryczną (8 wyjść, opcjonalnie 16)

• Szerokość robocza: 1 - 6 m
• Wymiary: W 90 cm x S 60 cm x G 80 cm
• Zbiornik na materiał siewny: Zbiornik z tworzywa sztucznego o pojemności 120 l
• Masa własna: 45 kg
• Zasilanie: 12 V / 25 A

Siewnik z dmuchawą elektryczną PLUS lub hydrauliczną (8 wyjść, opcjonalnie 16)

• Szerokość robocza: 1 - 6 m (z podwójną dmuchawą elektryczną lub hydrauliczną) / 1 - 12 m (z dmuchawą elektryczną PLUS lub hydrauliczną)
• Wymiary elektr. / hydr.: W 100 cm x S 70 cm x G 90 cm / W 100 cm x S 70 cm x G 110 cm
• Zbiornik na materiał siewny: Zbiornik z tworzywa sztucznego o pojemności 200 l
• Masa własna elektr. / hydr.: 60 kg / 83 kg
• Zasilanie: 12 V / 25 A

Siewnik z dmuchawą elektryczną PLUS lub hydrauliczną (8 wyjść, opcjonalnie 16)

• Szerokość robocza: 1 - 6 m (z podwójną dmuchawą elektryczną lub hydrauliczną) / 1 - 12 m (z dmuchawą elektryczną PLUS lub hydrauliczną)
• Wymiary elektr. / hydr.: W 110 cm x S 80 cm x G 100 cm / W 110 cm x S 80 cm x G 115 cm
• Zbiornik na materiał siewny: Zbiornik z tworzywa sztucznego o pojemności 300 l
• Masa własna elektr. / hydr.: (brak danych)

Siewniki pneumatyczne różnych producentów

APV (Austria)

Siewniki APV cieszą się uznaniem użytkowników w całej Europie. Rolnicy chwalą je za bardzo dobre i dokładne rozprowadzanie, prostą obsługę terminala, wysoką jakość wykonania oraz precyzję wysiewu. Wiele pozytywnych opinii dotyczy łatwości kalibracji oraz możliwości wszechstronnego zastosowania, np. do wysiewu poplonów, traw czy mieszanek nasion. Modele takie jak PS 200 M1 i PS 300 M1 są często montowane na kultywatorach, bronach talerzowych czy wałach, co pozwala na oszczędność czasu i pracy dzięki możliwości wykonania kilku czynności za jednym przejazdem. Pan Bauer, rolnik, używa PS 200 M1 z modułem sterującym 5.2 na kultywatorze LEMKEN KARAT 9/300 do wysiewu poplonów, takich jak gorczyca, koniczyna i facelia, na około 15 ha rocznie, ceniąc sobie oszczędność czasu. Pan Karrer podkreśla uniwersalność zastosowania PS 200 M1 na innych maszynach i precyzyjne dozowanie z czujnikami, używając go do mieszanek poplonowych i podsiewu koniczyny. Rolnicy z Polski również doceniają precyzję siewników APV w uprawie koniczyny czerwonej i regeneracji TUZów, a także w wysiewie poplonów, takich jak gorczyca z facelią. Pan Czepl i Pan Brüggemann również wskazują na idealne urządzenia do uprawy poplonów, podkreślając prostotę montażu i zadowolenie z użytkowania.

Özdöken (Turcja)

Maszyny tureckich firm, takie jak Özdöken, przebojem wchodzą na rynek, oferując solidność, prostotę oraz niewygórowaną cenę. W ofercie Özdökena znajdziemy serię VPHE (z redlicą stopkową lub talerzową VPHE-D) na sztywnej ramie, serię VPYT oraz VPTT z możliwością regulacji odstępów między rzędami, a także najdroższą serię VPKT-D. Skrzynie dozujące są wykonane z aluminium, tarcze wysiewające ze stali nierdzewnej, a fabryczne uszczelki z teflonu. Modele z redlicami stopkowymi oferują zespoły wysiewające ze zbiornikami na nasiona o pojemności 40 litrów z możliwością regulacji głębokości pracy 1-10 cm, regulowanymi rozgarniaczami brył oraz gumowymi kołami dociskającymi 500x175.

Weremczuk (Polska)

Firma Weremczuk z Lublina produkuje siewnik precyzyjny S011 Alex-2 z taśmowym zespołem wysiewającym, przystosowany do siewu nasion o różnych gabarytach dzięki taśmom o różnej wielkości otworów (od 0,8-14 mm). Jest to maszyna zawieszana na trójpunktowym układzie zawieszenia ciągnika, z możliwością mocowania od 2 do 12 sekcji wysiewających. Weremczuk oferuje również siewniki pneumatyczne do warzyw, w wersjach 2-, 3-, 4-, 5- i 6-sekcyjnych. Siewnik punktowy Max Pneumatic przeznaczony jest do punktowego wysiewu nasion niemal wszystkich gatunków warzyw, zarówno jednorzędowego, jak i dwurzędowego z każdej sekcji.

Monosem (Francja)

Firma Monosem oferuje siewniki pneumatyczne podciśnieniowe do siewu warzyw, oznaczone symbolem MS, o liczbie sekcji od 2 do 8. Aparat wysiewający siewnika punktowego Monosem MS jest przystosowany do współpracy z różnymi tarczami wysiewającymi, a mieszadło tarczy wykonano ze specjalnego stopu brązu, eliminującego zjawisko elektryzowania się wysiewanych nasion. Dostępnych jest ponad 200 tarcz wysiewających. Siewnik punktowy Monosem można wyposażyć w podsiewacz mikrogranulatów Microsem, nadający się do dozowania insektycydów lub moluskocydów.

Stanhay Webb (Anglia)

Firma Stanhay Webb produkuje siewniki pneumatyczne Star i Singulaire 780 przeznaczone do wysiewu różnych gatunków nasion warzyw, a model Dart - do wysiewu nasion kukurydzy i warzyw grubonasiennych. Sekcje robocze siewników Star i Singulaire 780 są przystosowane do siewu nasion w pojedynczych, podwójnych, potrójnych i poczwórnych rzędach. Gęstość wysiewu w siewniku Dart można regulować bezstopniowo za pomocą przekładni Varidrive. Siewnik może być wyposażony w elektroniczne urządzenie Seed Manager do monitorowania parametrów siewu.

Accord (Kverneland Group)

Siewnik precyzyjny, ciśnieniowo-podciśnieniowy, model Miniair S firmy Accord (będący w ofercie przedsiębiorstwa Kverneland Group) w standardowej wersji ma 36 sekcji i pozwala na wysiew nasion warzyw w systemie rzędowym lub pasmowo-rzędowym. Podciśnienie jest wykorzystywane do przyssania nasion do otworów tarczy, a nadciśnienie - do przedmuchiwania otworów sprężonym powietrzem, co gwarantuje w kolejnym obiegu przyssanie nasion do każdego otworu i eliminuje tzw. niedosiew.

Kongskilde

Przykładem pneumatycznego siewnika przeznaczonego do drobnych i dużych nasion warzyw jest Hasia Viaroserm VR, będący w ofercie firmy Kongskilde. Pracuje z dużą precyzją, dzięki zamontowanej sekcji tandem (dwa aparaty wysiewające) wyposażonej w zgarniacze regulowane w zależności od warunków glebowych. Model ten został wyposażony w podciśnieniowe sekcje wysiewające z podglądem i kontrolą poprawności wysiewu.

Gaspardo (Włochy)

W ofercie firmy KMK Agro od niedawna są włoskie siewniki firmy Gaspardo. Coraz większą popularnością cieszą się wśród nich modele wyposażone w oddzielne dystrybutory wysiewające nasiona do każdego z dwóch rzędów w sekcji. System ten pozwala na lepszy siew w trudniejszych warunkach i rozmieszczenie nasion w rzędzie w jednakowej odległości. Do siewu warzyw oferowane są modele OLIMPIA i ORIETTA.

Konserwacja i diagnostyka zespołu dozującego

Precyzja siewu zaczyna się od prostych rzeczy: czystej tarczy, sprawnych szczotek, szczelnych „membran” i drożnych przewodów. Jeżeli układ jest szczelny, a powierzchnie współpracujące gładkie, elektronika i kalibracja robią resztę. Wymień części eksploatacyjne, zamiast na siłę korygować ustawienia.

Wskazówki diagnostyczne

• Nierówne rozstawy nasion: często wina szczotek/zgarniaczy - rozważ wymianę na nowe.
• Spadki podciśnienia: poszukaj pękniętych mieszków i nieszczelnych gniazd węży.
• Skoki normy wysiewu: najpierw sprawdź drożność przewodów i stan węży.

Zanim zaczniesz sprawdzać mechanikę, upewnij się, że masz właściwe średnice przewodów i króćców. Zły docisk szczotki, nieszczelny mieszek albo wyeksploatowany pierścień ślizgowy potrafią wywrócić regulację do góry nogami. Dobra praktyka to szybki test lampką kontrolną podciśnienia i „papierkowa” próba singulacji na postoju.

tags: #zespol #dozujacy #siewnik #pneumatyczny