Zetor: Historia, Innowacje i Charakterystyka Cenionych Ciągników Rolniczych

Traktory Zetor są wysoko cenione przez rolników z wielu powodów. Marka Zetor kojarzy się z mocą, wytrzymałością, efektywnością, niską awaryjnością, niskim spalaniem oraz odpowiednim stosunkiem jakości do ceny. Zetor to czeska marka ciągników rolniczych, która od ponad 75 lat dostarcza maszyny na rynki całego świata.

Historia marki Zetor

Początki i narodziny nazwy (1946-1954)

Historia Zetora, czeskiej firmy o ponad 75-letnim dorobku, rozpoczyna się tuż po II wojnie światowej. 15 marca 1946 roku narodził się pierwszy traktor tej marki, model Z25. Pięć miesięcy później, czechosłowacka Izba Handlowa oficjalnie zatwierdziła znak towarowy Zetor.

Nazwa "Zetor" wzięła się od brzmienia litery Z [Zet], którą w swoim znaku miała Brnienska Wytwórnia Broni (Zbrojovka, zakład produkcyjny w Brnie), oraz liter "or" od słowa traktor. Rynek szybko zaakceptował nową markę - już w 1947 roku ponad 3500 ciągników Zetor trafiło do klientów w Polsce, Danii, Belgii i Irlandii.

Model Zetor 15, wyposażony w jednocylindrowy silnik Diesla o mocy 15 KM, stał się popularny w latach 1947-1949. W kolejnych latach sukces odniósł również model Zetor 25. W roku 1954 na pola wyjechał mocniejszy Zetor 30, a w 1956 światło dzienne ujrzał nowy, silny model Zetor 50 Super o mocy 50 KM.

Koncepcja unifikacji i rozwój serii UR I (1954-1966)

Wraz z rosnącym zapotrzebowaniem, Zetor otworzył dział rozwoju w 1954 roku, zakładając Badawczo-Rozwojową Bazę, aby sprostać coraz to nowszym wymaganiom rynku.

Po dziesięciu latach istnienia marki, obok popularnych ciągników Zetor 25 i Zetor 15, pojawił się także gąsienicowy traktor Zetor Super P, zaprezentowany po raz pierwszy na drugiej Wystawie Czechosłowackiego Przemysłu Maszynowego w Brnie w 1956 roku.

W kilka lat później, firma ZETOR wprowadziła nowatorską i unikatową w skali światowej koncepcję wykorzystania zunifikowanych elementów podczas produkcji traktorów. Polegała ona na możliwości zastosowania identycznych części do różnych modeli, co znacząco uprościło produkcję i serwis oraz zmniejszyło koszty. Była to pierwsza unifikowana seria traktorów (UR I).

W roku 1960 na rynku pojawił się Zetor 3011 - podstawowy model rewolucyjnej klasy unifikowanej. Później dołączyły do niego kolejne modele tej klasy: Zetor 2011 i Zetor 4011. W ciągnikach tych, ze względu na różne modyfikacje, wprowadzono także nowe oznakowanie liczbowe poszczególnych modeli:

• Pierwsze dwie cyfry określały orientacyjną moc silnika w koniach mechanicznych (KM).
• Trzecia cyfra oznaczała: 1 - napęd jednej osi, 2 - traktor gąsienicowy, 3 - sprężynowany kołowy traktor, 4 - napęd obu osi.
• Czwarta cyfra z kolei oznaczała: 1 - traktor uniwersalny, 2 - traktor kultywacyjny, 3 - wąskotorowy traktor, 4 - traktor dla ryżowisk, 5 - traktor z napędem przedniej osi, 6 - półgąsienicowy traktor, 7 - traktor dla terenów podgórskich, 8 - traktor z kabiną ochronną.

Zwiększanie mocy i narodziny serii UR II Crystal (1966-1976)

W latach 60. Zetor reagował na wymagania rynku w zakresie wyższych osiągów ciągników. Klienci poszukiwali maszyn z mocą w zakresie od 80 do 160 KM. W celu wsparcia badań nad silniejszym traktorem, w roku 1964 powstał "Czechosłowacko-Polski Traktorowy Ośrodek Badawczy" z siedzibą w Brnie.

Owocem tej współpracy stały się nowe ciągniki następnej unifikowanej serii z oznakowaniem UR II. Model 8011, który został przedstawiony jako pierwszy, natychmiast po prezentacji uzyskał kilka nagród w kraju i za granicą, dzięki zastosowaniu najnowocześniejszych w tych latach rozwiązań technicznych, które nie były powszechne w konkurencyjnych produktach. Ponadto, jego ogromną zaletą był śmiały i nowatorski design oraz ergonomia obsługi. W latach 60. Zetor nawiązał także współpracę z polskim Ursusem, co zaowocowało modelem Ursus C-4011 produkowanym do 1992 roku.

Od roku 1968 ciągniki te, z nowym oznakowaniem Crystal, były stopniowo wprowadzane do produkcji seryjnej. W 1975 roku pojawił się pierwszy 6-cylindrowy model - 12011.

Zetor jako nazwa firmy i reorganizacja produkcji (1976-1986)

1 listopada 1976 roku marka ZETOR stała się oficjalną nazwą całej firmy produkującej ciągniki. W Zetorze kontynuowano badania nad traktorami UR II. Pod koniec lat siedemdziesiątych, w ramach reorganizacji produkcji, rozpoczęto stopniowe przemieszczanie produkcji do słowackiego zakładu „Závody ťažkého strojárstva” (ZŤS) Martin, gdzie ciągniki były nadal modernizowane i sprzedawane pod nazwą ZŤS. W sumie ciągniki UR II zostały jeszcze trzykrotnie zmodernizowane, a ostatnim modernizowanym typem był Zetor 16445.

Po przeniesieniu produkcji serii UŘ II Crystal na Słowację, mniejsze ciągniki UŘ I ponownie stały się najważniejszym artykułem produkcyjnym spółki Zetor. Traktory te miały masywną i wygodną ochronną kabinę, większą moc przy niższym zużyciu paliwa oraz ulepszone przekładnie z większym zakresem przełożeń. Zmieniono także powłoki lakiernicze - obręcze kół były białe.

Trzecia unifikowana seria UR III i modernizacje (1986-1996)

Seria UŘ I przechodziła regularne modernizacje. Standardowym wyposażeniem ciągników stało się ogrzewanie cieczą i synchronizacja 4 i 5 biegu. Pod koniec lat osiemdziesiątych seria UŘ I została uzupełniona o modele 7711 i 7745, które miały podwyższony udźwig podnośnika. Silniki dostarczały moc 70 KM.

W roku 1992 doszło do następnej modernizacji tej unifikowanej serii, której wynikiem były ciągniki z nazwą handlową Major. Ulepszona seria oferowała wyższą moc, niezawodność i wygodę dla kierowcy w obszernej kabinie. Moc silnika wahała się w granicach od 52 do 82 KM. W tym czasie Zetor rozpoczął produkcję traktorów serii UŘ III, które swoją koncepcją i parametrami technicznymi odpowiadały podwyższonym wymaganiom klientów. W roku 1991 zaczęła być wytwarzana seria ciągników 7520, 7540, 8520, 8540, 9520, 9540 i 10540. Silniki uzyskały moc od 70 do 105 KM i, oprócz modelu 75, były wszystkie doładowywane. W modelu 105 zastosowano dodatkową chłodnicę powietrza INTERCOOLER.

Prywatyzacja i restrukturyzacja (1996-2006)

W tej dekadzie Zetor przeszedł liczne zmiany. 1 lipca 1993 roku doszło do prywatyzacji i zmiany nazwy spółki na Zetor a.s. W roku 2000 przyjęto program rewitalizacyjny, a 22 kwietnia 2002 roku rząd Republiki Czeskiej uchwalił sprzedaż udziału majątkowego państwa spółce HTC Holding, która 29 czerwca tego roku stała się właścicielem 98% spółki Zetor. Spółka HTC Holding rozpoczęła natychmiastową stabilizację finansową wraz z intensywną restrukturyzacją, obejmującą redukcję składów, budowę nowoczesnego areału produkcyjnego i obniżenie kosztów produkcji.

Z wcześniejszych czasów pozostał wydział Badań i Rozwoju, którego pracownicy nadal zapewniają kompleksowy rozwój nowych i modernizowanie dotychczasowych produktów. W tym czasie kontynuowano badania i proces innowacyjny UŘ I, przede wszystkim z punktu widzenia realizacji wymagających przepisów odnośnie ochrony środowiska naturalnego. Model Major został uzupełniony modelem Super z nowoczesną kabiną i podwyższoną mocą silników.

Od roku 2004 oba te typy zastąpił znacznie nowocześniejszy ciągnik serii Proxima, który jest produkowany do dziś. W 1998 roku serię ciągników UR III zmodernizowano i wprowadzono na rynek jako seria Forterra. Te traktory były alternatywnie oferowane z silnikiem sześciocylindrowym. Traktory z serii Proxima i Forterra uzyskały i nadal zyskują prestiżowe nagrody na znaczących imprezach targowych i konkursach.

Nowoczesność i wizja przyszłości (2006-teraz)

W ostatnich latach Zetor prezentuje mnóstwo nowości i ulepszeń. W roku 2007 asortyment Zetora poszerzył się o serię Proxima Plus, która ma w wyposażeniu przednią i tylną oś przeznaczoną do większych obciążeń. Nowym elementem jest odchylana maska umożliwiająca łatwy dostęp do filtrów. Pod koniec roku 2008 zaczął być produkowany traktor Proxima Power w trzech nowych czterocylindrowych modelach, wyposażonych w przekładnię z elektrohydrauliczną rewersyjną zmianą biegów, która umożliwia zmianę przełożeń pod obciążeniem. W roku 2011 Zetor wprowadza następną modernizację całej serii Proxima, wprowadzając nową hydraulikę bez cylindra wewnętrznego, co poprawia ergonomię elementów sterowania w kabinie. Kabina została wyposażona w cyfrową tablicę przyrządów.

Najnowszym ciągnikiem serii Forterra jest model 135 z nowym silnikiem Z 1605 o mocy 136 KM z szesnastozaworową głowicą. Wszystkie silniki ciągników ZETOR mają homologację dla EURO III. Nowa modelowa seria ciągników Forterra wyróżnia się również zewnętrznym designem i zmianami w kabinie, m.in. uchylaną do góry maską. Ważnym krokiem innowacyjnym jest również system automatycznej regulacji tylnego trzypunktowego zawieszenia HitchTronic.

Zetor w przeszłości tradycyjnie należał do producentów traktorów z sześciocylindrowymi silnikami w kategorii 120-160 KM. Obecnie przygotowuje się powrót do mocnej klasy, z wizją skupienia się głównie na kategorii ciągników w zakresie mocy od 130 do 170 KM. Na międzynarodowej wystawie Agritechnica 2009 w Hannowerze Zetor po raz pierwszy przedstawił publiczności prototyp traktora Maxterra - traktora, który spełnia tę wizję.

Charakterystyka i zalety ciągników Zetor

Ciągniki Zetor są niezwykle wytrzymałe z powodu zastosowania prostej i użytecznej konstrukcji. Ich efektywność jest duża w związku z niskimi kosztami eksploatacyjnymi. Zetory są bezawaryjne, funkcjonalne, mocne i solidne, dzięki czemu wielu rolników ma duże zaufanie do tej marki. Poza tym są to maszyny wszechstronne i uniwersalne.

Główne cechy i zalety:

• Moc i wytrzymałość: Dzięki sprawdzonej konstrukcji i solidnym komponentom.
• Efektywność i niskie koszty eksploatacji: Osiągane dzięki zoptymalizowanym silnikom i prostej budowie.
• Niska awaryjność: Prosta i użyteczna konstrukcja minimalizuje ryzyko usterek.
• Wszechstronność: Dostępne modele z mocą od 40 do 170 KM sprawdzają się w różnych gałęziach rolnictwa i innych zastosowaniach.
• Odpowiedni stosunek jakości do ceny: Zarówno nowe, jak i używane Zetory są uznawane za opłacalne inwestycje.
• Światowa marka: Zetor eksportuje swoje produkty do 136 krajów, a całkowita liczba sprzedanych traktorów w latach 1946-2020 przekroczyła 1,3 miliona sztuk. W niektórych państwach, jak na przykład w Indiach, słowo "Zetor" stało się synonimem dla traktora jako takiego.
• Łatwo dostępne części: Szeroka dostępność części zamiennych ułatwia serwisowanie i naprawy.

Przegląd popularnych serii i modeli

Zetor posiada bogatą ofertę traktorów, obejmującą maszyny o mocy od 15 do 170 koni mechanicznych. Poniżej przedstawiono najpopularniejsze serie i wybrane modele.

Zetor Proxima

Seria Zetor Proxima to uniwersalne maszyny, które charakteryzują się doskonałym stosunkiem ceny do mocy silnika, wszechstronności i trwałości. Mają prostą konstrukcję oraz silnik, który w wielu wersjach jest pozbawiony skomplikowanych elementów elektronicznych, co przekłada się na niskie koszty eksploatacji. Bardzo ważny jest także filtr cząstek stałych DPF, dzięki któremu traktory te spełniają normy ekologiczne klasy III A i III B. W serii tej dostępne są modele z komfortową, praktyczną kabiną oraz w wersji otwartej. Rolnicy chętnie kupują używane traktory Zetor Proxima.

• Zetor Proxima CL 100: Dużą popularnością cieszy się zwłaszcza model Proxima CL 100. Jest wyposażony w 4-cylindrowy, 4-suwowy, 16-zaworowy, doładowany turbosprężarką i chłodzony cieczą silnik o pojemności 4156 cm3. Silnik ten spełnia normę emisji spalin Stage III B. Skrzynia biegów ma przekładnię mechaniczną, dostępna jest też opcja z rewersem. Ciągnik ten posiada trzypunktowy układ zawieszenia kategorii II. Opcjonalne wyposażenie to: klimatyzacja ręczna, ogrzewana tylna szyba i lusterka, miejsce do montażu radia, siedzenie z amortyzacją pneumatyczną, kierownica regulowana w pionie i poziomie.
• Zetor Proxima CL 100 (2023): Nowa wersja dostosowana pod normy spalin Stage V, z oryginalnym niemieckim silnikiem Deutz o pojemności 3.6L i mocy niecałe 99 KM. Jest to typowy ciągnik średniej mocy, polecany przede wszystkim do małych i średnich gospodarstw, lub jako pomocniczy w dużym.
• Zetor Proxima HS 120 STAGE V Platinium 1: Najbogatsza wersja ciągnika i najmocniejszy model z serii Proxima. Wyposażony w nowy silnik Deutz, gwarantujący jakość i komfort pracy. Model HS oferuje bogatszą skrzynię 24/24 z dodatkowymi półbiegami oraz sprzęgłem i rewersem elektrohydraulicznym.

Studium przypadku: Gmina Světnov i Zetor Proxima CL 100

Pod koniec 2020 roku gmina Světnov, mała wioska w Czechach, zakupiła ciągnik ZETOR PROXIMA CL 100. Przed zakupem, lokalni rolnicy często pomagali gminie, jednak nie zawsze było to możliwe, a koszty wyspecjalizowanych firm były wysokie. Ciągnik pracuje głównie zimą, odśnieżając około 6 km dróg, co jest kluczowe dla funkcjonowania miejscowości, zwłaszcza w pagórkowatym terenie.

PROXIMA wykorzystywana jest również poza sezonem zimowym. Oprócz pługa, gmina zakupiła również kontenerowiec do wywozu pojemników oraz zamiatarkę do czyszczenia dróg i chodników. Władze gminy są bardzo zadowolone z ciągnika, który wykonuje wszystkie prace bez problemów, jest na gwarancji i nie miał poważnych awarii. Pan Světnovský, odpowiedzialny za użytkowanie, podkreśla korzystną cenę, prostotę obsługi i łatwo dostępny serwis. Gmina planuje dalsze wykorzystanie potencjału PROXIMY, rozważając dodanie kolejnych sekcji hydraulicznych oraz zakup kosiarki do poboczy, co pozwoli na samowystarczalność w utrzymaniu lokalnych dróg i obniżenie kosztów, a także wykorzystanie do wywozu osadów z oczyszczalni ścieków.

Zetor Forterra

Seria Forterra to zmodernizowana seria UR III, wprowadzona na rynek w 1998 roku. W 2010 roku seria Forterra została wzbogacona modelem 135, wyposażonym w silnik Z 1605 o mocy 136 KM z szesnastozaworową głowicą. Nowością w tej serii jest m.in. system automatycznej regulacji tylnego trzypunktowego zawieszenia HitchTronic. Nowe modele Forterra wyróżniają się również zewnętrznym designem i zmianami w kabinie, w tym uchylaną do góry maską. Model Zetor Forterra HSX 140 to jeden z nowych ciągników, dostępny od 2023 roku.

Zetor Crystal

Zetor Crystal to "traktor legenda", nawiązujący do starych, niezwykle cenionych modeli czeskiego producenta. Najnowsza wersja HD została zmodernizowana i dopracowana. Model Zetor Crystal HD 170 to fabrycznie nowy ciągnik, dostępny również jako model pokazowy do testów polowych.

Zetor Major

Seria Major to ulepszona wersja UR I, wprowadzona w 1992 roku. Oferowała wyższą moc, niezawodność i wygodę dla kierowcy w obszernej kabinie. Moc silnika wahała się w granicach od 52 do 82 KM. Obecnie dostępne są modele takie jak Zetor Major CL 80 (rocznik 2023) z czterocylindrowym silnikiem Deutz o mocy 75 KM (bez AdBlue), dostępny również z ładowaczem Zetor System ZM229/1.

Kompaktowe serie: Compax, Primo, Hortus, Utilix

Zetor oferuje również szereg kompaktowych maszyn, przeznaczonych do różnorodnych zastosowań poza tradycyjnym rolnictwem:

• Zetor Compax CL 25/CL 40: Kompaktowe, łatwe w obsłudze i wszechstronne maszyny dla profesjonalistów, dostępne w wersji otwartej lub z kabiną. Są szczególnie przydatne do letniego i zimowego utrzymania terenów zewnętrznych firm, terenów sportowych oraz ogrodnictwa.
• Zetor Primo HT 20 NC: Fabrycznie nowy model z kompaktowej serii.
• Zetor Hortus CL 65: Wyposażenie standardowe obejmuje skrzynię 40 km/h, hamulce tarczowe na 4 koła, rewers, skrzynię 24/24, klimatyzację, radio, WOM 540/750/1000, obciążniki przednie 300 kg, zaczep górny i dolny.
• Zetor Utilix CL 55: Fabrycznie nowy model, z możliwością doposażenia do potrzeb klienta.

Wybrane modele historyczne

Zetor w swojej historii wyprodukował wiele kultowych modeli, które do dziś są cenione przez rolników:

• Zetor 5340 (1995-1997): Wyposażony w 4-cylindrowy silnik wysokoprężny o pojemności 3.6 litra, chłodzony cieczą. Ważył 3530 kg (z obciążnikami).
• Zetor 8011 Crystal (1971-1984): Napędzany 4-cylindrową jednostką o pojemności 4562 cm3 i mocy 80 KM (moment obrotowy 266 Nm). Posiadał mechaniczną przekładnię 16/8 i osiągał prędkość 28 km/h.
• Zetor 5211 (1987-1993): Silnik typu Z5201, 3-cylindrowy o pojemności 2696 cm3, mocy 51 KM i momencie obrotowym 165 Nm. Układ napędowy mechaniczny 12-biegowy (10 przód, 2 tył), z opcją napędu 4x4.
• Zetor 7245 (1992-1999): Sprzedawany również na rynek amerykański pod marką John Deere (model 2400). Posiadał 4-cylindrową jednostkę o pojemności 3922 cm3, mocy 81 KM i maksymalnym momencie obrotowym 281 Nm. Standardowo z napędem 4x4 i przekładnią 10/10.
• Zetor 6245 (1985-1995): Czterocylindrowy silnik Zetor 6201 o pojemności 3.5 litra, z WOM 540 obrotów na minutę. Wyposażony w napęd na cztery koła.
• Zetor 12045 (1984-1987): Jeden z najmocniejszych ciągników Zetora w tamtym okresie, z 6-cylindrową jednostką napędową o mocy 115 KM i momencie obrotowym 362 Nm. Układ napędowy 16/8 z napędem 4x4, udźwig tylnego TUZ-a 4000 kg.
• Zetor 8145 (1985-1991): Wyposażony w 4-cylindrowy silnik o pojemności 4.6 litra i napęd na wszystkie cztery koła.
• Zetor 3320 (lata 90.): Należący do serii UR I, ale zmodernizowany z kabiną osadzoną na 4 blokach, ogrzewaniem i wentylacją w dachu oraz zawieszonymi pedałami hamulca. Wyposażony w 3-cylindrowy silnik o mocy 33.1 kW i pojemności 2.7 l.
• Zetor 10145 (1985-1991): Chłodzony cieczą, 4-cylindrowy silnik o pojemności 4.6 litra, napęd na wszystkie cztery koła, skrzynia biegów 16/8.

Rynek wtórny i wskazówki dla kupujących

Zetory można kupić w rozsądnych cenach, a dodatkowo na rynku wtórnym można znaleźć wiele dobrych ofert używanych traktorów rolniczych. Okazuje się, że używane traktory rolnicze Zetor nie mają sobie równych w segmencie do 100 KM. Oficjalne dane rejestracyjne wskazują, że w latach 2017-2019 wydano tablice do ponad 10 000 używanych Zetorów, co stanowiło aż 11% wszystkich przerejestrowań. Według danych AgriTrac, używane traktory Zetor są wyposażone w silniki o średniej mocy 76 KM i przeciętnie mają za sobą 27 lat pracy.

Przy zakupie maszyn używanych należy być ostrożnym. Zawsze trzeba dokładnie obejrzeć maszynę i poznać historię jej serwisowania. W przypadku Zetora, szeroko dostępne części sprawiają, że ciągnik jest łatwy i tani w naprawie, co jest istotną zaletą na rynku wtórnym.

Z kolei w przypadku zakupu nowej maszyny, warto rozważyć rozszerzoną gwarancję oraz zakup dodatkowego wyposażenia do ciągnika, takiego jak instalacja pneumatyczna, fotel pneumatyczny, dodatkowa para wyjść hydraulicznych, przedni TUZ czy ładowacz czołowy.

tags: #zetor #ciagnik #do #testow