Obsługa żurawi wieżowych oraz szybkomontujących podlega przepisom prawnym w zakresie bezpieczeństwa ich użytkowania. Oprócz ograniczeń związanych z czasem pracy operatora oraz odpowiednim przygotowaniem sprzętu przed jej wykonaniem, rozporządzenie reguluje również kwestie dotyczące temperatury, hałasu oraz warunków pogodowych, które zakazują użytkowania żurawia. Praca na budowie zawsze była trudna, ale staje się jeszcze większym wyzwaniem, gdy złe warunki atmosferyczne wkraczają do gry. W takich przypadkach żurawie wieżowe, które są nieodłączną częścią budów wysokościowych, muszą stawić czoła ekstremalnym warunkom, co wymaga od operatorów i maszyn najwyższej wydajności i bezpieczeństwa.
Niestety, żurawie wieżowe nie są wyjątkiem, jeśli chodzi o wpływ złych warunków atmosferycznych na pracę. Wiatr, deszcz, śnieg, mróz i burze mogą znacząco utrudnić i opóźnić prace budowlane. Dlatego operatorzy żurawi wieżowych muszą być przygotowani na różne wyzwania związane z niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi.
Wiatr - główne zagrożenie dla stabilności żurawia
Wiatr jest najpoważniejszym zagrożeniem atmosferycznym dla pracy żurawia i jednym z głównych wyzwań, z jakimi muszą zmagać się operatorzy żurawi wieżowych w złych warunkach atmosferycznych. Wysięgnik żurawia wieżowego o długości pięćdziesięciu metrów to ogromna powierzchnia wystawiona na działanie wiatru. Silny wiatr może wpłynąć na stabilność i kontrolę nad żurawiem, co stwarza potencjalne zagrożenie dla operatora oraz personelu na placu budowy. Przy prędkości dwadzieścia metrów na sekundę siła działająca na konstrukcję może sięgać kilkunastu ton. Dodatkowo, podnoszony ładunek, często o dużej powierzchni czołowej jak płyty warstwowe czy elementy prefabrykowane, działa jak żagiel łapiąc wiatr i generując dodatkowe momenty skręcające. Przy silnym wietrze operator traci precyzję kontroli nad ładunkiem - ten kołysze się, obraca niekontrolowanie, może uderzyć w konstrukcję budynku lub w inne elementy na placu budowy. Operator musi być w stanie odpowiednio ocenić siłę wiatru i dostosować pracę żurawia do obowiązujących warunków.
Dopuszczalne prędkości wiatru
- Żuraw budowlany może pracować normalnie przy sile wiatru nieprzekraczającej 5 stopni w skali Beauforta.
- Przy sile wiatru do 7 stopni (14 m/sek.) obciążenie musi zostać zmniejszone o 25%.
- Przy 8 stopniach skali Beauforta żuraw musi zostać zakotwiczony, a obciążenie należy zmniejszyć o 50%.
- Dopuszczalna prędkość wiatru przy pracy żurawia wieżowego to 10 m/s przy transportowaniu ładunków wielkowymiarowych.
- W innych przypadkach maksymalna prędkość wiatru przy pracy żurawia wieżowego nie może w porywach przekraczać 15 m/s, chyba że producent maszyny określił inne wartości.
- Jeśli prędkość wiatru przekracza dopuszczalne limity - praca żurawia budowlanego musi zostać przerwana.
Dla prac standardowych maksymalna prędkość wiatru w porywach to piętnaście metrów na sekundę - to około pięćdziesiąt cztery kilometry na godzinę, co odpowiada sile siedem w skali Beauforta określanej jako „silny wiatr, trudno chodzić pod wiatr”. Dla prac z ładunkami wielkogabarytowymi - elementy stalowe o powierzchni przekraczającej dziesięć metrów kwadratowych, prefabrykaty, panele - limit spada do dziesięciu metrów na sekundę.
Żurawie budowlane są w stanie wytrzymać wiatry do 160 km na godzinę, jeżeli są oczywiście odpowiednio zabezpieczone i przygotowane do takich warunków atmosferycznych.
Zabezpieczenie żurawia na czas wichury
Gdy prędkość wiatru zbliża się do granicznych wartości albo prognoza zapowiada nadchodzącą burzę z silnymi podmuchami, operator musi przerwać pracę i zabezpieczyć żuraw. Obowiązkiem spoczywającym po stronie firmy operującej żurawiem jest jego właściwe zabezpieczenie. W czasie silnego wiatru kluczowe dla bezpieczeństwa jest odpowiednie zakotwiczenie żurawia oraz jego prawidłowy montaż. Procedura zabezpieczenia jest ściśle określona i każdy wykwalifikowany operator ją zna.
Zabezpieczając żurawia wieżowego na czas wiatru nie wolno zapominać o:
- zwolnieniu hamulców mechanizmu obrotu;
- odpowiednim obciążeniu żurawia;
- podniesieniu haka bez obciążenia;
- ustawieniu haka jak najbliżej ramienia żurawia;
- ustawieniu wysięgnika zgodnie z kierunkiem wiatru.
Ważne: Wysięgnik żurawia obracający się w czasie wiatru nie jest powodem do niepokoju. Dzięki poddawaniu się sile wiatru - żuraw wieżowy nie stawia oporu i jest mniej narażony na przewrócenie. Pozostawienie zablokowanych hamulców może doprowadzić do przewrócenia żurawia, który będzie stawiać opór pędowi wiatru. Cały proces zabezpieczenia żurawi budowlanych jest doskonale znany każdemu operatorowi takich urządzeń.
Monitoring warunków wiatrowych
Nowoczesne żurawie wieżowe są wyposażone w anemometry - czujniki prędkości wiatru montowane na szczycie wieży lub wysięgnika. Anemometr w czasie rzeczywistym mierzy prędkość wiatru i wyświetla ją na monitorze w kabinie operatora. Gdy prędkość zbliża się do limitu, system alarmowy ostrzega operatora dzwonkiem lub migającym światłem. W branży budowlanej bardzo ważne są prognozy pogodowe i bycie na bieżąco ze wszelkimi komunikatami o bardzo silnym wietrze czy wręcz porywistych wichurach.
Deszcz, śnieg i mróz: skomplikowane warunki
Deszcz, śnieg i mróz to kolejne utrudnienia, z jakimi muszą radzić sobie operatorzy żurawi wieżowych. Mokre elementy konstrukcyjne mogą być trudniejsze do podniesienia i przemieszczenia, a obecność lodu na żurawiu lub na materiałach stanowi potencjalne zagrożenie. Odpowiednie zabezpieczenia i procedury bezpieczeństwa są kluczowe w takich warunkach. Operator musi dbać o to, aby powierzchnie były osuszone, a żurawie odpowiednio zabezpieczone przed oblodzeniem.
Praca w niskich temperaturach i zimą
Zima w Polsce to mrozy poniżej minus dziesięciu stopni, zamarznięte hydrauliki i liny pokryte lodem. Producenci żurawi budowlanych określają również dolną granicę temperatury, w jakiej maszyna może pracować. Informacji o temperaturze należy szukać w dokumentacji technicznej. Zazwyczaj mowa o temperaturach od -15 do -25 stopni Celsjusza. Praca żurawia w niskich temperaturach to przede wszystkim wyzwanie techniczne - oleje hydrauliczne gęstnieją tracąc płynność, liny stalowe pokrywają się lodem zmniejszającym tarcie w blokach i zwiększającym ryzyko uszkodzeń, mechanizmy hamulcowe reagują wolniej, smarowanie staje się mniej skuteczne.
Przygotowanie żurawia do pracy zimą rozpoczyna się jeszcze jesienią. Obejmuje to:
- wymianę oleju hydraulicznego na zimowy o niższej lepkości;
- sprawdzenie i uzupełnienie płynu niezamarzającego w układach chłodzenia;
- kontrolę ogrzewania kabiny operatora;
- smarowanie wszystkich mechanizmów specjalnymi smarami mrozoodpornymi.
Codziennie przed rozpoczęciem pracy operator musi „rozgrzać” żuraw - uruchomić wszystkie mechanizmy bez obciążenia, pozwolić olejom osiągnąć temperaturę roboczą, sprawdzić, czy hamulce reagują prawidłowo.
„50 stopni, żołądek się gotuje”. Operator dźwigu pokazał jak się pracuje w upale (UWAGA! TVN)
Ograniczona widoczność spowodowana deszczem i śniegiem
Deszcz sam w sobie nie jest przeszkodą w pracy żurawia - maszyna jest zaprojektowana do pracy w każdych warunkach i kilka godzin deszczu jej nie zaszkodzi. Problem pojawia się, gdy deszcz lub śnieg jest tak intensywny, że ogranicza widoczność. Operator siedzący w kabinie na wysokości kilkudziesięciu metrów musi widzieć, co dzieje się na dole - gdzie jest hak, gdzie znajduje się ładunek, gdzie stoją monterzy na konstrukcji, gdzie są przeszkody. Podczas ulewnego deszczu lub intensywnej śnieżycy widoczność spada do kilkunastu metrów, operator widzi jedynie rozmazane kontury i nie jest w stanie precyzyjnie kontrolować pracy żurawia.
Przepisy BHP jasno i wyraźnie określają zasady pracy dźwigu przy złej pogodzie. Praca żurawia przy złej widoczności jest surowo zabroniona. Brak widoczności uniemożliwia prawidłowy przebieg prac, a także naraża na niebezpieczeństwo nie tylko pracowników miejsca realizacji prac, ale również inwestycję czy całą okolicę. Obsługa żurawia nie jest możliwa, jeśli warunki atmosferyczne ograniczają widoczność. Zabrania się także obsługiwania maszyny o zmroku i w nocy bez odpowiedniego oświetlenia.
Temperatura powietrza i komfort operatora
Temperatura zewnętrzna nie ma bezpośredniego wpływu na podjęcie pracy, ale obsługa żurawia nie jest możliwa, jeśli temperatura w jego kabinie wynosi mniej niż 18˚C lub więcej niż 28˚C. To wymaganie związane jest nie tylko z komfortem operatora, ale przede wszystkim z bezpieczeństwem - przegrzany lub wyziębiony człowiek traci koncentrację, reakcje są spowolnione, rośnie ryzyko błędów i wypadków. Dlatego kabiny nowoczesnych żurawi mają klimatyzację i ogrzewanie utrzymujące temperaturę w zakresie od osiemnastu do dwudziestu czterech stopni niezależnie od warunków zewnętrznych, zapewniając komfort pracy przez cały rok.
Burze i wyładowania atmosferyczne - bezpieczeństwo na pierwszym miejscu
Burze to jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla pracy żurawia wieżowego. Pioruny, gwałtowne wiatry i ulewy mogą stanowić ogromne ryzyko dla operatora i innych pracowników na budowie. Wysoka stalowa konstrukcja wystająca sto metrów ponad ziemię to naturalny piorunochron - jeśli w okolicy uderzy piorun, prawdopodobieństwo, że trafi właśnie w żuraw, jest bardzo wysokie. Dlatego bezpieczeństwo musi być zawsze na pierwszym miejscu.
W przypadku zbliżającej się burzy, operator musi natychmiast zatrzymać pracę i zabezpieczyć żuraw. Zasada „lepiej zapobiegać niż leczyć” jest kluczowa w pracy żurawia wieżowego. Jeśli burza rozpętała się w pobliżu miejsca, w którym pracują żurawie budowlane, operator nie powinien opuszczać kabiny. Operator znajdujący się w stalowej kabinie na szczycie wieży jest izolowany od prądu dzięki efektowi klatki Faradaya - prąd płynie po zewnętrznej powierzchni konstrukcji i odprowadzany jest do ziemi przez fundament. Schodzenie po stalowej drabinie podczas wyładowań atmosferycznych to pewna śmierć - osoba wspinająca się po drabinie nie jest izolowana i piorun uderzający w konstrukcję zabije ją natychmiast. Zabrania się także obsługiwania maszyny w czasie burzy z piorunami.
GEP Poland - bezpieczeństwo w każdych warunkach
W GEP Poland bezpieczeństwo pracy żurawi w trudnych warunkach pogodowych traktujemy priorytetowo. Wszystkie nasze żurawie wieżowe są wyposażone w anemometry monitorujące prędkość wiatru oraz systemy alarmowe ostrzegające operatora o przekroczeniu bezpiecznych limitów. Kabiny mają klimatyzację i ogrzewanie zapewniające komfort pracy przez cały rok - od minus dwudziestu stopni zimą do plus trzydziestu stopni latem. Przed sezonem zimowym wszystkie żurawie przechodzą specjalny przegląd z wymianą olejów na zimowe, kontrolą ogrzewania i smarowaniem mechanizmów preparatami mrozoodpornymi.
Nasza firma oferuje mobilne żurawie wieżowe, a także dźwigi i żurawie samojezdne, które zapewniamy naszym klientom wraz z obsługą operatorów, którzy doskonale znają przepisy BHP dotyczące pracy na dźwigach i żurawiach budowlanych.