Żurawie portowe: od nowoczesnej techniki po historyczny symbol Gdańska

Charakterystyka i zastosowanie współczesnych żurawi portowych

Żurawie portowe (potocznie nazywane dźwigami portowymi) oraz stoczniowe to maszyny o specjalnym zastosowaniu. Służą one przede wszystkim do przeładunku towarów ze statków na nabrzeże lub odwrotnie. Ich konstrukcja pozwala na jednoczesne wykonywanie kilku ruchów: podnoszenie i opuszczanie ładunków, obrót wokół własnej osi, zmianę nachylenia wysięgnika oraz przemieszczanie się wzdłuż nabrzeża. Z kolei żurawie stoczniowe znajdują zastosowanie głównie przy montażu i remoncie obiektów pływających.

Klasyfikacja i parametry techniczne

Odrębność nazw żurawi portowych i stoczniowych wynika z różnic w charakterze pracy, parametrach roboczych oraz udźwigach. Zazwyczaj są one montowane na podwoziu szynowym, a mechanizm wypadu jest przeważnie czteroprzegubowy. Dzięki takiemu rozwiązaniu przenoszony ładunek pozostaje na tej samej wysokości podczas wychylania wysięgnika.

Wyróżniamy następujące podziały urządzeń:

• Ze względu na układ wypadowy: 4-przegubowe, wysięgnikowe, z kompensacją linową.
• Ze względu na konstrukcję wózka: portalowe (bramowe) szynowe, na kołach ogumionych, mocowane na cokole oraz samojezdne.

Do głównych parametrów technicznych zaliczamy: udźwig [t], maksymalny wysięg [m], maksymalną wysokość podnoszenia [m] oraz prędkości: podnoszenia [m/min], zmiany wysięgu [m/min], obrotu [1/min] i jazdy żurawia.

Żuraw Gdański - unikatowy zabytek techniki

Obok fontanny z Neptunem, Żuraw jest najbardziej wyrazistym symbolem Gdańska. To unikatowy zabytek techniki, który łączy w sobie funkcje średniowiecznego dźwigu portowego oraz bramy wodnej. Budowla stanowi jedno z najbardziej rozpoznawalnych połączeń architektury obronnej i przemysłowej w Europie.

Historia i ewolucja konstrukcji

Najstarsza wzmianka źródłowa o budowli w tym miejscu pochodzi z 1367 roku. Obecny, murowano-drewniany obiekt wzniesiono w latach 1442-1444. W swojej historii Żuraw pełnił wiele ról:

1. Przeładunek towarów (wino, piwo, koła młyńskie, zboże).
2. Stawianie masztów na statkach wiślanych.
3. Wynurzanie ruf statków w celu naprawy sterów i śrub.

Podczas II wojny światowej konstrukcja drewniana spłonęła doszczętnie, a z części ceglanej pozostało 60%. Odbudowa obiektu, zakończona w 1962 roku, przywróciła mu dawny blask. Dziś Żuraw jest oddziałem Narodowego Muzeum Morskiego.

Mechanizm działania

Największą atrakcją obiektu jest zrekonstruowany, czynny mechanizm napędowy, tworzony przez dwie pary ogromnych drewnianych kół deptakowych. Dawniej robotnicy portowi, stąpając po przymocowanych od wewnątrz deskach, wprawiali mechanizm w ruch, co pozwalało na nawijanie liny na kołowrót. Dzięki tej technologii cztery osoby mogły podnieść ciężar o masie nawet 2 ton.

Praktyczne informacje dla zwiedzających

Żuraw Gdański znajduje się przy ul. Szerokiej 67/68 na Długim Pobrzeżu. Obiekt jest dostępny dla zwiedzających w systemie biletowanym (dostępne są bilety łączone z Muzeum Morskim na Ołowiance). Warto pamiętać, że ze względu na historyczny charakter budynku (wąskie, kręte schody), nie jest on w pełni dostępny dla osób z niepełnosprawnością ruchową.

Dla osób planujących wizytę, optymalnym terminem są dni powszednie w godzinach porannych. Najlepsze ujęcia fotograficzne można uzyskać z kładki na Ołowiankę lub z przeciwległego brzegu Motławy, szczególnie w godzinach zachodu słońca.

tags: #zuraw #portowy #obrazek