Regionalne Centrum Gospodarki Odpadami (RCGO) reSort odgrywa kluczową rolę w nowoczesnym i odpowiedzialnym zagospodarowaniu odpadów z regionu Leszna. Głównym ośrodkiem jego działalności jest Zakład Zagospodarowania Odpadów (ZZO) w Trzebani, do którego trafiają odpady zebrane od mieszkańców gmin regionu. To właśnie tutaj odpady, które mieszkańcy Leszna i okolic starannie segregują w swoich domach, dostają „drugie życie”.
Lokalizacja i infrastruktura Zakładu Zagospodarowania Odpadów w Trzebani
Zakład zlokalizowany jest w miejscowości Sierzno na działkach 283, 284, 223/7, 223/12 o łącznej powierzchni 8,257 ha, w tym 3,25 ha to teren składowiska odpadów. Spółka jest także właścicielem działek o numerach 222/3, 223/6, 223/13, 223/1 o łącznej powierzchni 8,85 ha, które stanowią rezerwę. Zabudowania wsi Sierzno znajdują się w odległości około 1 km na północny-wschód od zakładu. Bezpośrednie otoczenie zakładu od strony południowej i północno-wschodniej stanowią grunty rolne użytkowane rolniczo.
Zakład posiada przyłącza wodociągowe i energetyczne. Ścieki z budynku administracyjno-socjalnego gromadzone są w zbiorniku bezodpływowym zlokalizowanym przy tym budynku, natomiast ścieki z części socjalnej sortowni gromadzone są w zbiorniku bezodpływowym przy sortowni. Oba zbiorniki posiadają pojemność 6 m3. Drogi wewnętrzne są utwardzone płytami betonowymi, a cały obiekt jest ogrodzony.
Zabezpieczenia środowiskowe składowiska
Na granicy obiektu (za ogrodzeniem) wykonano rowy opaskowe o długości około 830 mb, które zabezpieczają składowisko przed napływem wód deszczowych. Wody te kierowane są do naturalnego obniżenia terenu przy zakładzie. Składowisko jest uszczelnione: podłoże niecki uszczelniono gliną o warstwie 0,5 m, a następnie dodatkowo wyłożono folią. Łącznie uszczelniono 3,25 ha, na dnie ułożono ciągi drenarskie do zbierania odcieków. Składowisko jest monitorowane w zakresie wymaganym przez Ministra Środowiska, zgodnie z rozporządzeniem z dnia 9 grudnia 2002 r. (Dz.U. Nr 220 poz. 1858 z dnia 19 grudnia 2002 r.). Dla składowiska wydano Pozwolenie zintegrowane dla instalacji do składowania odpadów (decyzja nr ŚR.IX.6619/13/2007 z dnia 10-10-2007 r.)
Proces sortowania i recyklingu odpadów
Nowoczesna sortownia odpadów w Trzebani to miejsce, w którym rozpoczyna się odzysk surowców i realny recykling. Jest to zaawansowany system mechanicznych i optycznych separatorów, sit oraz przenośników, które dzielą strumień śmieci na frakcje przygotowywane do recyklingu.
Odpady PET i tworzywa sztuczne
Jednym z najczęściej spotykanych odpadów są butelki PET. Ich droga zaczyna się w żółtym worku u mieszkańca, skąd trafiają do sortowni RCGO reSort w Trzebani. RCGO reSort potrafi odzyskać także butelki PET z odpadów zmieszanych, co znacząco zwiększa poziom recyklingu. W sortowni odpady przechodzą wieloetapowy proces: separację mechaniczną, ręczne doczyszczanie oraz podział na frakcje kolorystyczne. Następnie PET trafia do recyklerów, gdzie zamieniany jest w płatki lub regranulat. Dzięki działaniom RCGO reSort możliwe jest spełnianie unijnych wymagań, m.in. dyrektywy SUP.
RCGO reSort zajmuje się także zagospodarowaniem folii, tworzyw PP oraz opakowań HDPE po chemii gospodarczej. Te odpady również w pierwszej kolejności trafiają do sortowni, aby później ruszyć w drogę do recyklera. W zakładzie recyklingowym folie, tworzywa PP i opakowania HDPE są myte, rozdrabniane i przetwarzane w granulat. Z takiego surowca powstają m.in. nowe opakowania i elementy plastikowe.
Szkło - materiał do niemal nieskończonego recyklingu
Szkło to jeden z najlepszych przykładów materiału, który może krążyć w obiegu niemal bez końca. W RCGO reSort jego droga jest krótka i efektywna. Warunek jest jeden - prawidłowa segregacja. Szkło wrzucone do odpadów zmieszanych często ulega rozdrobnieniu, przelatuje przez sita w sortowni i traci szansę na recykling. Niestety, jak wynika z danych Rekopol Organizacji Odzysku Opakowań, w Polsce co roku bezpowrotnie przepada aż 400 tys. ton szkła.
Papier i makulatura
Papier, karton i makulatura trafiają do RCGO reSort z niebieskich worków zebranych od mieszkańców regionu. W sortowni w Trzebani odpady papierowe są przygotowywane do dalszego przetwarzania i przekazywane do papierni. Kluczową zasadą jest, aby papier był czysty i suchy.
Odpady – segregacja śmieci, recykling, dzień ziemi – film edukacyjny dla dzieci – lekcja po polsku
Bioodpady i ich wykorzystanie
Bioodpady to kolejna frakcja, która w RCGO reSort jest wykorzystywana w sposób kompleksowy. Odpady zielone zebrane w PSZOK-u trafiają do kompostowni, gdzie powstaje AGRO-KOMP Trzebania - środek poprawiający właściwości gleby. Z kolei bioodpady kuchenne poddawane są fermentacji, w wyniku której powstaje biogaz. Warto przypomnieć, że komunalna biogazownia, wybudowana w 2010 roku, jest pierwszym takim obiektem w kraju. To doskonały przykład, jak odpady mogą stać się źródłem energii i wsparciem dla rolnictwa, pod warunkiem że są właściwie posegregowane. Warzywa i owoce, gałęzie oraz liście, skorupki jaj, a także fusy po kawie powinny lądować w brązowym pojemniku. Ważne jest, by nie wrzucać bioodpadów do odpadów zmieszanych.
Od zeszłego roku Zakład prowadzi również nowoczesną kompostownię, w której wytwarzany jest kompost i polepszacz glebowy. Odpady te są odpowiednio przygotowywane poprzez rozdrabnianie i napowietrzanie w reaktorach. Kompostownia kosztowała blisko 20 mln zł i została sfinansowana w całości ze środków Miejskiego Zakładu Oczyszczania z Leszna. Instalacja może rocznie „przerobić” ponad 40 tys. ton odpadów zielonych, co znacznie zmniejszy ilość odpadów trafiających na składowisko.
Elektroodpady i metale rzadkie
Stare lodówki, pralki czy zmywarki również mają swoje miejsce w systemie RCGO reSort. Tam urządzenia są bezpiecznie demontowane, a odzyskane surowce - stal, aluminium, miedź i tworzywa sztuczne - trafiają ponownie do przemysłu. To jeszcze ważniejsze w przypadku na przykład telefonów, telewizorów, tabletów, komputerów i baterii. Nowoczesne urządzenia bardzo często zawierają rzadkie i cenne metale ziem rzadkich (jak złoto, pallad, lit i kobalt), które nie występują naturalnie w Europie. Ich odzyskiwanie jest kluczowe dla zrównoważonego rozwoju.
Rola segregacji w gospodarce odpadami
Historia każdego odpadu pokazuje jedno: segregacja naprawdę działa, a RCGO reSort potrafi wykorzystać jej efekty. Dzięki działalności RCGO reSort region Leszna jest przykładem nowoczesnego i odpowiedzialnego podejścia do gospodarki odpadami. Posegregowane worki oraz odpady zmieszane trafiają do Zakładu Zagospodarowania Odpadów w Trzebani, gdzie rozpoczyna się ich „technologiczna podróż”.
Nie wszystkie odpady są jednak tak „wdzięczne”. Szczególnie odpady zmieszane wymagają intensywnej i wieloetapowej pracy. Mimo trudnych warunków technologicznych udaje się odzyskać z nich cenne surowce, między innymi plastikowe butelki PET, aluminium czy szkło. Największym problemem są zanieczyszczenia i odpady wrzucone nie tam, gdzie trzeba. Bioodpady w zmieszanych powodują przykry zapach i pogarszają warunki pracy. Odpady trudne w recyklingu, baterie czy chemikalia zwiększają ryzyko awarii i zagrożeń (w tym wyjątkowo niebezpiecznych pożarów).
W ZZO w Trzebani bioodpady kuchenne trafiają do instalacji, w której powstaje biogaz. Proces ten zachodzi w zamkniętym zbiorniku, bez dostępu tlenu. Biogaz wykorzystywany jest do produkcji energii elektrycznej i ciepła, dzięki czemu Zakład jest samowystarczalny energetycznie.
Sortowanie to miejsce, w którym zaczyna się odzysk surowców i realny recykling - a nie „koniec drogi” śmieci. Nowoczesna sortownia to przede wszystkim zaawansowane urządzenia. Ważną rolę pełnią także rozdrabniacze, które przygotowują niektóre odpady do dalszego przetwarzania. Mogą to być np. gałęzie, odpady zielone czy wielkogabarytowe. Po sortowaniu odpady są belowanе, czyli sprasowywane w duże, zwarte kostki. Każda frakcja jest składowana oddzielnie, w wyznaczonych boksach magazynowych, zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Wszyscy możemy sprawić, by ten system działał jeszcze lepiej. Wszystko zaczyna się tam, gdzie odpady powstają - w naszych kuchniach, łazienkach i ogrodach. To segregacja u źródła ma kluczowe znaczenie dla całego systemu. Bo choć sortownie działają jak fabryki przyszłości, najważniejsza decyzja zapada przy domowym koszu. To właśnie Ty, segregując odpady w domu, decydujesz o sprawności tego „ekologicznego serca” regionu.