Wybór odpowiedniego agregatu uprawowego to kluczowa decyzja dla każdego rolnika, który chce zoptymalizować proces uprawy gleby. Agregaty uprawowe występują w różnych wariantach i konfiguracjach, dlatego warto zastanowić się, który model będzie najlepszy dla naszych potrzeb. W niniejszym artykule podpowiemy, jaki agregat uprawowy będzie najlepszym wyborem, szczególnie dla ciągników o mocy do 100 KM.
Rodzaje agregatów uprawowych
Agregaty rolnicze to doskonałe narzędzie do poprawy struktury gleby. Dzięki ich złożonej budowie w prosty sposób można uprawiać rolę i kompleksowo przygotować glebę przed siewem. Zostaje ona napowietrzona i zmieszana. Agregaty rolnicze zazwyczaj stosowane są przed siewem wiosną i jesienią. Można wyróżnić spośród nich różne typy, z których każdy działa w nieco inny sposób:
Agregaty uprawowe bierne
Agregaty bierne to maszyny bez własnego napędu, które współpracują z ciągnikiem rolniczym. Wśród nich znajdziemy kultywatory, brony talerzowe i agregaty zębate. Ich główną zaletą jest prostota konstrukcji i niskie koszty eksploatacji.
Agregaty uprawowo-siewne
Agregaty uprawowo-siewne łączą w sobie funkcję spulchniania gleby oraz wysiewu nasion, co pozwala zaoszczędzić czas i paliwo. Agregat uprawowo-siewny przygotowuje podłoże pod wysiew, łącząc w sobie funkcje kultywatora oraz glebogryzarki. Posiada łącznik do siewnika, co jednocześnie pozwala na wykonywanie różnych prac. Dzięki połączeniu agregatu z siewnikiem rolnik nie przesusza nadmiernie gleby, przez co poprawia się kiełkowanie nasion i wschody roślin.
Agregat talerzowy
Agregat talerzowy to maszyna rolnicza służąca do płytkiej uprawy gleby po zbiorach, a także do przygotowania podłoża pod siew. Wyposażony jest w zestaw talerzy tnących, które skutecznie rozdrabniają resztki pożniwne, mieszają je z wierzchnią warstwą gleby oraz poprawiają jej strukturę. Dzięki temu gleba zostaje napowietrzona i wyrównana, co sprzyja równomiernym wschodom roślin. Agregaty rolnicze talerzowe są często wykorzystywane jako alternatywa dla tradycyjnych bron, ponieważ zapewniają lepsze wymieszanie masy organicznej i mniejsze zagęszczenie gleby.
Agregat podorywkowy (agregat ścierniskowy)
Agregat podorywkowy (agregat ścierniskowy) jest wykorzystywany przede wszystkim do zerwania ścierniska.
Agregat orkowo-podorywkowy
Agregat orkowo-podorywkowy to uniwersalna maszyna, która łączy funkcje orki i podorywki, dzięki czemu może być stosowana zarówno do głębszej, jak i płytszej uprawy gleby. Wyposażony w zęby robocze i elementy spulchniające, ten agregat do ciągnika pozwala skutecznie odwracać, napowietrzać i rozluźniać glebę, co sprzyja lepszemu gospodarowaniu wilgocią i przygotowuje pole do dalszych prac uprawowych. Agregaty rolnicze tego typu stosuje się najczęściej po zbiorach zbóż, kukurydzy lub rzepaku, w celu przyspieszenia rozkładu resztek pożniwnych i ograniczenia zachwaszczenia.
Jak dobrać agregat uprawowy do mocy ciągnika?
Wybór odpowiedniego agregatu uprawowego to kluczowa kwestia dla każdego rolnika. Warto wziąć pod uwagę moc ciągnika oraz rodzaj gleby, aby zapewnić sobie efektywną i ekonomiczną uprawę. Trzeba jedynie pamiętać, aby zawsze dobierać jego wielkość zarówno do wielkości roli, jak i mocy posiadanego ciągnika.
Agregat uprawowy do 80 KM
Jeśli posiadasz ciągnik o mocy do 80 KM, powinieneś wybrać agregat o szerokości roboczej od 2 do 2,5 metra. Warto rozważyć model z broną talerzową lub kultywatorem, które dobrze sprawdzają się w różnych warunkach glebowych. Odpowiedni dobór szerokości roboczej pozwoli uniknąć nadmiernego obciążenia silnika.
Agregat uprawowy do 100 KM
Ciągnik o mocy do 100 KM może współpracować z większymi agregatami uprawowymi o szerokości roboczej od 2,5 do 3 metrów. Dobre efekty przyniesie zastosowanie agregatów talerzowych lub biernych, które zapewniają równomierne spulchnienie gleby i dobre przygotowanie pod siew. Wielu rolników potwierdza, że 100-konny ciągnik jest w stanie bez problemu pociągnąć 3-metrowy agregat uprawowo-siewny, taki jak np. zestaw Fiona + Double Record.
Dla ciągnika o mocy 100 KM, rozważa się agregaty uprawowo-siewne o szerokości 2,5 m, choć 3-metrowe również są możliwe. Dociążenie przodu ciągnika masą około 800 kg może zapobiec problemom z unoszeniem przodu, nawet przy pracy z 3-metrową broną wirnikową i siewnikiem na hydropaku. Niekiedy, w zależności od konstrukcji ciągnika, może być konieczne dodanie dodatkowego obciążenia na przód. Dla ciągników o większej mocy (np. 165 KM) stosuje się obciążenie rzędu 1000 kg.
Agregat uprawowy do Ursus C 385
Ursus C 385 to popularny ciągnik o mocy około 80 KM, dlatego warto wybrać agregat uprawowy dostosowany do tej mocy. Sprawdzą się modele o szerokości 2,5 metra, wyposażone w bronę talerzową lub wał strunowy. Dzięki temu zapewnimy odpowiednią jakość uprawy i unikniemy nadmiernego zużycia paliwa.
Agregat uprawowo-siewny do Ursus C 360
Ursus C 360 to ciągnik o mocy około 52 KM, dlatego do niego najlepiej sprawdzi się agregat uprawowo-siewny o szerokości roboczej 2-2,5 metra. Dobrym wyborem będą modele bierne, które nie wymagają dużej siły uciągu i dobrze radzą sobie na średnich i lekkich glebach.
Agregat uprawowo-siewny do 70 KM
Dla ciągnika o mocy 70 KM warto wybrać agregat uprawowo-siewny o szerokości 2,5 metra. Można zdecydować się na model z wałem packera, który zapewni lepsze zagęszczenie gleby przed wysiewem, co przełoży się na lepsze wschody roślin.
Agregat uprawowo-siewny bierny
Jeśli zależy Ci na prostocie i niezawodności, warto wybrać agregat uprawowo-siewny bierny. Takie maszyny są mniej wymagające pod względem mocy ciągnika, a jednocześnie zapewniają odpowiednie przygotowanie gleby. Są szczególnie polecane dla gospodarstw, które chcą zminimalizować koszty eksploatacji.
Seria upraw - rodzaje upraw
Kluczowe aspekty agregatów uprawowo-siewnych
Siewniki mogą być sprzężane z różnego rodzaju agregatami - talerzowymi czy też drapakowymi, biernymi lub aktywnymi. Mogą być zawieszane lub też półzawieszane, o różnej szerokości i z różnym wyposażeniem. Rozwiązań jest wiele, w zależności od typów gleb czy też wielkości areału. Wyspecjalizowane firmy konfigurują maszyny w zależności od życzeń klientów, którzy starają się dopasować maszyny do posiadanych przez siebie rodzajów gleb, ponieważ różne maszyny różnie sprawdzają się na glebach lekkich, średniozwięzłych i ciężkich.
Agregaty bierne i aktywne
Agregaty aktywne są zazwyczaj wyposażone w brony wahadłowe bądź wirnikowe. Brony wirnikowe to obecnie podstawowe rozwiązanie w aktywnych agregatach. Podobnie jak brony wahadłowe sprawdzają się na glebach z tendencją do zbrylania, takich jak gliny i iły. Przykładem, gdzie ciągnik 100 KM może sobie poradzić, jest zestaw JD 3140 z aktywnym agregatem Lely 3m z siewnikiem Famarol, który jest uważany za optymalny, zużywając około 7,5 litra paliwa na hektar i umożliwiając zasiew około 1,5 hektara w godzinę. Ciągnik Ursus 1002 Turbo o mocy 100 KM, nawet bez przedniego napędu, jest w stanie pociągnąć agregat uprawowo-siewny o szerokości 2,7 metra, złożony na przykład z siewnika Poznaniak i agregatu z Unii. Brak przedniego napędu nie musi być przeszkodą, jednak prędkość pracy może być ograniczona do około 7 km/h. Ważne jest również, aby sprawdzić zdolność podnośnika do uniesienia agregatu, co zależy od skrzyni biegów i ilości materiału siewnego. Na lżejszych glebach może wystąpić problem z zapadaniem się maszyny w ziemię.
Rola wałów w agregatach
Na rynku spotykane są różne typy wałów uprawowych. W maszynach biernych najczęściej spotykane są wały strunowe i rurowe, dzięki czemu cała konstrukcja jest lekka i nie potrzebuje ciągnika o mocnym podnośniku. Trzeba jednak pamiętać, że wały strunowe są przeznaczone na gleby lekkie, gdzie nie ma potrzeby mocnego zagęszczania ziemi i rozbijania brył. Ich dużą zaletą jest to, że gleby nie pcha się przed nim, jak może mieć to miejsce w przypadku pracy z wałami o pełnej konstrukcji. Popularne są również wały oponowe i Packera, które zapewniają lepsze zagęszczenie gleby przed wysiewem, co przekłada się na lepsze wschody roślin.
Przegląd wybranych modeli agregatów uprawowo-siewnych
Bierny agregat uprawowo-siewny Gamatechnik
Maszyna produkowana przez firmę Gamatechnik należy do najprostszych agregatów sprzężanych z siewnikiem. Dostępne są jej różne szerokości od 2,5 do 4 m. Wybór szerokości uzależniony jest przede wszystkim od mocy ciągnika. Zapotrzebowanie na moc najmniejszego 2,5-metrowego agregatu to jedyne 60-70 KM przy wadze 630-810 kg. Dla 2,7 m szerokości jest to 70-90 KM (670-850 kg), dla 3 m szerokości - 80-100 KM (710-890 kg), aż do największej 4-metrowej maszyny, która potrzebuje już ciągnika o mocy od 100 do 140 KM i waży od 880 do 1060 kg w zależności od wyposażenia. W standardzie bierny agregat uprawowo-siewny firmy Gamatechnik posiada belkę zaczepową III kategorii, wał przedni płaskownikowany ø 360 mm (płaskowniki skośne lub proste), 2 rzędy zębów uprawowych (do wyboru: ząb prosty lub ząb SU), dwusiłownikowy hydropack, wał tylny ø 500 mm (do wyboru: rurowy - 9 rur, bądź płaskownikowy - 12 płaskowników) oraz podpory pod koła siewnika.
Agregat Atos Drive firmy AMJ AGRO
Nowoczesny agregat Atos Drive firmy AMJ AGRO to maszyna w wersji półzawieszanej. Jej przeznaczenie to zarówno uprawa pożniwna, jak i uprawa połączona z siewem. Integralną częścią agregatu jest wał oponowy zbudowany z 10 kół o wymiarach 700 mm i szerokości 270 mm, który stosowany podczas transportu na drodze oraz w czasie pracy maszyny ogranicza zapotrzebowanie mocy ciągnika. Powoduje on także zagęszczenie ziemi i pozwala na precyzyjne ustalenie głębokości pracy maszyny. Atos Drive ma 3 metry szerokości i waży 1810 kg. Pozwala przy tym na uprawę około 3 ha w ciągu godziny przy 10 km/h średniej prędkości zestawu. W podstawowej wersji maszyna jest wyposażona w: wał oponowy i dyszel, talerze 560 mm, piastę obsługową (żeliwną), hydropak, ekrany boczne, hydrauliczną regulację wału, zaczep z wymiennymi kategoriami oraz gumowe amortyzatory. Dodatkowo na zamówienie klienta, firma może zamienić piasty obsługowe na bezobsługowe żeliwne bądź stalowe oraz talerze - ze standardowych 560 mm na 510 mm. Warto wspomnieć, że hydropak jest wyposażony w dwa siłowniki, a przy jego konstrukcji zastosowano belkę skrętną, która umożliwia równomierne podnoszenie i opadanie siewnika na glebę.
Agregat talerzowy AGRO-TOM
Agregat produkowany przez firmę AGRO-TOM charakteryzuje się równomierną głębokością i wysoką jakością kruszenia gleby. Wykonany z wysokogatunkowej stali sprzęt, sprawdza się zwłaszcza na glebach lekkich i średniozwięzłych. Producent oferuje różne szerokości od 2,2 do 4 m, ich wybór zależy od mocy ciągnika. Przy najmniejszej szerokości 2,2 m i wadze 1000 kg, idealnie sprawdziłby się traktor o mocy 50-70 KM. Właściciele mocniejszych ciągników o mocy, na przykład 100 KM, powinni zdecydować się na maszynę o szerokości 2,7 m i wadze 1300 kg. Największy 4-metrowy agregat dedykowany jest posiadaczom traktorów o mocy 130-160 KM, waży on 1900 kg. Agregaty wyposażone są w dwa rzędy talerzy o średnicy 510 lub 560 mm. Standardowe wyposażenie zawiera piastę bezobsługową, boczne osłony oraz regulowane skrajne talerze. Na życzenie klienta, można wyposażyć agregat w wał dziewięciorurowy, dwunastorurowy, piętnastorurowy, packera, pierścieniowy, crosskilla, gumowy o średnicy 500 oraz daszkowy, teownikowy, dyskowy o średnicy 600 mm.
Agregat talerzowy uprawowo-siewny (ogólny opis)
Agregat talerzowy uprawowo-siewny przeznaczony jest do przedsiewnej uprawy gleby po orce, jak i pościerniskowej. Maszyna jest przystosowana do współpracy z siewnikiem. Głównymi elementami roboczymi agregatu są talerze o średnicy 510 mm. Szerokość robocza maszyny wynosi 3 metry. Taki model wymaga ciągnika o mocy 100 - 140 KM. Urządzenie posiada możliwość hydraulicznej lub mechanicznej regulacji głębokości pracy za pomocą wału dogniatającego. Bezpieczeństwo pracy zapewniają amortyzatory gumowe, które chronią każdy z talerzy zębatych i pozwalają na kopiowanie pola.
Agregaty uprawowo-siewne 3-metrowe - popularność i specyfika
3-metrowe agregaty uprawowo-siewne to maszyny, które cieszą się dużą popularnością wśród polskich rolników. Agregaty o tej szerokości powinny zadowolić swoją wydajnością właścicieli kilkudziesięciohektarowych gospodarstw. Oferta tych maszyn jest bardzo zróżnicowana zarówno pod względem typów połączenia części uprawowej i siewnej (łączone za pomocą hydropaku lub nabudowywane), elementów uprawowych, jak i technologii siewu. Poszczególne rozwiązania charakteryzują też różne poziomy cen zakupu, jednak sam koszt kupna nie powinien być najważniejszym kryterium determinującym wybór maszyny.
Agregaty bierne 3-metrowe
Najprostszym i jednocześnie najtańszym agregatem uprawowo-siewnym jest kultywator z wałem uprawowym, zagregowany z siewnikiem mechanicznym. Kultywator zwykle jest zaopatrzony w 2 bądź 3 rzędy sprężynowych zębów. Narzędzie sprawdza się w doprawianiu gleb o lekkiej i średniej zwięzłości. Do prawidłowej pracy wymaga prędkości przejazdowych do kilkunastu km/h. Na rynku jest sporo konstrukcji tego typu od skandynawskich producentów. Często spotykanymi są na przykład agregaty uprawowe Doublet-Record i siewniki Fiona, Nordsten bądź Stegsted.
Agregaty aktywne 3-metrowe
Podobnie jak w ofercie nowych maszyn, tak i wśród używanych znajdziemy zarówno agregaty z narzędziami uprawowymi biernymi, jak i bronami aktywnymi, w których skład wchodzą siewniki mechaniczne bądź pneumatyczne. Podczas wybierania agregatu aktywnego, pamiętajmy, że brona bronie nierówna. Przykładowo agregat z broną aktywną może ważyć 1,3, jak i 2,5 t. Niektórzy producenci oferują bowiem kilka wersji, dostosowanych na różne typy gleb (lekkie, ciężkie, bardzo zwięzłe). Różnią się one między sobą masywnością poszczególnych elementów konstrukcyjnych i roboczych, co przekłada się na wagę całego narzędzia.
Rynek wtórny agregatów uprawowo-siewnych
Decydując się na zakup używanego agregatu uprawowo-siewnego, warto przyjrzeć się maszynom renomowanych marek, które mimo upływu wielu lat często są w dobrym stanie technicznym i nie ma problemu z dostępem do nich części zamiennych zarówno oryginalnych, jak i zamienników. 3-metrowy, bierny agregat uprawowo-siewny popularnej marki, w dobrym stanie technicznym można kupić już za ok. 12 tys. zł, natomiast agregat z broną aktywną to wydatek rzędu 20 tys. zł.
Przykłady używanych zestawów
- Agregat uprawowo-siewny o 3 m szerokości roboczej, zbudowany z kultywatora Doublet-Record z wałem strunowym oraz siewnikiem Nordsten, wyposażony w hydropak oraz sterownik pozwalający na zakładanie ścieżek technologicznych, z 1999 r., w bardzo dobrym stanie technicznym, może kosztować około 12,5 tys. zł.
- Agregat uprawowo-siewny składający się z kultywatora Double-Record współpracujący z siewnikiem Fiona, wyprodukowany w 1995 r., wyposażony w dwa rzędy sprężynowych zębów i wał spiralny, można znaleźć za około 13 tys. zł.
- Popularną na rynku wtórnym broną wahadłową jest Amazone RE-Vario 301, która wraz z siewnikami mechanicznymi tworzy agregaty sprawdzające się na glebach średnio zwięzłych. Zestaw z 2013 r. składający się z takiej brony, wału Packera i siewnika Amazone D9, ze sterownikiem do ścieżek technologicznych, hydropakiem i wałkiem przekaźnika mocy, to wydatek rzędu 28,9 tys. zł.
- Najpopularniejsze aktywne agregaty uprawowo-siewne wśród maszyn używanych to połączenie brony wirnikowej, wału Packera i siewnika mechanicznego. Możemy wśród nich znaleźć kompaktowe konstrukcje z siewnikiem nadbudowanym, jak np. agregat uprawowo-siewny Rabewerk z siewnikiem Fiona Astra S.C. z 2003 r. za 28 tys. zł. Ten egzemplarz miał wymienione zęby brony aktywnej, co daje oszczędność około 1 tys. zł.
- Prócz wałów Packera dość popularne są również wały oponowe. Przykładem jest Amazone RPD 301 z nabudowanym siewnikiem. Egzemplarz z 2008 r., niewymagający nakładów finansowych, kosztuje 19,5 tys. zł. Koszt zakupu tego konkretnego egzemplarza znajduje się w środku stawki oferowanych maszyn tego modelu (15-24 tys. zł).
- W zestawach uprawowo-siewnych mogą być też siewniki pneumatyczne. Popularne są przede wszystkim serie Accord firmy Kverneland, które cechują się stosunkowo dużymi zbiornikami na materiał siewny (w przypadku Accorda DA o szerokości 3 m jest to 750 l) i jednocześnie zwartą budową, dzięki zamontowaniu zbiornika bezpośrednio nad sekcją uprawową. Przykładowo, agregat uprawowo-siewny Kverneland Accord DA z 2006 r., sprzedawany przez pierwszego właściciela, wyposażony w bronę aktywną oraz wał Packera, wyceniony został na 39 tys. zł.
Na co zwrócić uwagę przy zakupie używanego sprzętu?
Chcąc kupić używany agregat uprawowo-siewny z siewnikiem pneumatycznym, oprócz stanu elementów roboczych, warto przede wszystkim zwrócić uwagę na wentylator. Takie elementy jak łożyska czy paski zwykle nie są drogie w zakupie, jednak ich awaria podczas pracy uniemożliwi siew. Ważne, aby przewód biegnący od wentylatora do rozdzielacza był oryginalny oraz w dobrym stanie.
Agregaty zawieszane a półzawieszane
Oprócz agregatów zawieszanych na rynku wtórym można znaleźć także maszyny półzawieszane. Z racji znacznej długości zestawu są one niezbyt zwrotne i nie sprawdzają się na małych polach, gdzie trzeba często zawracać. Są jednak bardzo stabilne w transporcie i nie wymagają do współpracy dociążonego traktora, tak jak musi to być w przypadku maszyn zawieszanych na TUZ. Przykładem takiej maszyny jest agregat uprawowo-siewny Unia Group Idea z półzawieszanym agregatem uprawowym Mars XXL. Przykładowy egzemplarz z 2006 r., składający się z dwóch wałów oponowych, dwurzędowej brony talerzowej oraz siewnika z redlicami talerzowymi kosztuje 35,5 tys. zł. Maszyna została wyposażona w elektryczne sterowanie pozwalające na tworzenie ścieżek technologicznych oraz hydraulicznie rozkładane znaczniki.
Możliwość dokupienia samego agregatu uprawowego
Jeśli mamy już 3-metrowy siewnik, możemy dokupić sam agregat uprawowy. Ciekawą ofertą, jaką znaleźliśmy wśród internetowych ogłoszeń, jest narzędzie uprawowe za 6,8 tys. zł, składające się z 2-belkowego kultywatora z wałem strunowym, wyposażone w hydropak. Natomiast za 8 tys. zł można kupić również agregat uprawowy składający się z brony wahadłowej i wału Packera. Wśród ogłoszeń znaleźliśmy m.in. egzemplarz modelu Amazone RE-Vario 301 z wałem Packera wyceniony na 11,5 tys. zł. Opisywana maszyna jest z 1995 r. i ma w wyposażeniu hydropak, a noże są zużyte jedynie w około 10 proc. Nie jest też problemem znalezienie tańszego egzemplarza takiego agregatu z hydropakiem, nawet za 5-7 tys. zł.
Znaczenie właściwego doboru i zastosowania agregatu
Zastosowanie agregatu pozwala na zoptymalizowanie procesu uprawy roli i zwiększenie jej efektywności. Ponieważ w trakcie orkowania czy podorywki dochodzi do zerwania ścierniska, a ziemia jest napowietrzana i równomiernie mieszana, rośliny mają lepsze warunki do tego, żeby się rozwijać. O wiele szybciej się korzenią, a w efekcie są w stanie sprawniej pobierać z gleby cenne składniki odżywcze i wodę. Agregat uprawowy, agregat podorywkowy czy agregat orkowo-podorywkowy pozwala na doskonałe przygotowanie ziemi pod uprawę niemalże każdej rośliny.
Agregat to maszyna stworzona do celów uprawowych dla małych i dużych gospodarstw. W przypadku dużych gospodarstw warto postawić na agregat o dużej szerokości roboczej, co pozwoli na ograniczenie ilości przejazdów i przygotowanie gleby pod siew w krótszym czasie. Nie może być on jednocześnie zbyt duży i ciężki względem mocy sprzętu. W takiej sytuacji mogłoby dojść do spłycenia uprawy, co byłoby efektem niepożądanym.