W każdym gospodarstwie rolnym wykorzystuje się standardowy zestaw narzędzi, bez których trudno wyobrazić sobie uprawę ziemi. Obok pługa, siewnika, rozrzutnika do nawozów czy opryskiwacza, w skład tego parku maszynowego wchodzą oczywiście brony. Brona talerzowa to jedno z podstawowych narzędzi, które od lat znajduje szerokie zastosowanie w rolnictwie. Służy ona do przygotowywania gleby po orce oraz po zbiorach, co ma kluczowe znaczenie dla prawidłowego rozwoju roślin.
Zadania i rola brony talerzowej w rolnictwie
Bronowanie to czynność, którą wykonuje się po zaoraniu ziemi, z celu spulchnienia i rozdrobnienia jej powierzchni, a także wyrównania pola. Umożliwia to bezproblemowe przeprowadzenie siewu i prawidłowe umieszczenie ziarna pod powierzchnią. Nawet jeśli posiadamy tylko kilka hektarów pól uprawowych, czynności te zabierają dużo czasu i wymagają zużycia określonej ilości oleju napędowego. W przypadku posiadania siewnika bez znajdującej się z tyłu przystawki przysypującej ziarno (potocznie zwanej grabkami), konieczne jest wykonanie ponownego bronowania bezpośrednio po zasiewie.
Brona talerzowa, choć wydaje się prostą maszyną, ma kluczowe znaczenie dla przygotowania gleby przed zasiewem. Jej zadania to nie tylko spulchnianie, ale także mieszanie resztek pożniwnych, wyrównywanie powierzchni i poprawa struktury gleby. Z technicznego punktu widzenia, obracające się talerze jednocześnie tną glebę, mieszają resztki roślinne i wyrównują powierzchnię pola. Brona talerzowa rozdrabnia powierzchniową warstwę ziemi, poprawiając jej przepuszczalność dla wody i powietrza, dzięki czemu rośliny mają lepsze warunki do wzrostu.
Podczas pracy brona skutecznie miesza resztki pożniwne z glebą, przyspieszając ich rozkład i wspomagając proces tworzenia próchnicy. Narzędzie to pozwala również na wyrównanie powierzchni pola, co ułatwia późniejsze zabiegi agrotechniczne, takie jak siew czy nawożenie.
Na czym polega zabieg talerzowania?
Talerzowanie polega na wykorzystaniu bron talerzowych do pracy na głębokości 10-15 cm. Zabieg ten spulchnia glebę, przykrywa resztki pożniwne, a także miesza górną warstwę z wapnem lub nawozem. Celem talerzowania jest uzyskanie wyrównanej powierzchni pod przyszłe uprawy. Talerzowanie wykonuje się po to, by przygotować powierzchnię, rozdrabniając niepokruszone skiby czy odłogi. Zabieg pomaga też rozdrabniać skiby, niszczyć chwasty oraz mieszać glebę z nawozem i wapnem, zapobiegając zachwaszczeniu pola.
Brony talerzowe stosuje się do przygotowania gleby po orce, a także po zbiorach. Dzięki nim można tuż po żniwach wykonać płytką orkę (podorywka), która przykryje resztki pożniwne i ułatwi ich późniejszy rozkład. Brony znajdą swoje zastosowanie także w spulchnianiu gleby i przygotowaniu lepszych warunków do rozwoju roślin. Dzięki ich wykorzystaniu możliwe jest przeprowadzenie prac na stosownej głębokości (10-15 cm), dostosowanie intensywności działania do potrzeb roli, a także ustawienie odpowiedniego kąta talerzy, co pomoże wykonywać określone czynności, np. spulchnianie gleby. Warto jednak pamiętać, że talerzowanie nie zawsze jest możliwe na każdym terenie.
Budowa i kluczowe elementy brony talerzowej
Brona talerzowa to sprzęt rolniczy, który jest zbudowany z ramy i umieszczonej na niej sekcji talerzy. Są one zainstalowane na dwóch lub większej ilości wspólnych osi. Gdy ciągnik jest w ruchu, talerze zaczynają się kręcić, co pozwala kroić glebę i ją obracać. Podstawowym elementem brony talerzowej są talerze, które montowane są na ramie maszyny w różnych konfiguracjach. Talerze o ząbkowanej krawędzi są odpowiedzialne za cięcie i obracanie gleby.
Rama brony talerzowej wykonana jest z solidnych materiałów, co zapewnia jej wytrzymałość podczas pracy na zróżnicowanych typach gleby. Oprócz tego umożliwia regulację kąta nachylenia talerzy, by dostosować intensywność pracy maszyny w zależności od warunków glebowych. Brony są dostosowane do ciągników o różnej mocy. W przypadku cięższej gleby będzie potrzebny ciągnik o większej mocy. Warto mieć na uwadze, że w przypadku ciężkich gleb, konieczne będzie podniesienie masy urządzenia, za pomocą obciążników lub wypełnienia ramy.
Wały doprawiające - optymalizacja efektów pracy
Niemal każda brona talerzowa może być wyposażona w różne typy wałów doprawiających, które pełnią istotną rolę w finalnym efekcie przygotowania gleby. Wały te mają wpływ na ostateczny stan gleby, jej wyrównanie i ugniatanie.
- Wał Packer - to masywny wał, składający się z szeregu połączonych zębów (kolców). Jego zadaniem jest intensywne ugniatanie gleby i kruszenie większych grud.
- Wał Strunowy - to lekki wał, charakteryzujący się dużą zdolnością do samooczyszczenia. Jest idealny na gleby lekkie i średnie, gdzie zbyt intensywne ugniatanie nie jest konieczne.
- Wał Rurowy - uniwersalny i często stosowany wał, którego konstrukcja pozwala na pracę zarówno na powierzchni, jak i w głębszych warstwach gleby.
- Wał Daszkowy - pierścieniowa konstrukcja wału daszkowego sprawia, że skutecznie miesza on resztki pożniwne z glebą.
Dlaczego warto zbudować bronę talerzową samodzielnie?
Kupno nowych bron talerzowych, zwłaszcza hydraulicznie składanych, jest sporym wydatkiem, a brony używane mogą być mocno zużyte i nie funkcjonować jak należy. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, by wykonać je samodzielnie. Możliwość wykonania większej ilości pracy w krótszym czasie, jednocześnie oszczędzając paliwo, to dążenie każdego rolnika. Samodzielnie wykonana brona, zwłaszcza w wersji składanej, jest świetnym przykładem, jak wcielić te założenia w życie. Takie rozwiązanie skraca czas pracy prawie o połowę, a jednocześnie jest bezpieczne w transporcie i gotowe do działania w zaledwie kilka sekund.
Aby ograniczyć koszty, można ją łatwo zbudować samodzielnie, wykorzystując dostępne pod ręką części. Niewielką część z nich można kupić na przykład w internetowym sklepie rolniczym, gdzie często obowiązują atrakcyjne ceny. Narzędzia nie trzeba budować od podstaw, choć jeśli chcemy, można to zrobić, najlepiej tak jak pokazano na filmie.
Prezentacja kompaktowej brony talerzowej Qualidisc (PL)
Projekt i wykonanie brony talerzowej własnej roboty
Pierwszym etapem jest stworzenie z metalowych płaskowników solidnej ramy na planie prostokąta, do której zostaną zamocowane poszczególne elementy bronujące (talerze), a także, w przypadku wersji składanej, siłownik i dźwignie do rozkładania fragmentów skrajnych. Tu przydatna będzie szlifierka kątowa lub piła taśmowa, które pozwolą dociąć płaskowniki na wymiar, a także spawarka, z pomocą której solidnie połączymy ramę w całość.
By brony składane mogły działać, skrajne części ramy nie mogą stanowić pełnej konstrukcji z resztą, ale być osadzone na zawiasach. Elementem wykonawczym całego układu, pozwalającym na rozkładanie bron bez konieczności wysiadania z ciągnika, jest siłownik hydrauliczny. Ten obowiązkowo musi być dwuobwodowy, co oznacza, że łączony jest z traktorem za pomocą dwóch węży. Podanie ciśnienia na pierwszy z nich spowoduje wysunięcie tłoczyska siłownika i rozłożenie skrajnych części bron, a na drugi - ich podniesienie i zarazem złożenie do pozycji transportowej.
Oprócz samego elementu wykonawczego, konieczne jest również zbudowanie zestawu ramion, których ruch będzie powodował składanie i rozkładanie elementów skrajnych brony. Najpierw na ramie należy wykonać solidne mocowania, które będą stanowić osie obrotu dla poszczególnych elementów. Same ramiona można również wykonać z metalowych płaskowników o odpowiedniej grubości i wytrzymałości. Przy budowie należy starannie przemyśleć konstrukcję ramy, podpory oraz osie, aby zapewnić trwałość i funkcjonalność urządzenia.
Wybór i dostosowanie brony talerzowej
Wybór brony talerzowej zależy od wielu czynników, takich jak rodzaj gleby, warunki atmosferyczne oraz specyficzne potrzeby uprawy. Ważne jest, aby przed budową lub zakupem dokładnie określić, jakie zadania ma spełniać maszyna oraz na jakich glebach będzie pracować. Do zalet bron talerzowych należy to, że nie mają one dużego zapotrzebowania na moc i nie są podatne na zapychanie. Dzięki temu świetnie sprawdzają się w wymienionych powyżej pracach i są często polecane dla rolników wielko- i małoobszarowych.