W rolnictwie, efektywna uprawa roli po orce jest kluczowa dla przygotowania gleby pod zasiew. Orka wykonuje tylko część zadań uprawnych. W tradycyjnej uprawie kruszenie, mieszanie, spulchnianie odwróconych skib oraz wyrównanie przed siewem wymaga użycia dodatkowych narzędzi. Płytkie, powierzchniowe wzruszenie roli, rozbijające grudy na grudki i tworzące pulchną warstewkę powierzchniową, nazywamy bronowaniem.
Ewolucja Narzędzi Aktywnych do Uprawy Roli
Już w latach sześćdziesiątych wprowadzono nowe typy aktywnych narzędzi do uprawy roli. Pierwsze brony wahadłowe, mające w zamyśle zastąpić tradycyjną bronę, zastosowały między innymi firmy Howard i Amazone. Te innowacyjne maszyny miały na celu usprawnienie procesu przygotowania pola, oferując bardziej efektywne rozdrabnianie i wyrównywanie gleby.
Polska Brona Wahadłowa Agromet U-238
W latach 1971/72 polski producent Agromet Jawor opracował własną bronę wahadłową, oznaczoną jako U-238. Była to odpowiedź na rosnące zapotrzebowanie na nowoczesne maszyny rolnicze zdolne do intensywnej i precyzyjnej uprawy.
Konstrukcja i Zasada Działania
Brona Agromet U-238 składała się z ramy, dwóch belek uzębionych zawieszonych na wahaczach oraz zespołu napędowego. Częścią roboczą brony wahadłowej U-238 były dwie belki z umieszczonymi na nich łącznie 37 sztukami zębów. Zęby te mogły penetrować glebę do głębokości 18 cm. W przeciwieństwie do wyrobów firmy Amazone, w polskiej konstrukcji zastosowano zęby proste, zamocowane na sztywno.
- Pierwsza belka: 18 sztuk zębów rozmieszczono naprzemiennie z przodu i z tyłu belki.
- Tylna belka: Zęby znajdowały się wyłącznie z tyłu belki.
Zasada działania brony U-238 nie odbiegała od innych tego typu wzorców. Napęd był przekazywany poprzez wałek przekaźnika mocy (WOM) ciągnika. Zabezpieczenie przeciwprzeciążeniowe stanowiło sprzęgło gumowe, chroniące maszynę przed uszkodzeniami. Na końcu wału znajdowała się tarcza z mimośrodem, który przekazywał ruch posuwisto-zwrotny na wahacze, wprawiając zęby w dynamiczny ruch.
Specyfikacja i Zastosowanie
Polska brona wahadłowa przystosowana była do pracy z ciągnikiem o mocy około 40-45 KM. W lżejszych warunkach, można było pokusić się o podłączenie nawet Ursusa C-330. Najważniejszym elementem przekazania napędu był mimośród, podający ruch posuwisto-zwrotny na wahacze belek, co było kluczowe dla efektywności pracy.
Znaczenie Bronowania Wahadłowego
Brona wahadłowa doskonale wyrównywała powierzchnię pola. W czasie pracy przed nią powstawał niewielki wał ziemi. Dzięki temu w czasie ruchu wibracyjnego następowało rozfrakcjonowanie gruntu w taki sposób, że drobne cząstki układały się nieco głębiej, gdzie potem umieszczane są nasiona. Większe bryły ziemi pozostawały zaś na powierzchni, gdzie zacieniały młode roślinki i chroniły je przed wiatrem, tworząc optymalne warunki dla wschodów.
Brona wahadłowa aktywna u - 238
Modyfikacje i Zakończenie Produkcji
W latach 1971-1985 firma Amazone wypuściła niemal 40 tysięcy sztuk bron wahadłowych, a ich rozwinięciem było dodanie wału ugniatającego, który zagęszczał gotową do siewu glebę. Bardzo szybko, bo już w 1977 roku, polska brona Agromet doczekała się podobnej modyfikacji, oznaczonej jako U238/1. W odróżnieniu od konstrukcji Amazone, zastosowany tu został lekki wał strunowy. Jego działanie było w pełni wystarczające w lżejszych i średnich warunkach glebowych.
Produkcję bron U-238 i U238/1 zakończono na przełomie lat 1984/85, co oznaczało koniec pewnej ery w rozwoju polskiego rolnictwa i mechanizacji prac polowych.