Jednym z najważniejszych zespołów każdego ciągnika jest podnośnik hydrauliczny. Jednak jak każde urządzenie, ma on swoje słabe strony, okazując się bardzo wrażliwym na drobne zanieczyszczenia. Najczęstszymi niedomaganiami układu hydraulicznego są sytuacje, w których podnośnik nie podnosi, znacznie spada jego udźwig, lub ramiona opadają w niekontrolowany sposób. Praca takim ciągnikiem nie jest wskazana.
Podstawy prawidłowej pracy układu hydraulicznego
Rola i jakość oleju
Niezawodność układu hydraulicznego ciągnika zależy w głównej mierze od czystości oleju. W ciągnikach takich jak Ursus C-360 podnośnik hydrauliczny zasilany jest olejem, który znajduje się w skrzyni biegów i tylnym moście. W Ursusach C-360 i pozostałych ciężkich Ursusach układy hydrauliczne wypełnia się olejem wielosezonowym Hipol 6. Po pewnym okresie użytkowania podnośnika następuje obniżenie właściwości smarnych oleju, zwłaszcza w warunkach podwyższonych temperatur i dużych ciśnień. W oleju pojawiają się zanieczyszczenia, będące wynikiem zużycia współpracujących części, utleniania itp.
Z tego względu konieczna jest okresowa wymiana oleju w terminach przewidzianych instrukcją obsługi lub w innych sytuacjach, np. przy wymianie rozdzielacza. Badania wykazały, że około 90% awarii układów hydraulicznych jest spowodowanych zanieczyszczeniami. Prawidłowa eksploatacja ciągników i maszyn rolniczych wymaga właściwej gospodarki olejowej, obejmującej dobór oleju, jego prawidłowe przechowywanie, napełnianie układów hydraulicznych, dodatkową filtrację i chłodzenie.
Jeśli olej w skrzyni biegów staje się biały, burzy się i przypomina "kawę z mlekiem", może to wskazywać na uszkodzenie simeringu na pompie, co powoduje zasysanie powietrza do układu i w konsekwencji słabe podnoszenie.
Obsługa zewnętrznych obwodów hydraulicznych
Podczas korzystania z zewnętrznych obwodów hydraulicznych należy pamiętać, że łączenie wtyczek przewodów siłowników z gniazdami szybkozłączy nie może odbywać się pod ciśnieniem. Dźwignia rozdzielacza obwodu zewnętrznego powinna znajdować się w położeniu neutralnym. Przed połączeniem szybkozłączy należy dokładnie oczyścić czystą szmatką zarówno gniazda, jak i wtyczki, aby zanieczyszczenia nie dostały się do układu hydraulicznego ciągnika. Przy łączeniu siłowników maszyn z ciągnikiem zawsze należy upewnić się, że taki sam olej znajduje się w układzie hydraulicznym maszyny i ciągnika. Jeżeli olej jest inny, należy go wymienić na taki sam, jak w ciągniku - po uprzednim przepłukaniu układu hydraulicznego maszyny.
Zakuwanie węży hydraulicznych | Zakuwanie24.pl - konfigurator węży z QR kodem
Diagnostyka typowych usterek podnośnika hydraulicznego
Niewystarczający poziom oleju
Na wstępie należy zawsze sprawdzić, czy w skrzyni przekładniowej znajduje się wystarczający poziom oleju. Bardzo często przyczyną niesprawności podnośnika są znaczne ubytki oleju, powstałe przez wycieki z siłowników przyłączanych do zewnętrznych obwodów hydrauliki ciągnika. Po przestawieniu dowolnej dźwigni rozdzielacza hydrauliki do położenia „podnoszenie" słyszy się charakterystyczny szum pracy pompy hydraulicznej, potocznie zwaną „wyciem pompy" pracującej pod ciśnieniem. Jest to sygnał niewystarczającego poziomu oleju. Aby usunąć tę usterkę, należy uzupełnić olej do normalnego poziomu, a następnie uruchomić podnośnik bez obciążenia narzędziem i w ciągu kilku minut przestawiać dźwignię rozdzielacza na przemian w położenie podnoszenia i opuszczania.
Problemy z opadaniem i pulsowaniem ramion podnośnika
Jeśli podnośnik szybko opada lub pulsuje, może to wskazywać na szereg problemów. Nieszczelność tłoka w cylindrze wpływa zarówno na wolne podnoszenie ramion podnośnika, jak i szybkie jego opadanie. Nieszczelność układu jest również źródłem dostawania się zanieczyszczeń, gdyż skoro olej wydostaje się na zewnątrz, to tą samą drogą zanieczyszczenia mogą dostać się do układu. Szybkie opadanie ramion podnośnika może wskazywać na konieczność wymiany uszczelek cylindra, które zużywają się najszybciej.
Inne objawy to sytuacja, gdy po podniesieniu narzędzia do góry, narzędzie opada do połowy natychmiast po zwolnieniu dźwigni podnośnika. Problem ten może utrzymywać się niezależnie od ustawienia regulacji (pozycyjna, siłowa, mieszana). Często towarzyszy temu cofanie się dźwigni o kilka centymetrów. Takie zachowanie często wskazuje na problemy ze sterowaniem rozdzielaczem wewnątrz tzw. "plecaka" (obudowy podnośnika), gdzie dźwignia w regulacji pozycyjnej powinna być nieruchoma i odpowiadać stałej wysokości ramion. Możliwe jest również, że mechanizm dźwigni jest źle złożony lub występuje problem z regulacją cięgna uruchamiającego rozdzielacz.
Słabe podnoszenie, szczególnie na ciepłym oleju
Gdy ciągnik słabo podnosi, a problem nasila się na ciepłym oleju, natomiast na zimnym pracuje lepiej, często wskazuje to na zużycie pompy hydraulicznej. Objawem towarzyszącym może być głośna praca pompy podczas podnoszenia. Podobne problemy mogą dotyczyć także kipera. Należy zwrócić uwagę, czy olej nie jest zmętniony i spieniony, ponieważ to również może być objawem nieszczelności przy pompie, która zasysa powietrze.
Podnośnik nie opuszcza narzędzia
Problem polegający na tym, że podnośnik nie chce opuszczać narzędzia, niezależnie od tego, czy silnik pracuje, czy nie, może wskazywać na zablokowanie lub zanieczyszczenie w układzie rozdzielacza.
Problemy z dźwignią przełączania podnośnik/tur
Jeśli dźwignia od przełączania z podnośnika na tura "ucieka z pozycji" i nic jej nie trzyma, problem często leży w zapadce. Na spodzie rozdzielacza, patrząc od tyłu ciągnika, znajduje się tulejka przykręcona na dwa małe imbusy. Należy je odkręcić i poluźnić tulejkę w dół, aby móc wtrysnąć tam środek smarny (np. WD-40). W tej zapadce znajdują się małe kuleczki, które blokują dźwignię, a które mogły się zapiec i przestały trzymać.
Szczegółowe procedury naprawcze
Kontrola i wymiana uszczelnień cylindra
Gdy podnośnik w dalszym ciągu nie pracuje prawidłowo po sprawdzeniu poziomu oleju, należy go zdemontować i skontrolować stan jego elementów składowych. Uszczelnienie tłoka stanowią dwie gumowe uszczelki i żeliwny pierścień, które po długotrwałej eksploatacji wymagają wymiany. Gumowe pierścienie najczęściej są pozawijane, poszarpane, a ścianki zbyt cienkie.
Przy wymianie nowych uszczelniaczy należy zwrócić uwagę na ich prawidłowe założenie - „rowkiem" skierowanym do denka tłoka. Zainstalowany w ten sposób pierścień gumowy jest dociskany do gładzi cylindra ciśnieniem oleju, co uszczelnia współpracujące części. Należy również poddać kontroli wewnętrzną powierzchnię cylindra i zwrócić uwagę, czy jego wnętrze nie nosi śladów zarysowania lub odkształcenia. Drobne rysy można delikatnie przeszlifować, np. płótnem ściernym o ziarnistości 200-300. Gdy występują wyraźne zarysowania, skorodowania lub próg na wysokości żeliwnego pierścienia w skrajnym dolnym położeniu tłoka - należy wymienić cylinder na nowy. Jeśli stan techniczny cylindra jest dobry, można założyć na tłok uszczelki i żeliwny pierścień, a następnie zainstalować tłok. Podczas wprowadzania tłoka do cylindra trzeba uważać, aby nie uszkodzić uszczelek. Jeśli cylinder ma ostrą krawędź, należy ją zlikwidować pilnikiem o drobnych nacięciach przed rozpoczęciem montażu.
Diagnostyka i naprawa rozdzielacza hydraulicznego
Rozdzielacz hydrauliczny odgrywa bardzo ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu układu hydraulicznego, będąc precyzyjnym urządzeniem. Możliwości naprawy we własnym zakresie są ograniczone, a jego remontem kapitalnym najczęściej powinien zająć się specjalistyczny zakład. Zdarza się jednak, że nie ma potrzeby oddawania rozdzielacza do pełnej naprawy od razu. Wymieniając jedynie pierścienie uszczelniające, czyli tzw. O-ringi, można doprowadzić podnośnik do stanu używalności. Jeśli to nie pomoże, trzeba zainstalować nowy lub regenerowany rozdzielacz. Możliwe jest również, że rozdzielacz zacina się z powodu zanieczyszczeń; w takim przypadku warto spróbować go rozebrać i wyczyścić, sprawdzając przy okazji filtr oleju od hydrauliki.
Aby dokonać wymiany uszczelniaczy, należy wykręcić śrubę zaworu redukcyjnego i piastę redukcyjną, a następnie wymienić pierścienie. Dostęp do zaworu jest stosunkowo łatwy po uprzednim wyjęciu cylindra, bez potrzeby wymontowania całego rozdzielacza. Podczas montażu piasty redukcyjnej z nowo założonym pierścieniem należy ten ostatni pokryć cienką warstwą oleju i wkładać bardzo ostrożnie, ponieważ gniazdo, w którym osadzona jest piasta, ma bardzo ostre krawędzie i można łatwo uszkodzić uszczelniacze.
Warto również sprawdzić przewód od pompy do rozdzielacza, gdyż tam może występować spadek ciśnienia, powodujący, że olej sika z powrotem do zbiornika.
Wymiana i konserwacja pompy hydraulicznej
Nie należy od razu zakładać, że przyczyną problemów jest uszkodzona lub zużyta pompa zębata, jednak jeśli inne elementy zostały wykluczone, może być ona winowajcą. Jeśli przyczyną niesprawności podnośnika hydraulicznego jest zużyta pompa, należy ją zdemontować, uprzednio spuszczając olej ze skrzyni przekładniowej. Wymontowane części pompy należy umyć i dokładnie obejrzeć, zwłaszcza siatkę filtru, którego obudowę można rozkręcić. Jeżeli siatka nie jest uszkodzona, filtr można założyć z powrotem, choć czasem, ze względu na niską cenę nowego filtra, jego wymiana jest bardziej opłacalna. Zamontowanie nowej pompy należy przeprowadzić w odwrotnej kolejności do demontażu. Na każdą ze śrub mocujących pompę i wspornik nakłada się nowe uszczelki mosiężne i O-ring w specjalne podtoczenie w pokrywie. Nie można zapomnieć o wymianie O-ringów w tulei, przez którą olej zostaje przekazany do kanału w kadłubie ciągnika. Warto pamiętać, że samo wymiana pompy może nie rozwiązać problemu, jeśli uszkodzony jest również towarzyszący jej zaworek bezpieczeństwa.
Czyszczenie i wymiana filtrów
Olej w układzie hydraulicznym, szczególnie w ciągnikach Ursus C-360, może być zanieczyszczony opiłkami od kół zębatych w przekładni. Filtr ten znajduje się w obudowie podnośnika tuż pod siedzeniem operatora. Aby zabezpieczyć nową pompę przed zbyt przyspieszonym zużyciem, trzeba oczyścić filtr magnetyczny, najlepiej suchą szmatką, a sitko w czystej benzynie. Ważne jest systematyczne czyszczenie filtru magnetycznego, gdyż jego nadmierne zanieczyszczenie może powodować odrywanie się opiłków, które powtórnie trafią do układu. Jeśli filtrowi magnetycznemu towarzyszy wymienny wkład, to po czasie przewidzianym w instrukcji należy zastąpić go nowym. Nie jest wskazane mycie wkładów papierowych, bo można łatwo przebić bibułę filtracyjną.
Wskazówki diagnostyczne i częste błędy
- Sprawdź poziom oleju: Pierwszym krokiem zawsze jest sprawdzenie poziomu oleju w skrzyni przekładniowej.
- Obserwuj opadanie ramion: Zwróć uwagę, czy ramiona podnośnika opadają samoczynnie i w jakim tempie po zgaszeniu silnika. Jeśli podnośnik nie opada po zgaszeniu ciągnika, oznacza to, że siłownik i rozdzielacz są prawdopodobnie sprawne.
- Sprawdź ciśnienie: Zmierz maksymalne ciśnienie na wyjściach zewnętrznych. Jeśli jest w porządku, oznacza to, że pompa, jej zawór bezpieczeństwa, rurka i suwak hydrauliki zewnętrznej, tulejki łączące na talerzu i plecaku oraz rurka są w porządku, a winy należy szukać w rozdzielaczu podnośnika i cylindrze. Jeśli wyjścia hydrauliczne (np. wyjście na wywrot do przyczepy) działają, pompa jest sprawna - podczep przyczepę i sprawdź, czy wywraca. Należy jednak pamiętać, że pomiar ciśnienia nie zawsze wskaże dokładnie, który element "dołu" układu nawala.
- Dźwignia regulacji: Upewnij się, że dźwignia zmiany regulacji nie jest przestawiona na siłową, jeśli oczekujesz pracy w trybie pozycyjnym.
- Test pompy w Ursusie C-360: Aby sprawdzić pompę, zapnij 5. bieg, wajchę reduktora ustaw na luz, a wajchę pompy maksymalnie do tyłu (wyżej niż obroty zależne WOM, 4. pozycja) i zobacz, czy ciągnik podnosi żwawiej.
- Nie wymieniaj w ciemno: Pompa jest zaraz po rozdzielaczu najdroższym elementem układu. Zamiast od razu wymieniać pompę, warto przeprowadzić dokładną diagnostykę, aby uniknąć niepotrzebnych kosztów. Często problemem okazują się pęknięte rurki, wypłukane zawory lub wyciśnięte O-ringi na tulejkach centrujących.