Ciągnik Ursus 4514, będący jednym z kluczowych modeli polskiego producenta, zajmuje ważne miejsce w historii rolnictwa, zwłaszcza w kontekście ewolucji maszyn rolniczych w Polsce. Jego konstrukcja bazująca na sprawdzonych rozwiązaniach oraz przystępność na rynku wtórnym sprawiły, że cieszy się on niesłabnącym zainteresowaniem. Poniższy artykuł przedstawia szczegółową analizę tego modelu, uwzględniając jego genezę, parametry techniczne oraz praktyczne doświadczenia użytkowników, a także porównanie z konkurencyjnymi maszynami, w tym tymi pochodzącymi z Niemiec.
Geneza i Rozwój Modelu Ursus 4514
W latach 1987-1988 rozpoczęto montaż ciągnika Ursus 4512, którego celem było zastąpienie niezwykle popularnego modelu C-360. Dwa lata później wprowadzono jego odpowiednik z napędem na 4 koła, oznaczony jako Ursus 4514. Oba ciągniki bazowały w całości na sprawdzonych rozwiązaniach konstrukcyjnych modelu Massey Ferguson 275, z wykorzystaniem niektórych podzespołów i części licencyjnego ciągnika Ursus MF-255.
W początkowym okresie produkcji stosowano maskę silnika z ciągnika ciężkiego Ursus 912. W ostatnich latach produkcji ciągniki te można było nabyć w dwóch wersjach: Agro (z maską metalową) i Agro Bis (kabina o podwyższonym standardzie, maski i błotniki z tworzywa sztucznego).
Pod koniec 2009 roku ciągniki Ursus 4512 i 4514 zostały wycofane z oferty producenta. Łącznie wyprodukowano 6550 sztuk modelu 4512 i 5904 sztuki modelu 4514. Model ten nadal cieszy się dużym powodzeniem na rynku wtórnym, a jego popularność w latach 90. była na tyle wysoka, że syn jednego z właścicieli ciągników Ursus, Marek Bajda z Sanoka, wygrał nawet konkurs organizowany przez Ursusa na najstarszy ciągnik tej marki, otrzymując nagrodę w postaci nowego Ursusa 4514 lub 5314.
Specyfikacja Techniczna Ursusa 4514 (wersje produkcyjne)
Modele 4514 i 5314 były napędzane silnikami Ursus 4390, produkowanymi na licencji firmy Perkins. Poniżej przedstawiono kluczowe cechy techniczne tych jednostek oraz innych podzespołów.
Silnik
- Typ: Wolnossąca, czterocylindrowa jednostka
- Pojemność: 3,9 l
- Moc: 60 KM lub 66 KM (w zależności od okresu produkcji)
- Maksymalny moment obrotowy: 232 Nm lub 255 Nm
- Zużycie paliwa: Podczas orki na lekkich glebach 4-skibowym pługiem zagonowym z odkładnicami o szerokości 30 cm, ciągnik zadowala się 9-10 litrami ON na hektar.
Silnik jest uważany za mocny punkt polskiego ciągnika. Jednostka jest raczej trwała i bezawaryjna, a także - co podkreślają użytkownicy - oszczędna. Najnowsza wersja silnika stosowanego w odmianach produkcyjnych nosiła oznaczenie Ursus 4410, a jego moc maksymalna sięgała 50,5 kW (68,7 KM).
Przekładnia
Ciągniki Ursus 4514 wyposażano w przekładnię z 8 przełożeniami do przodu i 2 do tyłu. Choć liczba przełożeń nie jest imponująca i podczas niektórych prac może ich brakować, na plus przekładni należy zaliczyć niezłą precyzję działania.
Wałek Odbioru Mocy (WOM)
Niezależny WOM dysponuje dwoma prędkościami: 540 i 1000 obr./min. Jest on zazwyczaj bezawaryjny, choć zdarzają się w jego obrębie wycieki oleju hydraulicznego z powodu zużycia uszczelniacza.
Układ Hydrauliczny
Najsłabszym punktem modelu 4514 jest układ hydrauliczny. Wydatek pompy hydraulicznej to nieco ponad 28 l/min, zaś udźwig podnośnika to standardowo 1,7 t. Stosunkowo słaba wydajność pompy i niewielki udźwig to jednak nie jedyne wady ciągnika; najczęściej spotkamy się w nim z tylko jedną parą wyjść hydraulicznych z tyłu. Ponadto pompa hydrauliczna jest nietrwała i stosunkowo często ulega awariom. Podobny problem dotyka pompę wspomagania.
Kabina
Użytkownicy Ursusa 4514 często skarżą się na dość niski poziom komfortu w kabinie w wersjach produkcyjnych.
Dostępność i Koszty Części Zamiennych
Bezsporną zaletą Ursusa 4514 jest bardzo dobry dostęp do tanich części zamiennych. Koszty typowych części eksploatacyjnych i zamiennych są relatywnie niskie, co przyczynia się do utrzymania popularności tego modelu na rynku wtórnym.
- Zestaw naprawczy pompy hydraulicznej: niespełna 400 zł
- Kompletna pompa hydrauliczna: niecałe 700 zł
- Pompa wspomagania: około 600 zł
- Pompa wtryskowa: około 1500 zł (awarie są sporadyczne)
- Pompka zasilająca: zaledwie 40 zł
- Alternator: niespełna 200 zł
- Filtr oleju: niecałe 20 zł
- Zestaw naprawczy silnika (tłoki, tuleje, pierścienie) firmy Mahle: około 1500-2000 zł (dane ucięte, orientacyjna cena na podstawie podobnych części).
Doświadczenia Użytkownika z Ciągnikiem Ursus 4514 (wersja 101 KM)
Poniżej przedstawiono szczegółowy przegląd doświadczeń użytkownika z modelem Ursus 4514, który charakteryzuje się znacznie wyższą mocą niż standardowe wersje produkcyjne. Egzemplarz ten został zakupiony we wrześniu 2009 roku, co zbiega się z zakończeniem produkcji serii 4512/4514, co może sugerować, że jest to jedna z ostatnich lub specjalnych konfiguracji tego modelu.
Charakterystyka Egzemplarza
- Silnik: 4 cylindry turbo
- Pojemność silnika: 4038 cm³
- Moc maksymalna (ECE R24): 74 kW / 101 KM
- Cena zakupu (wrzesień 2009): 171 000 zł + 4 500 zł za pneumatycznie zawieszoną kabinę = 175 500 zł brutto
- Stan licznika w momencie opisu: 830 mtg (po 21 miesiącach użytkowania)
Komfort i Funkcjonalność Kabiny
Kabina w tym egzemplarzu jest oceniana jako cicha, a wentylacja i klimatyzacja działają poprawnie. Komfort zwiększają przeszklony dach, regulowana kierownica i obrotowy fotel - wszystko jest w zasięgu ręki. Jednakże, użytkownik zgłasza kilka uwag:
- Rozmieszczenie włączników: Zbyt duża odległość między włącznikiem WOM a przyciskiem podnośnika wymaga przyzwyczajenia.
- Wycieraczka tylnej szyby: Zbiera za mało, praktycznie niecałą prawą połowę szyby.
- Nawiewy powietrza: Na boczne szyby są wystające i łatwo je uszkodzić przy wchodzeniu do ciągnika. Powinny być bardziej schowane.
- Schowek na instrukcje: Niepraktyczny, trudno włożyć tam instrukcję w całości.
- Siłownik drzwi: Wspomagający otwieranie drzwi pracuje zdecydowanie za ciężko.
Osiągi i Niezawodność w Pracy
Komfort pracy w polu jest oceniany wysoko. Pneumatyczne zawieszenie kabiny znacznie poprawia wrażenia z jazdy, a elektrohydrauliczny rewers ułatwia wykonywanie nawrotów. Użytkownik nie narzeka na brak biegów, uważając, że w tej klasie są one wystarczające. Ciągnik jest mocny, a jego siła jest lepiej zauważalna w polu, na przykład podczas pracy z pełnym rozrzutnikiem na mokrym polu, niż w transporcie z ponad 20-tonowym obciążeniem na zaczepie.
Silnik i jego otoczenie, poza wymienionymi usterkami, są bez zarzutów. Dostęp do filtrów i chłodnic jest bardzo dobry. Jedyną zgłoszoną usterką była nieszczelność przy silniku - padła uszczelka pod pokrywą w okolicy rozrządu, pod którą znajduje się pompa olejowa.
Koszty Eksploatacji
Użytkownik podaje następujące koszty przeglądów i części:
- Przegląd na 50 mtg: około 750 zł brutto
- Przegląd na 250 mtg: około 750 zł brutto
Oba przeglądy dotyczą jedynie silnika. Koszty materiałów eksploatacyjnych obejmują: olej AKROS turbo 15W-40 (ok. 23 zł/l), filtr paliwa (ok. 35 zł) i filtr oleju (ok. 2 zł - prawdopodobnie błąd w druku, może 20 lub 200 zł, ale zgodnie z oryginałem).
Ogólna Ocena
Mimo kilku drobnych wad, użytkownik deklaruje, że zakupiłby ten traktor raz jeszcze, ponieważ jest on tym, czego potrzebuje.
URSUS 4514 Lightforce / wersja eksportowa / HD72 / na sprzedaż
Ursus 4514 na Rynku Wtórnym i Kontekst Konkurencji
Popyt na używane ciągniki o mocy do około 70 KM jest bardzo duży, co potwierdzają stabilne ceny poszczególnych modeli, które od kilkunastu lat niemal stoją w miejscu. Jest to spowodowane przede wszystkim względną niezawodnością i trwałością tych maszyn, które zdaniem rolników często przewyższają nowe ciągniki, a także relatywnie wysokimi cenami nowych maszyn od zachodnich producentów (przyzwoicie wyposażony nowy traktor o mocy około 70 KM to zwykle koszt przekraczający 130-150 tys. zł).
Porównanie z Konkurentami
Ursus 4514, choć popularny, konkurował na rynku z innymi uznanymi modelami, zarówno z bloku wschodniego, jak i zachodniego.
Zetor 7245
Zetor 7245, zadebiutował w 1984 roku i był produkowany przez 9 lat. Nadal cieszy się dużą popularnością. Jest napędzany czterocylindrową jednostką własnej produkcji o pojemności 3,6 l i mocy 66 KM, osiągającą maksymalny moment obrotowy 212 Nm przy 1600 obr./min. Silnik Zetora zasłużył na miano trwałego i bezawaryjnego, choć niekoniecznie oszczędnego - podczas orki zużywa około 10-11 l/ha. Skrzynia biegów 10+2 jest dobrze zestopniowana i bezawaryjna. WOM oferuje prędkości 540 i 1000 obr./min. Pompa hydrauliczna ma wydajność 32 l/min, a podnośnik może unieść 2,4 t. Kabina Zetora oferowała wysoki komfort: dużo miejsca, wygodne siedziska i wydajny układ ogrzewania. Koszty części zamiennych są niezbyt wygórowane (np. zestaw naprawczy silnika od 700 do 1100 zł).
Valtra 700
Valtra 700 (produkowana w latach 1997-2002) jest najmłodszym z porównywanych modeli. Wyróżnia się jako jedyny ciągnik w zestawieniu z 3-cylindrowym silnikiem Sisu o pojemności 3,3 l, wyposażonym w turbosprężarkę. Jest oszczędny, spalając 9-10 l/ha podczas orki. Konstrukcja jest prosta, najczęściej spotykane wersje są sterowane w pełni mechanicznie. Przekładnia oferuje 16 biegów do przodu i 8 do tyłu. Pompa hydrauliczna dysponuje wydatnością 37 l/min, a udźwig podnośnika to 2,8 t. Kabina jest niewielka, ale widoczność dobra, z wydajnym układem wentylacji i ogrzewania. Ceny części eksploatacyjnych są niskie dzięki dostępności zamienników. Typowe usterki to simmeringi w obudowie przekładni planetarnej, które mogą „puszczać” olej, a ceny niektórych części zamiennych (np. pompa hydrauliczna za prawie 3 tys. zł) są stosunkowo wysokie.
Fendt Farmer 306 LS (niemiecki konkurent)
Dla osób ceniących sobie przede wszystkim komfort pracy, niemiecki Fendt Farmer jest zdecydowanie najlepszym wyborem. Model 306 LS (produkowany w latach 1991-1993, z mocą 75 KM) deklasuje polskiego i czeskiego konkurenta nie tylko komfortem. Wykorzystuje trwałe, 4-cylindrowe wolnossące jednostki MWM D226-4 o pojemności 4,2 l i maksymalnym momencie obrotowym 285 Nm przy 1500 obr./min. Przekładnia oferuje 21 biegów do przodu i 6 do tyłu, z możliwością poruszania się z prędkością 30 lub 40 km/h, i jest chwalona za precyzję działania.
Bardzo mocną stroną Fendta jest wydajność hydrauliki: pompa ma wydatek aż 71 l/min, a sterowany z panelu EHR podnośnik może udźwignąć prawie 4 t. Co warte pochwały, dla narzędzi korzystających z układu hydraulicznego przeznaczony jest oddzielny zbiornik z olejem. Zadziwia też liczba wyjść hydraulicznych (dwie pary z przodu to standard). Kabina jest wygodna i przestronna, z wydajnym systemem wentylacji. Typowe usterki w mocno wyeksploatowanych egzemplarzach to „wyskakujący” drugi bieg (koszty trybów i synchronizatorów to 2-3 tys. zł/szt.) oraz zużycie oringów pod tulejami cylindrów, co objawia się olejem w płynie chłodniczym (koszt oringów to 70 zł/szt., ale robocizna jest znacznie droższa).
