Marka Ursus od dekad jest ikoną polskiego rolnictwa, produkując solidne ciągniki rolnicze, które cieszą się uznaniem zarówno w Polsce, jak i za granicą. Historia marki nabrała tempa po zakończeniu II wojny światowej, kiedy to władze państwowe postanowiły rozwijać produkcję sprzętu rolniczego. Produkcja ruszyła w Zakładach Mechanicznych Ursus, położonych w warszawskiej dzielnicy Czechowice (obecnie Ursus).
Historia marki Ursus
Pierwszy model Ursusa, C-45, był inspirowany niemieckim Lanz Bulldogiem i wyposażony w silnik o mocy 45 KM. Dzięki solidnej konstrukcji i wytrzymałości, C-45 szybko zyskał popularność, szczególnie wśród polskich rolników, którzy potrzebowali trwałego sprzętu do ciężkich prac.
W ciągu kolejnych dziesięcioleci Ursus wypuścił na rynek ponad 100 różnych modeli ciągników, które ewoluowały, aby odpowiadać na zmieniające się potrzeby rolników. W latach 60. Ursus nawiązał współpracę z czeską firmą Zetor, co pozwoliło na produkcję modeli takich jak Ursus C-4011 czy C-355 na licencji Zetora. Następnie, w latach 70., podpisano umowę z brytyjskim Massey-Ferguson, co umożliwiło produkcję modeli na bazie technologii Perkins.
Początki produkcji i rozwój
Założenie przedsiębiorstwa sięga roku 1893, kiedy to Ludwik Rossman, Kazimierz Matecki, Emil Schönfeld wraz z czterema przedsiębiorcami założyli Towarzystwo Udziałowe Specjalnej Fabryki Armatur. Nazwa Ursus, nawiązująca do siły i mocy, została przyjęta w 1902 roku, kiedy to podjęto decyzję o rozbudowie zakładu i rozszerzeniu asortymentu o silniki spalinowe. W 1910 roku rozpoczęto produkcję silników spalinowych wzorowanych na szwedzkim Bolinderze, a w 1913 roku fabryka stała się głównym producentem silników spalinowych w Królestwie Polskim.
Po I wojnie światowej, od 1920 roku firma funkcjonowała jako Fabryka Silników i Traktorów „Ursus” Sp. Akc. W tym okresie rozpoczęto produkcję seryjną pierwszych polskich ciągników rolniczych, tzw. "ciągówek", wzorowanych na amerykańskim ciągniku "Titan", o mocy około 25 KM. Do 1927 roku wyprodukowano 100 sztuk.
Po II wojnie światowej, w 1946 roku, zapadła decyzja o wznowieniu produkcji ciągników rolniczych w czechowickich fabrykach. Opracowano dokumentację ciągnika Ursus C-45 (45 KM), który zjechał z taśmy montażowej w 1947 roku. W kolejnych latach wprowadzano modernizacje, takie jak podnośnik hydrauliczny czy kabina dla kierowcy.
W 1955 roku rozpoczęto prace nad całkowicie polskim ciągnikiem, czego efektem był prototyp Ursus C-325, który stał się protoplastą rodziny lekkich ciągników. Produkcja Ursusa C-325 oraz jego zmodernizowanych wersji (C-328, C-330, C-335) trwała nieprzerwanie 34 lata.
W 1961 roku podpisano umowę z Czechosłowacją, w wyniku której w 1965 roku rozpoczęto produkcję średniego ciągnika Zetor 4011 pod oznaczeniem Ursus C-4011. Po modernizacjach modele te stały się znane jako Ursus C-355 (od 1971 r.) i Ursus C-360 (od 1976 r.), popularnie nazywane "sześćdziesiątkami".
W 1971 roku wstrzymano produkcję polskich ciągników "rodziny U", a Ursus skupił się na rozwoju opartym na licencji firmy Massey Ferguson. W 1974 roku podpisano polsko-brytyjską umowę, która umożliwiła produkcję nowoczesnych ciągników na licencji Massey-Ferguson. W 1984 roku z taśm montażowych zjechała pierwsza seria ciągników licencyjnych przystosowanych do polskiego rynku - model MF-255 o mocy 47 KM, który później został przemianowany na Ursus 3512.
Ciągniki ciężkie Ursusa
W odpowiedzi na potrzeby większych gospodarstw i przemysłu, Ursus opracował także serię ciężkich ciągników. Model Ursus C-385, wyprodukowany po raz pierwszy w 1969 roku, stał się podstawą do rozwinięcia serii ciężkich maszyn. Produkcja Ursusa C-385 trwała do 1983 roku, a linię produkcyjną opuściło prawie 10 tysięcy tych pojazdów. Wersja ta posiadała 4-cylindrowy silnik o mocy 76 KM.
W latach 1975-1983 wprowadzono modyfikacje do ciągnika C-385, w tym nowy silnik Z 7501 o mocy 83 KM (4 lub 6 cylindrów) oraz wersję turbo o mocy 100 KM z możliwością napędu na wszystkie koła.
W późniejszych latach w rodzinie ciągników ciężkich powstały nowe modele: Ursus C-385A (od 1975 r.), Ursus 1201, Ursus 1204, Ursus 1604 (od 1978 r.). W 1984 roku uruchomiono seryjny montaż modeli Ursus 912, 914, 1012, 1014, 1222, 1224 i 1614 po modernizacji „B”.
Ciężkie modele ciągników Ursus: 932, 934, 1032, 1034, 1132, 1134, 1234, 1434 i 1634 rozpoczęto produkować w 1991 roku. Modele takie jak 912, 914, 1234 i 1634 uznawane były za najlepiej sprzedające się ciągniki ciężkie marki „Ursus”.
Specyfikacja modeli ciężkich (lata 80. i późniejsze)
- Ursus 1012 (1984 r.): Napędzany tylko na tylną oś, wyposażony w 4-cylindrową turbodoładowaną jednostkę o mocy 96 KM. Nowszy typ kabiny, zwiększony udźwig TUZ, zwiększona do 4 liczba szybkozłączy hydrauliki (maks. 7).
- Ursus 1014: Posiadał napęd na dwie osie.
- Ursus 1222: Moc niespełna 120 KM, generowana przez 6-cylindrowy silnik, przekazywana na podłoże tylko przez tylną oś. Produkowany w latach 1984-2009. Wyposażony w 6-cylindrowy silnik DS Martin Z8701.12 o mocy 119 KM. Udźwig tylnego podnośnika wynosił 5500 kg. Waga bez obciążników: 4970 kg.
- Ursus 1614: Moc 155 KM, najmocniejszy ciągnik klasy ciężkiej. Maksymalna prędkość jazdy wyniosła aż 31 km/h, udźwig podnośnika 5,5 t. Produkowany w latach 1984-2009. Wyposażony w 6-cylindrowy silnik DS Martin Z8602.12 Turbo o mocy 155 KM. Udźwig tylnego podnośnika wynosił 5500 kg. Waga bez obciążników: 5030 kg.
Modele Ursusa po 1990 roku i zmiany organizacyjne
W 1991 roku z Zrzeszenia wyodrębniono Zakłady Przemysłu Ciągnikowego „Ursus”. W latach 1988-2003 przeprowadzono restrukturyzację ZPC „Ursus” S.A., w wyniku której powstało wiele nowych podmiotów gospodarczych.
W latach 2000. Ursus przeszedł restrukturyzację i modernizację oferty, dostosowując się do zmieniających się standardów ekologicznych i technologicznych. Modele takie jak Ursus 3702, Ursus 5524 Mido i Ursus 1674 Forte zostały wyposażone w silniki spełniające normy emisji spalin EURO IIIA. W 2009 roku uruchomiono seryjną produkcję ciągników 3702, 3722, 3724 wyposażonych w silniki Perkins EURO IIIA.
W 2010 roku Ursus wprowadził nową gamę ciągników rolniczych o mocach 50-160 KM. W 2011 roku Ursus połączył siły z POL-MOT Warfama SA, a produkcja ciągników została przeniesiona do Lublina.
Zmiany własnościowe i ekspansja zagraniczna
20 czerwca 2011 roku Zarajczyk przejął znak towarowy Ursusa oraz przedsiębiorstwo Ursus sp. z o.o. Produkcja została przeniesiona do Lublina. W 2013 roku Ursus rozpoczął współpracę z firmą Metec, rozpoczynając sprzedaż ciągników do Etiopii, a następnie rozszerzając kontrakty na inne kraje afrykańskie.
W 2016 roku Ursus osiągnął 10% udziału w polskim rynku, a rok ten był najlepszy w historii nowego Ursusa, z przychodami 344 mln zł i zyskiem netto 22,9 mln zł.
🚜 Ursus 500 Tractor 2026 – Nowoczesna Moc i Niezawodność w Rolnictwie 🌾
Ursus w późniejszych latach i upadek firmy
W latach 2010. Ursus rozwijał również produkcję autobusów elektrycznych. W 2017 roku firma odnotowała pierwszą od trzech lat stratę, co było wynikiem problemów z eksportem, kontraktem tanzańskim i rosnącymi kosztami projektu autobusowego.
W 2018 roku problemy się pogłębiały, a spółka poinformowała o 16 mln zł straty w pierwszym półroczu. W listopadzie 2018 roku Sąd Rejonowy w Lublinie wydał postanowienie o otwarciu przyspieszonego postępowania układowego spółki.
Początek 2019 roku przyniósł nadzieje w postaci wygrania przetargu na autobusy elektryczne przez Ursus Bus, jednak spółka wkrótce go straciła i sama musiała przejść restrukturyzację. Mimo kilku prób, spółka wciąż notowała straty.
12 lipca 2021 roku Sąd ogłosił upadłość Ursusa na wniosek wierzycieli.
Popularne modele i ich cechy
Ursus C-330 ("trzydziestka")
Kultowy polski ciągnik rolniczy klasy lekkiej, z napędem na tylną oś. Produkowany w latach 1967-1987 w liczbie ponad 331 000 sztuk. W 1971 pojawił się Ursus C-335 - wersja eksportowa z tylnym podnośnikiem "Agrocontrol". W lipcu 1986 r. wprowadzono model Ursus C-330M ("Emka") ze wzmocnionym łożyskowaniem skrzyni biegów i tylnego mostu.
Ursus C-360 ("sześćdziesiątka")
Kultowy polski ciągnik rolniczy klasy średniej, z napędem na tylną oś. Produkowany w latach 1976-1994 w liczbie ponad 280 000 sztuk. Zastąpił model C-355M. W latach 1981-1993 produkowany był URSUS C-360-3P wyposażony w silnik Perkins o mocy 47 KM.
Ursus 3512
Ciągnik klasy średniej z napędem na tylną oś. Produkowany w latach 1984-2009 w liczbie ponad 47 000 sztuk. Po wygaśnięciu licencji MF255 zmieniono jego nazwę na Ursus 3512. Wyposażony w 3-cylindrowy silnik Perkins AD3.152 UR o mocy 48 KM. Udźwig tylnego podnośnika wynosił 1318 kg. Waga bez obciążników: 2170 kg.
Ursus C-385 (nowa wersja)
W 2016 roku firma Ursus wypuściła na rynek nową wersję C-385. Pierwszy pojazd zjechał z taśmy produkcyjnej w 2016 roku. Nowy silnik spełnia normy emisji spalin Euro III i generuje 85 KM. Na jego pojemność 3,4 l składają się 4 cylindry. Przeniesienie napędu realizowane jest poprzez dwutarczowe sprzęgło cierne oraz skrzynię biegów 12x12 z rewersem oraz wzmacniaczem momentu. Ciągnik posiada blokadę tylnego mostu realizowaną elektrohydraulicznie.
Części i podzespoły
Wiele części i podzespołów ciągników Ursus jest dostępnych na rynku wtórnym lub w formie zestawów naprawczych. Dotyczy to m.in. silników, skrzyń biegów, sprzęgieł, układów hamulcowych, paliwowych, chłodzenia, hydraulicznych, elektrycznych, opon oraz układów oleju i pneumatycznych.
- Silnik: W przypadku Ursusa C-385, w zależności od wersji (4 lub 6 cylindrów), dostępne są zestawy naprawcze (tuleja, tłok, sworzeń, pierścienie). W wersjach z turbiną wymianie podlegają kolektor wydechowy i przewody gumowe.
- Skrzynia biegów: W Ursusie C-385 skrzynia biegów jest mechaniczna i posiada łącznie 24 przełożenia. Jest ona taka sama we wszystkich wersjach tego modelu.
- Sprzęgło: Standardowy typ "słoneczko" o jednej tarczy ciernej. Należy dobrać odpowiednie elementy w zależności od silnika (4 lub 6 cylindrów).
- Układ hamulcowy: W Ursusach C-385 zasadniczy hamulec jest tarczowy.
- Układ paliwowy: Zapewnia bezpośredni i mechaniczny wtrysk paliwa.
- Układ chłodzenia: W każdym Ursusie C-385 jest identyczny.
- Układ hydrauliczny: Sercem jest pompa hydrauliczna o wydajności 42 l/min, która zasila trzypunktowy układ zawieszenia.
- Układ elektryczny: Alternator powinien mieć koło pasowe o średnicy 74 mm i parametry elektryczne: napięcie 14V, natężenie 55 Amper. Rozrusznik powinien mieć moc około 4.9 KW i napięcie 24 V.
- Opony: Na przednią oś zalecane rozmiary to 7.50 - 20 lub 12.4 - 24. Na tylną oś: 16,9 - 34.
- Układ oleju: Ważny jest filtr oleju, który może być zmodernizowany do typu puszkowego.
- Instalacja pneumatyczna: Sercem układu jest sprężarka, która powinna zapewniać odpowiednie ciśnienie i przepływ sprężonego powietrza.
