Ciągnik Ursus C-325, określany mianem uniwersalnego i nowoczesnego, został zbudowany przez polskich inżynierów i robotników. Jego powstanie było odpowiedzią na rosnące wymagania rolnictwa w drugiej połowie lat 50., kiedy to możliwości modernizacyjne starszego modelu Ursus C-451 uległy wyczerpaniu, a poczciwy Ursus C-45 nie mógł już sprostać nowym potrzebom.
Geneza i Rozwój Ciągnika Ursus C-325
W 1957 roku, mimo że w Ursusie nadal produkowano zmodernizowaną, archaicznie zbudowaną, ale prostą i niezawodną wersję starego Ursusa C-45, nowoczesne rolnictwo wymagało nowatorskich rozwiązań. Dalsza modernizacja C-45 okazała się niemożliwa. W odpowiedzi na tę potrzebę, Biuro Konstrukcyjne Zakładów Mechanicznych URSUS przystąpiło do opracowania zupełnie nowego, uniwersalnego ciągnika rolniczo-transportowego.
Prace nad nowym modelem trwały dwa lata. We wrześniu 1957 roku gotowe były pierwsze trzy prototypy. Po intensywnych badaniach i uzyskaniu pozytywnych opinii, nowy ciągnik, oznaczony symbolem C-325, został zatwierdzony do produkcji. Równolegle, Zakłady Mechaniczne Ursus w 1955 roku oraz Centralne Biuro Konstrukcyjne Ciągników i Silników Wysokoprężnych w Warszawie w 1956 roku, pracowały nad nowymi modelami lekkich ciągników rolniczych. Rezultaty tych prac zaprezentowano w 1957 roku: warszawskie biuro konstrukcyjne skonstruowało prototyp ciągnika Rola 25, natomiast Dział Głównego Konstruktora Zakładów Mechanicznych Ursus - trzy prototypy modelu C-22.
Charakterystyka Techniczna i Produkcja Oryginalnego Ursusa C-325
Ursus C-325 był ciągnikiem o klasycznej, bezramowej konstrukcji, z napędem na tylne koła. Wyróżniał się solidnością i funkcjonalnością. Do napędu zastosowano 2-cylindrowy silnik wysokoprężny S-312 o pojemności skokowej 1810 cm³ i mocy maksymalnej 18,4 kW (25 KM). Ciągnik wyposażono w wał odbioru mocy oraz podnośnik hydrauliczny. Badania porównawcze z podobnymi ciągnikami niemieckimi, angielskimi i czechosłowackimi wykazywały, że Ursus C-325 nie ustępował czołowym konstrukcjom europejskim pod względem parametrów eksploatacyjnych i wskaźników.
Dane Techniczne Silnika S-312
- Rodzaj: wysokoprężny, 2-cylindrowy
- Chłodzenie: cieczą
- Wtrysk paliwa: bezpośredni
- Głowica i kadłub: żeliwne
- Pojemność skokowa: 1810 cm³
- Moc maksymalna: 18,4 kW (25 KM)
Etapy Produkcji i Zmiany Konstrukcyjne
W sierpniu 1959 roku wyprodukowano serię informacyjną składającą się z 25 egzemplarzy. Do produkcji seryjnej przystąpiono w grudniu 1959 roku, a zakończono ją w 1963 roku. Łącznie w latach 1959-1963 fabrykę opuściło 26 282 sztuki tych ciągników.
W trakcie produkcji wprowadzono szereg zmian. Ciągniki z początku produkcji miały kwadratową tarczę tylnych felg i pełny obciążnik, zmieniony później na tzw. „ćwiartki”/„budynie” w kolorze kości słoniowej. Szybko jednak zastąpiono je sześcioramiennymi gwiazdami, gdyż poprzednie rozwiązania były bardzo podatne na uszkodzenia. W drugiej połowie 1962 roku, od numeru 21000, wprowadzono nowszy typ felg i obciążników, znanych z późniejszych modeli C-328 i C-330. Do roku 1961 montowane były elektryczne wskaźniki ciśnienia oleju i temperatury wody (jak w samochodach Warszawa czy Syrena), które następnie zastąpiono wskaźnikami PAL stosowanymi w Zetorach, a później produkcją INCO Warszawa.
W roku 1963 rozpoczęto produkcję ciągnika C-328, będącego modernizacją modelu C-325. Po kolejnej modernizacji w 1967 roku wprowadzono oznaczanie C-330.
Opinie Użytkowników i Wyzwania Eksploatacji C-325
Użytkownicy Ursusów C-325 i C-328 często podkreślają trudności z dostępnością oryginalnych części zamiennych, co stanowi spore wyzwanie podczas remontów. Wiele elementów jest niepasujących lub trudnych do pozyskania, a "nie każdą część da się dorobić". Wielu posiadaczy decyduje się na adaptację części z nowszych modeli, głównie z Ursusa C-330, co jednak nie zawsze jest proste.
Kwestie Kompatybilności i Różnic z C-330
Ciągniki C-325 i C-328 są często kojarzone z Ursusem C-330, lecz posiadają istotne różnice w podzespołach:
- Szybkozłącza: Modele C-325 i C-328 zazwyczaj nie posiadają szybkozłączy, co utrudnia współpracę z nowoczesnym osprzętem.
- Sprzęgło: W kwestii sprzęgła występują sprzeczne opinie. Niektórzy użytkownicy twierdzą, że zarówno C-325, jak i C-328 miały sprzęgło dwustopniowe (dwutarczowe suche), co jednocześnie stwarza problem z dostępnością oryginalnych tarcz, które można przenitować lub zastąpić wałkami sprzęgłowymi od C-330. Inni z kolei stanowczo deklarują, że ich egzemplarze z początków produkcji miały sprzęgło jednostopniowe.
- Skrzynia biegów: Według niektórych relacji, tryby w skrzyniach C-328 i C-330 są takie same, natomiast skrzynia C-325 różni się innym wałkiem WOM i nieznacznie inną obudową. Jednakże, istnieją doniesienia o całkowitej niekompatybilności zębatek między skrzyniami C-328 i C-330.
- Silnik i osprzęt:
- Pojemność i głowica: C-325 ma inną pojemność silnika i inną głowicę niż C-330. Głowice C-328 miały niewymienne gniazda zaworowe, ale głowica z C-330 pasuje.
- Pompy: Pompa olejowa i wał różnią się między modelami, choć wał z C-330 pasuje do C-328 po odpowiednim doborze panewek. Pompa paliwowa 328 miała inny rozstaw śrub mocujących niż C-330, co stanowi pewien kłopot, choć niektórzy użytkownicy twierdzą, że pompy paliwowe są wymienne.
- Filtr oleju: Filtr oleju C-328 jest inny, ale możliwe jest jego zastąpienie filtrem od C-330 poprzez zmianę stojaka.
- Prądnica: Prądnica i inne zewnętrzne elementy również mogą się różnić, ale są często możliwe do adaptacji lub dorobienia.
- Zaczep dolny: C-328 posiada dodatkowe oczka na cięgłach, umożliwiające zamocowanie specjalnej belki i dolnego zaczepu.
RÓŻNICE MIĘDZY URSUSEM C-325 a C-328
Współczesny Renowator i Historyczne Egzemplarze
Historia Ursusa C-325 jest kontynuowana dzięki pasjonatom, którzy odnawiają te wiekowe maszyny. Przykładem jest pan Sławomir, który z dumą posiada 64-letniego URSUS-a C-325 - pierwszy ciągnik zakupiony na użytek nieistniejącego już PGR-u w Dobrzyniówce (woj. podlaskie).
Pan Sławomir, zafascynowany techniką rolniczą od najmłodszych lat, nabył i wyremontował swój ciągnik. Podkreśla, że "zawsze, kiedy do niego wsiadam, czuję dawne czasy - tych ludzi, tę ich pasję, te zwyczaje i obrzędy, które towarzyszyły rolnictwu". Mimo że C-325 jest często kojarzony z C-330, renowatorzy zwracają uwagę na znaczące różnice w podzespołach, co sprawia, że pozyskiwanie części jest wyzwaniem. Na przykład kolektora ssącego do swojego egzemplarza pan Sławomir szukał półtora roku. Jego doświadczenie zdobyte przez ponad 30 lat pracy zawodowej w Technicznej Obsłudze Rolnictwa w Białymstoku, gdzie remontowano silniki ciągników, ułatwiło mu renowację.
Model C-325, który jest w posiadaniu mieszkańca Zabłudowa, był produkowany tylko przez trzy lata - od grudnia 1959 roku do połowy 1963 roku.
Nowy Ursus C-325: Współczesna Inicjatywa
Pomimo trudnej sytuacji spółki Ursus, ogłoszono niespodziewanie plany wdrożenia nowego modelu ciągnika o nazwie Ursus C-325. Lubelski zakład Ursusa ma wprowadzić na rynek dwa modele, o mocach 30 i 50 KM.
Andrzej Grzywacz potwierdził, że produkcja nowego Ursusa C-325 jest już na zaawansowanym etapie. Z końcem kwietnia odbyła się pierwsza jazda prototypem, który nie jest jeszcze ostateczną wersją. Ostateczna wersja ma trafić do konsumentów najprawdopodobniej w ciągu trzech miesięcy. Aktualnie trwają prace nad docelową wersją maski ciągnika, tak aby jego wygląd od razu kojarzył się z marką Ursus.
Nowy Ursus C-325 ma być wyposażony w 3-cylindrowy silnik Perkinsa o mocy 25 KM, który spełnia normę Stage V. Jego wartość dla klienta końcowego jest szacowana na około 47 tys. złotych netto.
