Zakup używanego ciągnika rolniczego z napędem to często bardzo rozsądne wyjście, zwłaszcza gdy nie ma możliwości zakupu nowej maszyny z dofinansowaniem z PROW lub fundusze nie pozwalają na kupno bez tego typu wsparcia. Rynek maszyn używanych, zarówno krajowy, jak i zagraniczny, oferuje wiele możliwości, ale niesie ze sobą również liczne pułapki. Poniższy przewodnik pomoże świadomie i bezpiecznie wybrać odpowiedni sprzęt.
Dlaczego warto rozważyć zakup używanego ciągnika?
Traktor to pojazd niezbędny podczas większości prac rolnych. Zakup nowego ciągnika może być sporym wydatkiem, na który nie wszyscy mogą sobie pozwolić. Używany ciągnik od sprawdzonego producenta może posłużyć jeszcze wiele lat, stanowiąc ekonomiczną alternatywę. Nowoczesne gospodarstwa rolne są znacznie bardziej zautomatyzowane niż 20 czy 30 lat temu, a maszyny rolnicze odgrywają kluczową rolę w zwiększaniu plonów i usprawnianiu hodowli zwierząt. Dzięki nim możliwe jest polepszenie dochodowości gospodarstwa rolnego. Jeśli dysponujemy ograniczonym budżetem, zakup nowego ciągnika może być poza zasięgiem, a rynek maszyn używanych jest dynamiczny i czasami można trafić na bardzo atrakcyjne oferty.
Zastosowanie ciągników rolniczych
- Rolnictwo: ciągnięcie przyczep i innych maszyn, napędzanie kultywatorów, bron, kosiarek, opryskiwaczy, rozsiewaczy, rozrzutników, glebogryzarek za pośrednictwem wału odbioru mocy.
- Leśnictwo: transport drewna i prace związane z gospodarką leśną.
- Budownictwo: prace ziemne, transport materiałów.
- Sektor usług komunalnych: odśnieżanie placów, podłączanie solarek, zamiatanie dróg, transport.
Osprzęt montowany jest najczęściej na podnośniku hydraulicznym, co umożliwia transport w pozycji uniesionej.
Etapy zakupu używanego ciągnika
1. Dobre przygotowanie i określenie potrzeb
Pierwszą rzeczą, na jaką powinniśmy zwrócić uwagę, decydując się na zakup używanego ciągnika, jest przede wszystkim dobre przygotowanie z naszej strony, czyli powinniśmy dokładnie wiedzieć, czego chcemy. Warto maksymalnie zawęzić grono interesujących nas modeli. Należy dobrać moc silnika w sposób zapewniający uzyskanie stopnia wykorzystania jego mocy znamionowej na poziomie 85-90%. Model maszyny powinien być dobrany do wielkości realizowanej w gospodarstwie produkcji. Jeśli zamierzamy kupić ciągnik rolniczy, musimy dobrać jego moc do zapotrzebowania na moc poszczególnych maszyn i narzędzi, jakie są użytkowane w całym gospodarstwie.
W zasadzie największe zapotrzebowanie na moc związane jest ze współpracą ciągnika z maszynami i narzędziami do uprawy gleby, szczególnie w miejscach o bardzo wysokiej zwięzłości środowiska glebowego.
2. Wywiad środowiskowy i zbieranie informacji
Kolejnym krokiem powinien być dokładny wywiad środowiskowy na temat modelu, który chcemy kupić. Warto chociażby mieć świadomość nie tylko tego, jaka moc kryje się pod danym oznaczeniem modelu, ale też jak mógł być on wyposażony. Pamiętajmy, że w każdym modelu oferowano przynajmniej kilka typów skrzyń biegów, które mogą znacząco różnić się nie tylko sposobem sterowania, ale przede wszystkim kosztami obsługi, napraw i podatnością na uszkodzenia po określonym przebiegu. To samo dotyczy rozwiązań zastosowanych np. w zawieszeniu przedniej osi czy układzie hydraulicznym. Warto zasięgnąć informacji od innych użytkowników, ale poszerzyć je o rozmowy z doświadczonymi mechanikami - negatywna opinia jednego użytkownika jest subiektywna i czasami może być niewłaściwa.
3. Sprawdzenie stanu technicznego - kluczowe aspekty
Dużym wyzwaniem jest na pewno sprawdzenie stanu technicznego interesującej nas maszyny. Absolutnie nie należy tego robić samemu. Nawet jeśli posiadamy doświadczenie i wiedzę, możemy pod wpływem emocji pominąć jakiś ważny element. Na oględziny ciągnika nie jedź nigdy sam, a już zwłaszcza wtedy, gdy ciągnik jest nowszej generacji i sporo kosztuje. Dobrze, gdyby to był mechanik (np. z ASO, ale niekoniecznie), który dysponuje wiedzą na temat danej marki i serii oraz odpowiednimi narzędziami - przede wszystkim diagnostycznymi. Diagnostyka komputerowa w przypadku maszyn z układami elektronicznymi (nie tylko kilkuletnimi, często nawet 10-15-letnimi) powinna być obligatoryjna. Pozwoli to sprawdzić działanie wielu systemów i pokaże błędy sterowników.
Historia ciągnika i dokumentacja
Początek to informacje o historii ciągnika: ilu było właścicieli, w jakim gospodarstwie traktor był użytkowany, jakie prace wykonywał, jak był garażowany i serwisowany. Czy sprzedający posiada faktury zakupu części zamiennych, oleju, smarów? Od właściciela należy uzyskać dane dotyczące ewentualnie przeprowadzonych remontów poszczególnych zespołów, np. silnika, skrzyni biegów czy podnośnika. Stan licznika motogodzin należy skonfrontować ze specyfiką gospodarstwa, w którym ciągnik był użytkowany, przy uwzględnieniu długości okresu użytkowania. Koniecznie sprawdź, czy dokumenty, które otrzymamy od sprzedawcy, pozwalają na rejestrację - zarówno w przypadku maszyn sprowadzonych, jak i już zarejestrowanych w kraju. Warto na podstawie VIN i kilku innych danych sprawdzić pojazd, chociażby za pośrednictwem policji, czy np. nie jest kradziony. Przydatne informacje znajdziemy na stronie epuap.gov.pl (CEPIK). Historię pojazdu sprowadzonego z zagranicy można również sprawdzić za pośrednictwem wyspecjalizowanych firm.
Stan wizualny a ukryte wady
Odświeżony lakier, pomalowany silnik i felgi, ładne opony - takie maszyny przyciągają od razu wzrok. Niestety, często atrakcyjny wygląd maskuje to, co jest wewnątrz. Wymyty silnik może oznaczać chęć ukrycia wycieków. Dlatego warto zajrzeć w różne zakamarki - tam, gdzie ciężko sięgnąć i trudno użyć myjki - aby sprawdzić, czy nie ma tam warstwy brudu i oleju. Błotniki, maska, kabina, osłony powinny być w odpowiednim stanie. Elementy oświetlenia - kompletne, a klosze - niepotłuczone. Zwracamy uwagę na stan ogumienia - jaka jest data produkcji opon i zużycie bieżnika. Duże przecięcia dyskwalifikują opony. Datę produkcji opon poznajemy po 4-cyfrowym kodzie (dwie pierwsze cyfry to kolejny tydzień, a dwie ostatnie to rok produkcji). Zakup nowego kompletu opon do ciągnika, szczególnie gdy posiada napęd 4 x 4, to duży wydatek.
Silnik i układ chłodzenia
Obowiązkowym punktem jest oczywiście sprawdzenie silnika. Umawiając się na wizytę u sprzedającego, warto poprosić go, aby nie uruchamiał maszyny przed przyjazdem. Z pracy na zimnym motorze można więcej wywnioskować. Długi rozruch (przy sprawnym akumulatorze) powinien zaniepokoić - może być wynikiem np. zmniejszonej kompresji na cylindrach czy słabszego ciśnienia w pompie wtryskowej. Niebieski dym z tłumika czy nierówna praca w początkowej fazie pracy zimnej jednostki również powinny dać powód do myślenia. Czarny dym po odpaleniu czy niewielkie jego ilości przy dużym obciążeniu to zazwyczaj zjawisko normalne - zwłaszcza przy silnikach jeszcze bez filtra DPF. Tu ważne jest sprawdzenie przede wszystkim stanu chłodnic (wszystkich): czy nie są popękane obudowy i uchwyty, pogniecione żeberka i czy są czyste, czy nie widać wycieków. Uszkodzenia chłodnicy często bywają wstępem do awarii silnika. Warto sprawdzić też, jak wygląda płyn chłodniczy.
Skrzynia biegów i napęd
Stan skrzyni biegów budzi często największe obawy u kupujących, a naprawy są najczęściej kosztowne i czasochłonne. Stan przekładni zawsze należy ocenić w ruchu: sprawdzić, czy nie wyskakują poszczególne biegi, czy nie ma szarpania na biegach i podczas zmiany półbiegów (choć w tym przypadku może być to po prostu konieczność wykonania kalibracji). Należy po kolei sprawdzić wszystkie biegi, a szczególnie przysłuchać się pracy skrzyni na biegach najczęściej używanych podczas prac polowych, czyli przy prędkości 5-15 km/h. Głośność pracy zazwyczaj świadczy o stopniu zużycia kół zębatych lub łożysk na wale. Niepokoić mogą też hałasy z tylnego mostu podczas dodawania i ujmowania gazu w trakcie jazdy. Jeśli chodzi o skrzynię bezstopniową, sprawdza się reakcję na gaz i sprawność działania poszczególnych trybów pracy.
W nowoczesnych ciągnikach rolniczych istotne znaczenie ma zainstalowanie tzw. biegów pełzających, które pozwalają na uzyskiwanie najniższych prędkości jazdy, szczególnie przydatnych przy ugniataniu silosu lub pryzmy. Dobrze by było, aby ciągnik był wyposażony w rewers, czyli urządzenie pozwalające na zmianę kierunku jazdy bez wciskania sprzęgła, najczęściej umieszczane obok koła kierownicy. Szczególnie poleca się zakup ciągników z napędem na cztery koła, jeśli ma on pracować w trudnych warunkach terenowych.
Układ hamulcowy
Sprawdź, czy traktor skutecznie hamuje i czy podczas hamowania nie są słyszalne metaliczne dźwięki. Jeśli tak, może to świadczyć o całkowitym zużyciu okładzin tarcz, a wtedy metal trze o metal i opiłki dostają się do skrzyni.
Oś przednia i układ hydrauliczny
Podnieś przód ciągnika (np. ładowarką, lewarkiem), a szczególnie wtedy, gdy traktor ma być lub był wyposażony w ładowacz czołowy. Już podczas unoszenia będzie widać, jakie są luzy w punkcie mocowania przedniej osi. Przy osi w górze łatwiej też zweryfikować stan zwrotnic, sworzni, łożysk. Sprawdź też, czy nie ma przypadkiem pęknięć lub śladów naprawy przy skrzyni biegów obok mocowań wsporników do ładowacza. Jeśli traktor jest wyposażony w „miękką oś”, to zobacz, czy układ działa (podnosi się, opuszcza). Skontroluj działanie wszystkich elementów układu hydraulicznego. Obciąż ładowacz czołowy lub zawory hydrauliki zewnętrznej. Sprawdź, czy ich działanie jest szybkie i płynne i co ważne - czy „nie puszczają” zawory (np. podnieś platformę przyczepy i obserwuj, czy nie opada samoczynnie). Niesprawne zawory mogą wymagać rozbiórki bloku zaworowego, a także wykonania precyzyjnej naprawy i kalibracji (zwłaszcza jeśli są obsługiwane elektrycznie).
Trzypunktowy układ zawieszenia (TUZ)
Weryfikując działanie trzypunktowego układu zawieszenia, również dobrze jest przeprowadzić próbę pod obciążeniem - sprawdzić, czy podnośnik bez problemu radzi sobie z większym ciężarem i czy nie opada samoczynnie. Wypróbuj też funkcje EHR oraz sprawdź, jak wyglądają elementy sprzęgowe: ramiona, wieszaki, cięgna i gwinty na poszczególnych elementach.
Układy elektroniczne
To ostatni, choć nie mniej ważny punkt. Dotyczy szczególnie nowszych maszyn. Sprawdź dokładnie działanie układów, wyświetlane błędy, zerknij na złączki i ślady ewentualnych napraw. Nie wierz w tłumaczenia typu „nie działa, ale to tylko kwestia kabelka lub czujnika”. Łatwe do usunięcia usterki handlarze wykonają na pewno sami. Naprawa uszkodzonego układu elektronicznego, szczególnie w nowszych traktorach, jest bardzo często możliwa do wykonania jedynie modułowo, a to może pociągnąć potężne wydatki. Poza tym nie należy bać się dodatkowego wyposażenia, jak: Isobus czy elementy prowadzenia automatycznego - to może okazać się użytecznym bonusem.
4. Test jazdy i weryfikacja w serwisie
Zawsze przeprowadź test jazdy przed zakupem. Jeśli wstępna weryfikacja wypadła pomyślnie, warto wówczas skorzystać jeszcze z serwisu ASO producenta danego modelu. Mechanicy z takich serwisów dysponują wiedzą i specjalistycznymi narzędziami, dzięki którym możemy się dowiedzieć wielu rzeczy niewidocznych na pierwszy rzut oka.
Zasady użytkowania napędu 4x4
Prawidłowe użytkowanie napędu 4x4 znacząco wpływa na jego żywotność. Im mniej przodu używać, tym dłużej będzie żył. Przy pracach z dużymi ładunkami lub w trudnych warunkach bez włączenia nie da się za bardzo pracować. Podstawa to dobrze zbalastowany ciągnik. Na przykładzie własnym wiem, że bez obciążnika musiałem jeździć z napędem przedniej osi, bo tył nie miał trakcji. Teraz jak powiesi się tonę na tyle, to można brać pełną łychę wapna i bez napędu można jeździć bez obaw.
Osobiście używam napędu, gdy ciągnik jest na nieutwardzonym podłożu, jest obciążony i gdy nie chcę zrywać ziemi lub darni na łące. Gdy ciągnik znajdzie się na utwardzonym podłożu i prędkość ciągnika przekroczy 15 km/h, to wyłączam napęd, ponieważ przedni napęd będzie dłużej pracował bez awarii. Przy ciężkich ładunkach balast na tyle ciągnika jest koniecznością. W ten sposób przenosimy większe obciążenia na tylną oś ciągnika. Z podnoszeniem zbyt dużych ciężarów bez przeciwwagi należy uważać. Należy pamiętać, że przedni napęd pracuje szybciej od tylnego, dlatego jeśli używamy przedni ładowacz czołowy, to napędu się po prostu nie używa wcale! Szczególny przypadek to, gdy znajdujemy się na podłożu glebowym, gdzie są poślizgi, wówczas można włączyć napęd, aby sobie pomóc w sytuacji możliwego ugrzęźnięcia. Należy potem pamiętać, aby napęd wyłączyć. Szczególnie niebezpieczny jest przypadek włączania napędu przedniego w ciągniku z ładowaczem czołowym, kiedy to podnosimy duży ciężar i przewozimy podniesiony ciężar po twardym gruncie (niekoniecznie beton czy asfalt).
Jeśli chcesz mieć napęd do ładowacza stale załączany, to musisz szukać ciągnika o równych czterech kołach typu TRAC.
Popularne marki używanych ciągników z napędem
Używane traktory cieszą się wśród użytkowników ogromnym zainteresowaniem. Które marki cieszą się największym zaufaniem kupujących?
John Deere
Nasze zestawienie otwierają używane ciągniki John Deere. Ta amerykańska firma zalicza się do największych światowych dostawców sprzętu rolniczego. Firma może pochwalić się ponad 150-letnią obecnością na rynku. Marka John Deere powszechnie kojarzona jest z niezawodnością. John Deere produkuje traktory wyposażone w silniki o mocy od 60 do ponad 200 koni mechanicznych. Spora część modeli wyposażona jest w bezstopniową przekładnię, napęd na cztery koła i zawieszenie osi przedniej, co umożliwia efektywną pracę nawet w trudnych warunkach terenowych. Do najczęściej poszukiwanych na rynku wtórnym ciągników tej marki zaliczają się John Deere 8320, John Deere 6520 i John Deere 6630.
Valtra
Jeżeli szukasz niezawodnego sprzętu w przystępnej cenie, dobrym rozwiązaniem będą używane traktory Valtra. Valtra to największy producent sprzętu rolniczego na rynku skandynawskim. Największym zainteresowaniem cieszą się traktory Valtra z serii N. Seria N łączy niewielkie rozmiary i dużą moc (od 115 do 201 koni mechanicznych). Konstrukcja ciągników Valtra N jest lekka, a jednocześnie wytrzymała. Obniżone zużycie paliwa i długa praca bez konieczności konserwacji minimalizuje koszty eksploatacji. Dużą zaletą jest zwrotność - promień skrętu wynosi zaledwie 4,5 metra, a układ TwinTrack ułatwia manewrowanie podczas jazdy na wstecznym biegu. Na rynku wtórnym popularne są również ciągniki Valtra z serii A, wyposażone w wydajne silniki AGCO Power o mocy od 75 do 130 koni mechanicznych. Wysoki moment obrotowy i szeroki zakres prędkości ułatwia pracę, a sześciosłupkowa kabina zapewnia doskonałą widoczność w każdych warunkach.
Fiat (New Holland)
Kolejnym wartym uwagi producentem traktorów jest Fiat. Spółka Fiat Trattori przez długi czas była jednym z największych włoskich producentów sprzętu rolniczego. Pierwszy ciągnik Fiata - model 702 - trafił do sprzedaży w 1919 roku. Od 1999 roku marka Fiat zastąpiona została marką New Holland, a traktory New Holland produkowane są do dziś. Używane ciągniki Fiat wciąż cieszą się dużym zainteresowaniem na rynku wtórnym. Tę niesłabnącą popularność pojazdy zawdzięczają prostej, ale wytrzymałej konstrukcji. Próbę czasu dobrze zniosły również silniki napędzające traktory Fiat. Na platformach ogłoszeniowych znajdziesz oferty sprzedaży modeli 100-90, 780 czy 80-90 z Danii, Holandii i Włoch.
Fendt
Zestawienie najpopularniejszych ciągników rolniczych zamykają traktory marki Fendt. Ten niemiecki producent od początku działalności skupiał się na udoskonalaniu dostępnych rozwiązań technologicznych. Już w 1939 roku w ciągnikach tej marki wykorzystywane były silniki dwucylindrowe i czterobiegowa przekładnia. Konsekwentne wdrażanie innowacyjnych technologii pozwoliło marce zdobyć mocną pozycję na rynku maszyn rolniczych. Bardzo dużym zainteresowaniem wśród klientów cieszy się model Fendt 936 i Fendt 930. Traktory z serii 900 wyposażone zostały w sześciocylindrowe silniki marki Deutz. Udoskonalony system paliwowy i system redukcji spalin zmniejsza emisję spalin i ogranicza zużycie paliwa. Fendt 930 oferuje moc 300 koni mechanicznych, a Fendt 936 - 360 koni mechanicznych. Maszyny bez problemu radzą sobie z dużymi obciążeniami i umożliwiają wydajną pracę w trudnych warunkach.
Gdzie kupić używany ciągnik?
- Portale rolnicze i ogólnodostępne serwisy ogłoszeniowe: oferują szeroki wybór używanych ciągników.
- Targi rolnicze: to doskonała okazja do bezpośredniego obejrzenia wielu maszyn w jednym miejscu.
- Komisy: miejsca, które specjalizują się w sprzedaży używanych maszyn rolniczych.
- Centra Maszyn Używanych: takie jak Agro-Sieć Maszyny, które oferują dokładnie sprawdzone maszyny, bezpieczeństwo zakupu oraz profesjonalne doradztwo i wsparcie.