Zmodernizowana wersja ciągnika Zetor Crystal, obecnie z dopiskiem HD, jest produkowana seryjnie od września 2018 roku. Dzięki temu klienci ponownie mogą zamawiać Zetory wyposażone w sześciocylindrowe silniki. Nowa seria nawiązuje do legendarnej serii ciągników zaprezentowanej w 1969 roku, klasyfikowanych niegdyś do tzw. klasy ciężkiej.
Zetor Crystal HD to odpowiedź czeskiego producenta na zapotrzebowanie rolników powiększających swoje gospodarstwa na maszyny wyższej mocy przeznaczone do ciężkich prac polowych, dysponujące większymi gabarytami i masą, niedostępnymi do tej pory w ofercie Zetora.
Silnik i System Emisji Spalin
Podstawowym wymogiem dla nowych silników było spełnienie normy emisji Stage IV, co wymagało pewnych modyfikacji. Zastosowano silnik Deutz TCD 6.1 LG, doładowywany pojedynczą turbosprężarką z regulacją ciśnienia, czterozaworowym kolektorem i wtryskiem common rail. Ten 6-cylindrowy silnik o pojemności 6,1 litra, wyposażony w 24-zaworową głowicę, jest pozyskiwanym z zewnątrz, najważniejszym elementem ciągnika. Za spełnienie normy emisji spalin Stage 3B/IV odpowiada układ SCR wykorzystujący płyn AdBlue, katalizator DOC oraz układ recyrkulacji spalin EGR.
Do układów SCR i EGR dodano filtr cząstek stałych (DPF). Filtr DPF ma klasyczne czujniki ciśnienia i temperatury, a kierowca otrzymuje informacje na wyświetlaczu deski rozdzielczej. Co istotne, nowy silnik jest przygotowany do spełnienia normy Stage V, a wraz z jej wprowadzeniem do układu redukcji spalin nie będą dodawane żadne nowe elementy. Przerobiono również zbiornik paliwa.
ZETOR CRYSTAL HD, omówienie modelu
Układ Napędowy i Skrzynia Biegów
Skrzynia przekładniowa w Zetor Crystal HD na pierwszy rzut oka wydaje się niezmieniona, bazując na pięciobiegowej, zsynchronizowanej konstrukcji z redukcją, trzystopniowym wzmacniaczem momentu obrotowego oraz hydraulicznym rewersem włączanym pod obciążeniem. Jednak zaszły w niej pewne zmiany. Wprowadzono nowe przełożenia. Choć pierwsze trzy biegi są takie same jak w oryginalnej skrzyni biegów (użytkownicy nie odczują więc zmiany w pracy w terenie), czwarty, a zwłaszcza piąty bieg są szybsze. Dzięki temu na najszybszym biegu traktor może osiągnąć teoretycznie prędkość nawet 50 km/h.
Zalety zmiany w przełożeniach są dosyć jasne: umożliwiają oszczędność paliwa przy szybszej jeździe i przy mniejszym obciążeniu. Szacowana oszczędność paliwa może wynosić od 10 do 20% podczas jazdy samego ciągnika, ciągnika z narzędziami lub transportu, zwłaszcza z przyczepą lub naczepą. Dodatkowym efektem towarzyszącym niższym obrotom silnika jest również redukcja hałasu.
Modyfikacja Mechanizmu Zmiany Biegów
Zmodyfikowano również mechanizm zmiany biegów. Zamiast długiej dźwigni, która bezpośrednio przesuwała widełki biegów, zastosowano krótką dźwignię ze sterowaniem skrzyni przekładniowej za pomocą cięgien Bowdena. Modyfikacja ta znacznie usprawniła zmianę biegów. Automatyczne działanie wzmacniacza momentu obrotowego pozostało niezmienione.
Wał Odbioru Mocy (WOM)
Drobne, ale interesujące w praktyce, jest zewnętrzne sterowanie tylnym wałem odbioru mocy. Za pomocą przycisków na tylnych błotnikach ciągnika można nim nie tylko obracać, ale także na stałe go włączyć lub wyłączyć. Reszta, czyli mokre tarcze sprzęgłowe WOM z rozruchem ze sprzężeniem zwrotnym oraz cztery niezależne obroty (540/540E/1000/1000E), pozostaje bez zmian. Zależne obroty w wersji HD nie są dostępne. Wg danych producenta moc na wyjściu WOM wynosi 101,6 kW.
Podwozie i Układ Hamulcowy
Przednia oś Carraro jest w standardzie dostępna z niezależną amortyzacją i dużą liczbą smarownic. Producent przygotowuje centralne smarowanie, w którym wszystkie smarownice zostaną połączone w dwóch miejscach, co ma przyspieszyć konserwację. Nowością jest zastosowanie hamulców w kołach przedniej osi.
Układ hamulcowy Crystal HD jest interesujący. Może posiadać hydrauliczne, jednoprzewodowe i pneumatyczne dwuprzewodowe hamulce do przyczep, a system ABS jest w przygotowaniu.
Kabina i Komfort Pracy
Kabina przeszła poważne zmiany. Montaż nowego zawieszenia kabiny poprawił jej amortyzację, ale przede wszystkim zmniejszył poziom hałasu wewnątrz. Kabina została uszczelniona, co logicznie ograniczyło przenikanie kurzu i chemikaliów do wnętrza. Została również podniesiona o 10 cm w górę, oferując więcej miejsca i lepszy komfort pracy. Interesujący styl nowego ciągnika aż "prosi się" o wzbogacenie, ale konstruktorzy postawili na prostotę.
Wyposażenie i Ergonomia
Praktyczną nowością jest zewnętrzne oświetlenie schodków wejściowych, które świeci razem z oświetleniem wewnętrznym, a gaśnie z opóźnieniem 2 minut. Dodano nowy panel sterowania obok fotela. Kolejnym nowym rozwiązaniem jest deska rozdzielcza z większym, kolorowym wyświetlaczem pokazującym wiele danych i funkcji, w tym parametry wydajności ciągnika. W standardowym wyposażeniu kabiny znajdziemy m.in. manualnie sterowaną klimatyzację, mechanicznie amortyzowany fotel operatora i siedzenie dla pasażera.
Ogrzewany fotel kierowcy reguluje się nie tylko w pionie, ale i w poziomie, ma regulowane podparcie lędźwi, głowy i łokci oraz samozwijający się pas bezpieczeństwa. Fotel dla kierowcy DeLuxe (z amortyzacją pneumatyczną i dodatkowymi regulacjami) jest na liście wyposażenia opcjonalnego (dopłata 1000 zł). Na zewnątrz kabiny można zawiesić nawet osiem reflektorów roboczych LED oraz dwa szperacze i oświetlenie TUZ.
Wsiadając do kabiny Crystala, nie znajdziemy ani monitora, ani paneli pełnych kolorowych przełączników i klawiszy, ani wielofunkcyjnego podłokietnika. Konstruktorzy zadbali jednak, aby w maszynie znalazło się to, co potrzebne do wykonywania ciężkich prac polowych przy jednoczesnym zachowaniu przyzwoitego komfortu pracy i poziomu komplikacji niezniechęcającego potencjalnych użytkowników. Z ważniejszych elementów należy więc wymienić panel EHR (ten sam co w serii Forterra HD i HSX) oraz klawisze do włączania napędów kół i WOM.
Wrażenia z Jazdy Testowej i Oceny Obiektywne
Po przejażdżce nowym traktorem Crystal HD można podzielić się kilkoma spostrzeżeniami. Wspomniany wcześniej zredukowany poziom hałasu w kabinie jest rzeczywiście znacznie niższy, a sterowanie ciągnikiem znacznie się poprawiło, szczególnie w zakresie zmiany biegów. Pierwsze trzy biegi bywają jeszcze trochę sztywne (w przypadku nowego ciągnika), ale już 4. i 5. Rewers działał dobrze. Tuż po rozruchu start nie był wprawdzie super gładki, ale spowodowane to było zimnym olejem. Automatyczny wzmacniacz momentu obrotowego również dobrze działał. Deska rozdzielcza jest naprawdę udana, szczególnie estetyczny i miły dla oka jest wyświetlacz informacyjny. Osobiście spodobał się na przykład wskaźnik stanu filtra cząstek stałych, który często bywa komponentem budzącym niezbyt pozytywne emocje. Sterowanie stałych obrotów silnika zostało rozwiązane w standardowy sposób, jest wyposażony w dwie pamięci oraz przełączniki +/- do zmiany ustawień.
Wyniki Testów DLG (Crystal 170 HD)
Zetor wystawił topowy model Crystal 170 HD (w ofercie firmy jest też Crystal 150 HD) z maksymalną mocą silnika 120 kW/163 KM (zgodnie z normą ECE-R 24). Centrum Testowe DLG podczas hamowania przez WOM przy 1600 obr./min zmierzyło maksymalną moc 107 kW - to bardzo dobry wynik! Pomiary pokazują, że Crystal 170 HD osiąga prawie 14% mocy nadmiarowej, a stały zakres mocy wynosi ponad 35%! Do tych pochwał dochodzi również kwestia zużycia oleju napędowego: przy maksymalnej mocy WOM wynosi ono 237 g/kWh, dlatego Crystal znajduje się na szczycie ligi najbardziej ekonomicznych traktorów!
W krótkiej pracy w polu Zetorem Crystal 160 z półzawieszaną, 6-metrową broną talerzową Pöttinger Terradisc 6001, traktor dość dobrze radził sobie z ciężką broną. Z wyjątkiem podjazdów na skłonach, nie było problemu z utrzymaniem prędkości 10 km/h. Silnik błyskawicznie reaguje na naciśnięcie pedału gazu i w subiektywnym przekonaniu po prostu daje odczucie dysponowania pełną, zadeklarowaną przez producenta mocą. Traktor nie miał też problemów z trakcją i prowadził się stabilnie, jak przystało na 6-cylindrowca. Pozytywnie oceniono działanie przekładni - przede wszystkim płynną zmianę półbiegów i pracę rewersu, a także obsługę EHR, którego panel, mimo iż nie jest w podłokietniku, został usytuowany na nadkolu blisko fotela i jego obsługa jest wygodna.
ZETOR CRYSTAL HD, omówienie modelu
Pozycjonowanie na Rynku i Strategia
Nowy produkt w ofercie Zetora jest na swój sposób specyficzny i wyjątkowy. Trudno znaleźć w tym zakresie mocy ciągnik o tak prostej konstrukcji i podstawowym poziomie wyposażenia. Jeśli spojrzeć na konkurencyjne w tej klasie mocy ciągniki zachodnich producentów, poziom wyposażenia Zetora wypada "blado". Jednak to właśnie może być jego atutem.
Hasło reklamowe nowych czeskich ciągników to "Stworzony do ciężkiej pracy". Jak wynika z przydomku "Hardworker", maszyny z założenia mają służyć do ciężkiej pracy, do której predysponują je 6-cylindrowe silniki oraz gabaryty i masa. To atut w serwisowaniu, naprawach i kosztach części zamiennych, których w większości producentem jest Zetor. Atutem prostej konstrukcji jest również umiarkowana cena maszyn. Stylistyka Crystala jest dość nowoczesna i nawiązuje do modeli z serii Forterra HD. Uwagę zwraca masywna i dość wysoka pokrywa silnika.
Zetor Crystal a Forterra HD
Zetor Crystal i Zetor Forterra HD (który zadebiutował w 2014 roku) to najmocniejsze ciągniki w ofercie czeskiego producenta. Forterra 150 HD, mimo że napędzany jest 4-cylindrowym silnikiem o mocy 147 KM, to ciągnik godny uwagi. W modelach HD zastosowano znaną doskonale skrzynię biegów oferującą 30 przełożeń do przód oraz w tył. Nowością w układzie napędowym najmocniejszej Forterry jest zastosowanie przedniej amortyzowanej osi marki Carraro. Zwiększono również rozstaw osi ciągnika w stosunku do modeli HSX o 17 cm oraz szerokości o 7,5 cm. W stosunku do poprzednich wersji ciągnik posiada również mocniejszy przedni WOM o mocy około 120 KM. Całą serię Forterra HD tworzą 3 modele o mocy 130, 140 oraz 150 KM. Wielu klientów oczekujących na debiut tego ciągnika liczyło na 6-cylindrową jednostkę napędową, jednak ostatecznie Zetor postawił na silnik 4-cylindrowy, co uznano za minus serii HD. Należy jednak podkreślić bardzo dobrą współpracę silnika z przekładnią, a większe gabaryty oraz amortyzowana oś to dodatkowe atuty tej serii, czego dowiodła jazda testowa modelem 150. Forterra HD to ciekawa propozycja dla klientów poszukujących ciągnika o prostej konstrukcji i mocy do 150 KM. Zetor Crystal to natomiast modele: 150 o mocy 144 KM i 160 o mocy 163 KM, napędzane 6-cylindrowymi silnikami marki Deutz.
Kwestia Nazwy "Crystal"
Warto wspomnieć, że w Polsce istnieje polska marka ciągników o nazwie CRYSTAL Traktor. Według niektórych opinii, nazwa "CRYSTAL" została w Polsce zarezerwowana, co może prowadzić do sporów prawnych dotyczących użycia tej nazwy przez firmę Zetor. Niemniej jednak, Zetor kontynuuje produkcję swoich modeli pod tą historyczną dla nich nazwą.
Cena i Dostępność
W Polsce Zetor jest na czwartym miejscu w sprzedaży nowych ciągników, co pokazuje, że ma sporo do zaoferowania. Od kilku tygodni w sieci dealerskiej marki Zetor dostępne są najnowsze modele Crystal 150 i 160. Podstawowa wersja ciągnika Zetor Crystal 150 kosztuje katalogowo 248 800 zł netto, a model 160 - na 255 000 zł netto. W ofercie firmy jest również Crystal 170 HD.