Kupno ciągnika rolniczego jest jedną z najważniejszych i najbardziej kapitałochłonnych inwestycji w gospodarstwie, niezależnie od skali prowadzonej działalności. W epoce rolnictwa precyzyjnego nowoczesny sprzęt jest niezbędny, jednak jego wysoki koszt zakupu to zaledwie wierzchołek góry lodowej. W obliczu niepewnych czasów rolnicy w sposób jeszcze bardziej rozważny podejmują decyzje zakupowe, zwracając uwagę na takie aspekty, jak zużycie paliwa, koszty eksploatacji czy utrzymanie wartości maszyny, ponieważ wpływają one na bilans ekonomiczny prowadzonego biznesu.
Początek roku w sprzedaży nowych ciągników wygląda optymistycznie. Dane Polskiej Izby Gospodarczej Maszyn i Urządzeń Rolniczych mówią o 613 nowych ciągnikach zarejestrowanych w styczniu, co oznacza wzrost w relacji rok do roku. Nowy ciągnik to inwestycja na lata, ale czy możliwe jest utrzymanie jego wartości mimo upływu czasu i przebytych motogodzin?
Czynniki Wpływające na Utrzymanie Wartości Ciągnika
Marka i Regularne Serwisowanie
O tym, jak maszyna może trzymać wartość, świadczy przykład pana Mariusza Wrzesińskiego, który prowadzi typowo rodzinną działalność w okolicach Bytowa. Firma pana Mariusza skupia się na produkcji roślinnej na areale około 200 ha.
„Pierwszy ciągnik John Deere trafił do nas w 2015 roku. Zależało nam na maszynie uniwersalnej, czyli takiej, którą moglibyśmy wykorzystać do wszystkiego, więc zdecydowaliśmy się na model 6125R. Ten ciągnik orał, siał, ciągnął opryskiwacz i rozsiewał nawóz.” W 2017 roku pan Mariusz kupił następny ciągnik John Deere, a w 2018 roku trzeci. Można więc powiedzieć, że przez 2 lata ten pierwszy naprawdę się napracował. Maszyna była regularnie sprawdzana przez specjalistów, wymieniano olej i filtry. Przez pięć lat pracy w gospodarstwie pana Mariusza, ciągnik ustrzegł się większej usterki. „Myślę, że wpływ na taki stan rzeczy miała przede wszystkim marka. John Deere jest znany na całym świecie. W jakimś stopniu ważne może też być serwisowanie u dealera, ale tak szczerze mówiąc ciągnik musi się sam obronić w pracy. Gdyby ta maszyna miała co rusz być serwisowana, nawet w oficjalnym serwisie, to również mijałoby się z celem.”
Jak podkreślają zgodnie przedstawiciele dealera i producenta, nawet jeśli przykład pana Mariusza jest na swój sposób wyjątkowy, bo przebieg tego konkretnego ciągnika nie był wysoki, to potwierdza regułę, że maszyny marek premium mają zdecydowanie wyższą wartość na rynku wtórnym.
Znaczenie Jakości Płynów Eksploatacyjnych i Autoryzowanego Serwisu
Wykorzystanie olejów wysokiej jakości ma znaczny wpływ na sprawność maszyny i pozwala obniżać koszty wynikające z ewentualnego jej serwisowania. Jak wiadomo, każda wizyta w serwisie wpisana w historię maszyny budzi pewne pytania ze strony kupującego. W praktyce stosowanie płynów eksploatacyjnych polecanych przez producenta oznacza zdecydowanie rzadsze przeglądy i awarie. Ponadto, maszyna serwisowana od A do Z w autoryzowanym punkcie dealera jest przy odsprzedaży droższa niż np. naprawiana przy użyciu nieoryginalnych części lub „domowymi sposobami”.
Przedłużone Gwarancje jako Zabezpieczenie Wartości
Jakiś czas temu podjęto decyzję o przedłużeniu gwarancji dla ciągników 7R, 8R, 8RT, 8RX, 9R, 9RT, 9RX na okres dwóch lat, co w tej branży jest czymś wyjątkowym. Nowa gwarancja dotyczy wszystkich podzespołów ciągnika, pomijając elementy eksploatacyjne, jak np. pióra wycieraczek, żarówki, opony itd. Co ważne, już teraz ochronę gwarancyjną można wydłużyć aż do 8 lat, dzięki usłudze PowerGard Protection Plus, która chroni kluczowe i najbardziej kosztowne komponenty maszyny, jak silnik, układ napędowy, układ kierowniczy i ramę.
części do maszyn rolniczych lubelskie,serwis ciągników rolniczych lubelskie
Koszty Związane z Użytkowaniem Ciągnika Rolniczego
Spośród licznych kryteriów oceny użytkowania ciągnika, pierwszoplanową rolę pełnią koszty. I nic dziwnego, ponieważ ponoszone na traktor wydatki nie pozostają bez wpływu na efektywność prowadzonej produkcji rolniczej. Warto je zatem analizować i szukać oszczędności.
Każda decyzja związana z wyposażeniem gospodarstwa w nowy ciągnik powinna zostać poprzedzona dokładną analizą specyfiki funkcjonowania i wielkości gospodarstwa w powiązaniu z zapotrzebowaniem na moc w stosunku do maszyn, z jakimi ma współpracować. Warto na taką analizę poświęcić więcej czasu, rozważyć opcje zakupu porównywanych pod względem mocy ciągników kilku lub nawet kilkunastu producentów.
Koszty Inwestycyjne
Podstawowym kosztem jest oczywiście wydatek związany z kupnem ciągnika. Jego wysokość zależy od marki, wyposażenia, a także parametrów eksploatacyjno-technicznych, wśród których najważniejszą rolę pełni moc silnika. Zróżnicowanie kosztów inwestycyjnych jest w tym przypadku spore, nawet biorąc pod uwagę silniki jednakowej mocy w porównywanych ciągnikach oferowanych przez poszczególnych producentów.
Koszty Eksploatacyjne
Równie zróżnicowane okazują się koszty eksploatacji ponoszone każdego dnia, miesiąca i roku. Podejmując decyzję o wyposażeniu gospodarstwa w ciągnik, istotne staje się tym samym przeanalizowanie wysokości koniecznych do ponoszenia kosztów eksploatacyjnych i możliwości ich racjonalnego kształtowania w danych warunkach produkcyjnych.
Koszt Amortyzacji
Koszt amortyzacji wyraża stopniową utratę wartości danego sprzętu rolniczego w okresie jego eksploatacji i zależy od początkowej ceny ciągnika oraz przewidywanego okresu jego użytkowania. W przypadku ciągników zakładany okres ich użytkowania obejmuje stosunkowo szeroki przedział czasu - od 12 do nawet 25 lat. Przytoczone zakresy podawane są w specjalistycznej literaturze przez różne instytucje zajmujące się badaniami z zakresu użytkowania sprzętu rolniczego.
Rzeczywisty okres użytkowania ciągnika w gospodarstwie, trwający aż do jego pełnego unieruchomienia, weryfikują oczywiście umiejętności obsługi sprzętu i rzeczywiste warunki jego pracy, które mogą znacznie różnić się między gospodarstwami. Według danych krajowych, okres użytkowania ciągników zaliczanych do klasy uciągu 6 kN wynosi 25 lat, zaś w przypadku ciągników klasy uciągu 9 i 14 kN okres użytkowania ciągnika szacuje się na 20 lat.
Koszt Garażowania i Konserwacji
- Koszt garażowania: określa się uwzględniając powierzchnię zajmowaną przez dany sprzęt i jednostkowe koszty eksploatacji obiektu.
- Koszt konserwacji: uwzględnia wartość nakładów finansowych na materiały i pracę ludzką poniesione w związku z utrzymaniem odpowiedniego stanu technicznego sprzętu w sezonie, a także koszty pracy związanej z przygotowaniem maszyn do przechowywania po sezonie roboczym.
Koszty Ubezpieczenia i Rejestracji
Koszt ubezpieczenia i rejestracji jest wyrażany w złotych na rok i określa się go na podstawie aktualnie obowiązujących stawek ustalanych przez firmy ubezpieczeniowe. W przypadku maszyn o dużej wartości, kluczowym kosztem jest ubezpieczenie Autocasco (AC), które jest obowiązkowe w przypadku finansowania zewnętrznego. Roczny koszt polisy AC dla ciągnika o wartości 500 000-800 000 zł waha się orientacyjnie w przedziale 1%-3% wartości rynkowej, co stanowi znaczący stały koszt roczny (5000-24 000 zł). Koszt ubezpieczenia OC wynosi blisko 1800,00 zł w przypadku maszyn powyżej 150 KM, 700,00 zł z grupy 120-150 KM i około 350,00-270,00 zł odpowiednio w przypadku ciągników z grupy 65-120 KM i poniżej 65 KM.
Koszty Uzyskania Kredytu i Oprocentowania
Koszt uzyskania kredytu i jego oprocentowanie określa wielkość finansowego obciążenia wynikającego ze spłaty odsetek kredytu pobranego na potrzeby wyposażenia w maszyny. Odsetki od kredytu wraz z dodatkowymi opłatami dodaje się do kosztów utrzymania sprzętu i w obliczeniach uwzględnia w odniesieniu do roku.
Koszty Napraw
Jednostkowe koszty napraw dotyczą przeglądów i napraw bieżących, wykonywanych samodzielnie oraz zlecanych instytucjom obsługowo-naprawczym. Koszty napraw wykazują znaczne zróżnicowanie dla poszczególnych grup urządzeń technicznych stosowanych w rolnictwie i kształtują się na poziomie od 40 do 150 procent ceny zakupu maszyny. W przypadku ciągników, wskaźnik ten kształtuje się na poziomie 90 procent (wartość przyjmowana w literaturze krajowej, w zagranicznej zakres jest znacznie szerszy - od 50 do niemal 150 procent, przy czym ciągnikom o większej mocy silnika przypisuje się niższy wskaźnik kosztu napraw).
Poza rodzajem sprzętu, wysokość bieżących kosztów napraw stanowi także odzwierciedlenie wieku maszyn, który może bezpośrednio wpływać na awaryjność (procesy starzenia materiałów i korozji). Częstotliwość i koszty napraw stanowią jednocześnie wynik umiejętnej eksploatacji urządzeń, jakości napraw, remontów, przeglądów i konserwacji.
Zużycie Paliwa i Smarów
Zużycie paliwa przez ciągnik stanowi oddzielny rozdział i warto mu poświęcić szczególną uwagę. Jednostkowe zużycie paliwa to najbardziej charakterystyczny parametr eksploatacyjny różnicujący silniki poszczególnych typów i marek ciągników rolniczych. Kategoria zużycia paliwa, którą wyraża się w gramach na kilowatogodzinę [g/kWh], określa ilość zużytego paliwa (w gramach) na jednostkę oddanej mocy (w kilowatach) w ciągu godziny pracy silnika. Informacje te są najczęściej podawane przez producenta w zestawie danych techniczno-eksploatacyjnych ciągnika, dzięki czemu można porównać ze sobą różne modele ciągników i ich silniki.
Warunkiem adekwatności takiego porównania jest jednak uwzględnienie stopnia obciążenia silnika, dla którego podaje się zużycie paliwa. Stopień obciążenia silnika określa, w jakiej części wykorzystywana jest maksymalna moc silnika podczas pracy. Może się ono wahać od 0% (gdy silnik nie jest obciążony) do niespełna 100%. Najniższe jednostkowe zużycie paliwa przez ciągnik obserwuje się w przypadku, gdy obciążenie silnika wynosi około 80-85% jego mocy nominalnej.
Oczywistym jest, że w czasie użytkowania agregatu ciągnikowego powinno się dążyć do jak najbardziej korzystnego obciążenia silnika z punktu widzenia jednostkowego zużycia paliwa, co można osiągnąć przez prawidłowe zestawienie agregatu: ciągnik - maszyna. Zestawienie agregatu powinno uwzględniać odpowiednie zbilansowanie z jednej strony mocy, jaką dysponuje ciągnik, z drugiej zaś mocy, jaką maszyna obciąża silnik ciągnika w czasie pracy.
- Zastosowanie ciągnika o zbyt małej mocy prowadzi do przeciążenia jego silnika, zachwiania równowagi i nadmiernych poślizgów oraz znacznego obniżenia wydajności pracy.
- Dobór ciągnika dysponującego zbyt dużą mocą w stosunku do danej maszyny decyduje o nadmiernym zużyciu paliwa wynikającym z niskiego wykorzystania mocy nominalnej silnika.
Oferowane dzisiaj ciągniki znacznie różnią się wartością minimalnego jednostkowego zużycia paliwa.
Całkowity Koszt Eksploatacji
Sumując wymienione elementy składowe kosztów utrzymania ciągnika rolniczego ponoszone w ciągu roku, można wyznaczyć jednostkowy koszt jego utrzymania w przeliczeniu na godzinę pracy (zł/h). Jednostkowe koszty utrzymania maleją wraz z wydłużaniem okresu wykorzystania ciągnika w ciągu roku. Wysokość tej kategorii kosztów jest uwarunkowana przede wszystkim kosztami amortyzacji, które wynikają z początkowej ceny ciągnika. Im droższy ciągnik, tym wyższe roczne koszty amortyzacji, a co za tym idzie, roczne koszty utrzymania.
Analizując jednostkowe koszty utrzymania ciągnika rolniczego, warto zwrócić uwagę na fakt, że ich wysokość jest uwarunkowana czasem wykorzystania ciągnika w ciągu roku. Większej liczbie przepracowanych godzin w okresie jednego roku towarzyszy spadek jednostkowych kosztów utrzymania (wyrażonych w zł/h).
Na podstawie przeprowadzonej kalkulacji wyznaczono całkowity koszt eksploatacji ciągnika rolniczego na godzinę wykonanej pracy. Stanowi on sumę jednostkowych kosztów utrzymania i użytkowania. Koszt ten zawiera się w przedziale od około 35,00 zł dla ciągników o najmniejszej mocy (poniżej 65 KM) do około 120,00 zł dla pojazdów o największej mocy (powyżej 150 KM).
Analiza Kosztów w Zależności od Mocy i Wykorzystania Ciągnika
Średni wiek analizowanych maszyn wynosił poniżej 5 lat, przy rozpiętości od 1 roku do 10 lat, a średni pozostały, deklarowany przez rolnika, okres użytkowania blisko 11 lat. Analizując dane wyjściowe ciągników rolniczych z poszczególnych przedziałów mocy silnika można zauważyć, że maszyny o mniejszej mocy, tj. z grupy pierwszej i drugiej, w porównaniu do ciągników z grupy trzeciej i czwartej będą użytkowane dłużej. Odpowiednio, zdaniem rolników, całkowity okres użytkowania będzie wynosił 16 lat i 14-15 lat.
Poniżej przedstawiono zróżnicowanie kluczowych parametrów kosztowych w zależności od mocy ciągnika:
- Roczne wykorzystanie:
- Poniżej 65 KM: około 400 godzin
- 65 - 150 KM: około 550 godzin
- Powyżej 150 KM: około 700 godzin
- Średnia wartość pojazdów:
- Poniżej 65 KM: około 55 000,00 zł
- 65 - 120 KM: ponad 100 000,00 zł
- 120 - 150 KM: ponad 155 000,00 zł
- Powyżej 150 KM: ponad 250 000,00 zł
- Roczny koszt napraw: Wraz ze zwiększeniem wykorzystania i mocy ciągnika rolniczego zarejestrowano zwiększone koszty napraw.
- 65 - 150 KM: około 700,00 - 750,00 zł
- Poniżej 65 KM: niski koszt, tłumaczy się to blisko dwukrotnie mniejszą intensywnością użytkowania niż ciągniki z grupy powyżej 150 KM.
- Godzinowy koszt paliwa: Jest on pochodną mocy oraz jednostkowego zużycia na 1 KM.
- Poniżej 65 KM: około 20,00 zł
- 65 - 120 KM: około 35,00 zł
- 120 - 150 KM: około 45,00 zł
- Powyżej 150 KM: około 65,00 zł
- Koszt przechowywania: Zawiera się on średnio dla poszczególnych grup ciągników rolniczych w zakresie od 0,00 zł do 850,00 zł.
Wybór i Finansowanie Ciągnika w Kontekście Deprecjacji
Wybór ciągnika nie należy do łatwych zadań, ponieważ oferta rynkowa jest bardzo bogata. Dodatkowym dylematem na etapie planowania i zakupu jest dokonanie wyboru pomiędzy markami znanymi i cenionymi wśród rolników, a mniej znanymi i dopiero debiutującymi na rynku. Do tego jest jeszcze rynek maszyn używanych z tanimi traktorami głównie z krajów UE, które bywają w dobrym stanie technicznym i są bogato wyposażone. Paradoksalnie jednak największym problemem jest wybór marki i modelu, gdyż poszczególni sprzedawcy przekonują, że ich produkt jest najlepszy. Wyniki szeregu doświadczeń pokazują, że przy zakupie ciągnika warto kierować się trzema głównymi kryteriami: zużyciem paliwa, komfortem pracy i ceną. Nie można przeinwestować zakupu. Coraz niższy kurs euro w stosunku do złotego pozwala śmielej spoglądać na markowy sprzęt zagraniczny, którego cena jest przeliczna z euro. Czynnikiem sprzyjającym nabywaniu markowych ciągników jest zazwyczaj możliwość negocjacji dodatkowego wyposażenia ciągnika w zestawieniu z jego ceną.
Rolnik dążąc do obniżenia kosztów produkcji rolniczej, na które duży wpływ wywierają koszty mechanizacji sprzętu, podejmując decyzję o zakupie ciągnika rolniczego powinien uwzględnić zapotrzebowanie na moc w swoim gospodarstwie, tj. strukturę produkcji, powierzchnię gospodarstwa oraz warunki przyrodnicze.
Total Cost of Ownership (TCO)
TCO to suma wszystkich wydatków związanych z maszyną w całym okresie jej eksploatacji, obejmująca nie tylko cenę zakupu, odsetki i opłaty leasingowe, ale także koszty serwisowe, ubezpieczenia, a przede wszystkim ukryty, często największy koszt - utratę wartości (deprecjację).
Formy Finansowania Ciągnika
Decyzja o nabyciu nowego ciągnika rolniczego stanowi jedną z najważniejszych i najbardziej kapitałochłonnych inwestycji w gospodarstwie, dlatego coraz więcej osób decyduje się na finansowanie zewnętrzne.
Finansowanie fabryczne, oferowane przez dealerów w kooperacji z wyspecjalizowanymi instytucjami finansowymi (jak John Deere Financial, Santander Leasing, CNH Industrial Capital, Claas Financial Services), stało się bezpośrednią konkurencją dla standardowej oferty bankowej.
Kredyt Bankowy
Główną zaletą kredytu jest pełna swoboda dysponowania maszyną - możliwość jej modyfikacji oraz dowolnego zbycia w przyszłości. Wadą jest często konieczność zaangażowania znaczącego kapitału na wpłatę własną oraz akceptacja pełnego ryzyka rynkowego, w tym całkowitego ryzyka utraty wartości. Kredyt bankowy jest zazwyczaj oprocentowany od kilku do kilkunastu procent, co w porównaniu do finansowań fabrycznych często wychodzi mniej korzystnie. Kolejną wadą jest to, że kredytowana maszyna często nie wystarcza jako zabezpieczenie dla banku.
Leasing Finansowy
Leasing finansowy to forma użytkowania maszyny zbliżona do klasycznego zakupu na raty, przy której rolnik od początku korzysta z ciągnika jak z własnego środka trwałego. Kluczową zaletą jest możliwość wprowadzenia maszyny do ewidencji środków trwałych oraz amortyzowania jej we własnym zakresie, co stanowi istotną korzyść podatkową dla wielu gospodarstw. Wadą leasingu finansowego jest brak pełnej swobody w dysponowaniu maszyną do momentu zakończenia umowy - formalnym właścicielem pozostaje leasingodawca, co ogranicza możliwość jej sprzedaży czy niektórych modyfikacji w trakcie trwania finansowania.
Leasing Operacyjny
W przypadku leasingu operacyjnego maszyna pozostaje w majątku leasingodawcy (firmy finansującej) przez cały okres trwania umowy. Dopiero po jej zakończeniu rolnik ma prawo wykupu maszyny za określoną, zazwyczaj relatywnie niską wartość. Główną siłą leasingu operacyjnego jest jego prostota podatkowa i szybka możliwość obniżenia podstawy opodatkowania. Cała rata netto (obejmująca zarówno część kapitałową, jak i odsetkową) oraz opłata wstępna stanowią w całości koszt uzyskania przychodu. Dzięki temu jest to jeden z najefektywniejszych i najprostszych sposobów na optymalizację podatkową dla rolników rozliczających się na zasadach ogólnych.
Finansowanie Fabryczne
Kluczową przewagą finansowania fabrycznego jest elastyczność harmonogramu spłat. Dostępne są harmonogramy miesięczne, kwartalne, półroczne lub roczne. Warunki finansowania mogą być bardzo korzystne. W ramach programów fabrycznych okres finansowania może sięgać nawet 5 lat przy oprocentowaniu 0% i nawet do 10 lat przy niskim oprocentowaniu. Gospodarstwa o wysokiej płynności, które chcą maksymalnie zredukować całkowity koszt odsetkowy, mogą wybierać promocyjne finansowanie 0% z wymaganym wysokim wkładem własnym. Natomiast podmioty, których celem jest zachowanie płynności kapitałowej, mogą z powodzeniem skorzystać z ofert z zerową wpłatą początkową i długimi okresami karencji lub spłaty (do 120 miesięcy), nawet jeśli oprocentowanie jest typowe.
Wynajem Długoterminowy (Najem)
Wynajem długoterminowy stanowi najbardziej rewolucyjną zmianę w modelu finansowania, ponieważ całkowicie przenosi ryzyko związane z posiadaniem maszyny oraz jej eksploatacją na firmę wynajmującą. Jednym z najważniejszych argumentów przemawiających za wynajmem ciągnika jest możliwość uniknięcia wysokich kosztów inwestycyjnych związanych z jego zakupem. Najem zapewnia pełną przewidywalność budżetu, ponieważ raty są stałe i w całości mogą być zaliczane do kosztów prowadzenia działalności, co umożliwia skuteczną optymalizację podatkową. Kluczową przewagą konkurencyjną długoterminowego wynajmu jest opcja
Rekomendacje Finansowania w Zależności od Specyfiki Gospodarstwa
- Gospodarstwa roślinne: W gospodarstwach roślinnych zapotrzebowanie na moc jest bardzo wysokie, ale skoncentrowane w krótkich okresach - podczas siewu, ochrony i zbiorów. Rekomendowaną opcją finansowania może być wynajem długoterminowy lub sezonowy. Najem ciągników do prac ciężkich (orka, uprawa, zbiory) pozwala uniknąć kosztów utrzymania maszyny przez cały rok, a jednocześnie zapewnia dostęp do sprzętu o właściwej mocy wtedy, gdy jest on faktycznie potrzebny. Przeniesienie kosztów serwisu i ryzyka awarii na firmę wynajmującą zmniejsza ryzyko przestojów w kluczowych terminach.
- Gospodarstwa zwierzęce: W gospodarstwach zwierzęcych ciągnik pracuje regularnie przez cały rok - przy zadawaniu paszy, transporcie, usuwaniu obornika czy obsłudze codziennych procesów produkcyjnych. Rekomendowaną opcją finansowania może być finansowanie fabryczne. W sektorze zwierzęcym ciągnik jest niezbędny każdego dnia, dlatego najbardziej opłacalne jest posiadanie maszyny na własność przy możliwie najniższym koszcie finansowania. Pożyczki i leasingi fabryczne - często dostępne na preferencyjnych warunkach, z niższym oprocentowaniem lub opcjami 0% - pozwalają uzyskać przewidywalne koszty miesięczne oraz pełną gotowość operacyjną bez ograniczeń wynikających z najmu.
Niezależnie od formy finansowania, ciągnik wymaga regularnych przeglądów i konserwacji. Koszty przeglądów mogą różnić się od siebie w zależności od tego, który jest to przegląd oraz jakie elementy eksploatacyjne są do wymiany. Koszt przeglądu waha się od 3000 tys. Samodzielne organizowanie serwisu, zamawianie części czy negocjowanie stawek roboczogodzin (260-350 zł/h netto) generuje duże obciążenia administracyjne.
Wybór formy finansowania coraz częściej staje się narzędziem ograniczania kosztów czasu i ryzyka. Rolnik dążąc do obniżenia kosztów produkcji rolniczej, powinien uwzględnić zapotrzebowanie na moc w swoim gospodarstwie, tj. strukturę produkcji, powierzchnię gospodarstwa oraz warunki przyrodnicze.
tags: #deprecjacja #wartosci #ciagnik #rolniczy