Rozrzutnik Obornika – Kompleksowy Przewodnik

Rolnicy w swojej pracy wykorzystują bardzo wiele maszyn, sprzętów i pojazdów, które usprawniają pracę całego gospodarstwa i sprawiają, że staje się ono bardziej wydajne. Jedną z praktycznych i często używanych maszyn rolniczych jest rozrzutnik obornika, często nazywany również roztrząsaczem obornika. Dzięki niemu różne prace w polu stają się bardziej efektywne. Sprzęt ten jest wykorzystywany w rolnictwie od bardzo dawna, a jego podstawowa funkcja niewiele się zmieniła, choć sposób napędzania ewoluował od koni do ciągników rolniczych.

Wprowadzenie do Rozrzutników Obornika

Rozrzutnik obornika to maszyna rolnicza, skrzynia z przenośnikiem podłogowym, wyposażona w tylnej części w urządzenie rozdrabniające i rozrzucające obornik. Rozrzutnik spełnia bardzo ważną rolę podczas operacji nawożenia oraz użyźniania pola, zastępując pracę fizyczną rolnika.

Współczesne rozrzutniki obornika to jednostki napędzane wałem odbioru mocy (WOM) ciągnika lub silnikiem hydraulicznym z hydrauliki pojazdu. Dawniej tego typu maszyny były ciągnięte przez konie, jednak obecnie zastępuje je zwyczajny ciągnik rolniczy. Ponadto dostępne są także mniejsze modele, które można przyczepić do małych traktorków ogrodowych. Maszyny te znajdują zastosowanie nie tylko w wielkich gospodarstwach rolnych, ale także w mniejszych.

Rozrzutniki obornika można używać również na polach pokrytych kompostem, torfem, masą roślinną lub kompostem, co czyni je maszynami o szerokim zastosowaniu. Można je także stosować w leśnictwie oraz w budownictwie. Niektórzy rolnicy, po demontażu adaptera i zamontowaniu burty, używają tych maszyn jako przyczep transportowych, co świadczy o ich wszechstronności.

Budowa i Zasada Działania Rozrzutnika Obornika

Sam rozrzutnik wizualnie przypomina zwyczajną skrzynię, na której końcu znajduje się urządzenie umożliwiające rozdrabnianie i rozprowadzanie obornika. Głównym elementem rozrzutnika jest skrzynia załadunkowa, która musi pomieścić duże ilości obornika. Na rynku można znaleźć takie urządzenia, które obsługują jednorazowo aż 20 ton surowca.

Rozrzutnik obornika działa na bardzo prostej zasadzie. Podczas pracy, napędzany przez wał odbioru mocy lub silnik hydrauliczny, zespół noży zamocowany na specjalnych wałkach (tzw. adapter) obraca się. Adapter tnie i rozrzuca obornik po polu. Przesuwanie obornika w kierunku zespołu rozrzucającego zapewnia taśma składająca się z listew napędzanych łańcuchem (przenośnik podłogowy) albo ścianki przesuwające się razem z podłogą.

Główne części rozrzutnika obejmują:

• Górny ubijak: Specjalny element znajdujący się na górze skrzyni.
• Dolny ubijak: Odpowiedzialny za rozbijanie na mniejsze części dużych i twardych płatów ziemi i roślin. Pracuje na podobnej zasadzie jak górny, biegnąc w przeciwnym kierunku niż główne koła.
• Rozsiewacz: Większość rozrzutników posiada specjalne rozsiewacze, które pozwalają na regularne rozprowadzanie obornika. Rozsiewacz jest wyposażony w specjalny, spiralny ślimak, który posiada ostrze ustawione pod dużym kątem. Dzięki niemu możliwe jest obrócenie nawozu na drugą stronę i rozmieszanie go. Niektóre modele posiadają oddzielne rozsiewacze nawozów, wyposażone w regulatory nawozu, które pozwalają na nałożenie potrzebnej ilości produktu.

Rodzaje Adapterów Rozrzucających

Adapter rozrzutu jest kluczowym elementem wpływającym na jakość pracy i wydajność rozrzutnika. Wyróżniamy dwie główne kategorie adapterów:

Adaptery Poziome

Podstawowe rozwiązanie to adapter z dwoma poziomymi walcami. W maszynach średniej wielkości walce te często współpracują z tarczami rozrzucającymi. Walce, osłonięte z otwartą dolną częścią, rozluźniają nawóz i podają go na tarcze. Takie zespoły dozowania pozwalają na rozrzucanie nie tylko obornika, ale także wapna, kompostu czy pozostałości z biogazowni. Wymagają one obornika niezbyt słomiastego. Ich zaletą jest szerokość pracy dochodząca nawet do 25 metrów. Przykładowo, adapter tarczowy z 2-bębnowym adapterem poziomym ślimakowym służy do rozrzucania przegniłego obornika, który nie zawiera świeżej słomy. Dobrze spisuje się również przy wapnie, szlamie, kompoście i torfie. Szerokość rozrzutu sięga nawet 20 metrów. Jest to najczęściej stosowany typ do obornika od drobiu i szlamu z biogazowni, a także najlepszy przy rozsiewaniu wapna.

Adaptery Pionowe

Adaptery pionowe mogą posiadać dwa lub cztery walce. Główny podział rozrzutników, biorąc pod uwagę rodzaj końcowego adaptera, to pionowe i poziome.

• Dwuwalcowy adapter pionowy: Ten model jest uniwersalny. Może być wykorzystywany do obornika, torfu i wapna. Zawiera dwa szerokie pionowe walce oraz dwa talerze z łopatkami zamontowane u dołu, umożliwiające rozrzut na kilka metrów przy dobrej równomierności. Jeżeli chcemy nawozić pola różnorodnymi materiałami, warto pomyśleć o pionowym adapterze dwuwalcowym.
• Czterowalcowy adapter pionowy: Posiada cztery pionowe walce razem z dolnymi talerzami umożliwiającymi kilkumetrowy rozrzut. Minusem jest mniejsza równomierność rozrzutu - za rozrzutnikiem jest więcej materiału niż po bokach. Adapter ten bardziej sprawdza się przy oborniku od trzody chlewnej i bydła oraz wapnie. W gospodarstwach produkujących obornik z dużą ilością słomy, polecany jest egzemplarz z czterowalcowym pionowym adapterem.

Układ Jezdny i Konstrukcja Skrzyni Ładunkowej

Układ Jezdny

Układ jezdny rozrzutników obornika musi sprostać przewożeniu bardzo dużych ilości materiału, a obciążenia i przebiegi tych maszyn często przekraczają standardowe wartości dla przyczep.

• Rozrzutniki jednoosiowe: Dziś nowoczesne konstrukcje często zbudowane są na bazie jednej osi, która wyposażona jest w duże koła. Zwiększają one ładowność rozrzutnika. Dzięki temu zmniejszone są opory tarcia, co powoduje, że mniejsze ciągniki o słabszej mocy będą w stanie obsłużyć rozrzutnik. Rozwiązanie z dużymi, pojedynczymi kołami ma dwie główne zalety:
  • Mniejsze zapotrzebowanie na moc: Wynika to z niższych oporów toczenia. Producenci deklarują, że do współpracy z rozrzutnikami z pojedynczą osią wystarcza ciągnik o 10-20% słabszy niż w przypadku osi tandemowej.
  • Poprawiona manewrowość: Zmniejsza się ryzyko spychania podłoża podczas skręcania, co jest problemem w układach tandemowych.

  Rozrzutniki jednoosiowe zazwyczaj nie posiadają amortyzacji kół, jednak sytuację poprawiają stosowane powszechnie amortyzowane dyszle.

• Rozrzutniki dwuosiowe i tandemowe: Jeszcze niedawno rozrzutniki o średniej ładowności dostępne były głównie z układem tandemowym. Układy jezdne typu tandem mają swoich zwolenników, a ich właściwości ulegają poprawie po zastosowaniu skrętnych osi. Przewagą podwójnej osi jest możliwość zastosowania mniejszej średnicy kół mieszczących się pod skrzynią ładunkową, dzięki czemu nie ma ograniczenia szerokości skrzyni ładunkowej. Układy tandemowe (dwie osie w tylnej części maszyny) mają znacznie lepszą stabilność podczas jazdy, gdyż są one zwykle resorowane, co wpływa na komfort i bezpieczeństwo transportu.

Większość rozrzutników ma oko dyszla zamontowane na dolnym zaczepie ciągnika, ale niektórzy producenci dopuszczają wybór między zaczepem górnym a dolnym.

Skrzynia Ładunkowa

Skrzynie ładunkowe rozrzutników charakteryzują się dużym zróżnicowaniem pod względem zastosowanych materiałów i konstrukcji. Ich najważniejszym aspektem jest wytrzymałość oraz odporność korozyjna. Producenci oferują skrzynie zbudowane z blachy odpornej na korozję, o różnej wytrzymałości i grubości, np. od 4 mm do 8 mm na ścianach i podłodze.

Tradycyjne skrzynie ładunkowe umożliwiają transport innych materiałów. Niektóre modele wyróżniają się otwieranymi burtami, co pozwala na ich wykorzystanie jako tradycyjnej przyczepy. Pozostałe modele posiadają burty sztywne lub skrzynie skorupowe, które zyskują na popularności ze względu na zwiększoną wytrzymałość i szczelność, przydatną przy przewożeniu materiałów sypkich i wilgotnych.

W rozrzutnikach z pojedynczą osią i dużymi kołami, skrzynia ładunkowa jest zwężona i mieści się między kołami. Jest ona jednocześnie głęboka i długa, co zapewnia dużą objętość i dobrze współpracuje z dwuwalcowym adapterem. Umieszczenie platformy ładunkowej między kołami obniża środek ciężkości. W większości innych modeli krawędź załadunku znajduje się na wysokości 2,6-2,7 m. Niektórzy producenci stosują drewniane listwy na górnej krawędzi skrzyni, aby zapobiec uszkodzeniom podczas załadunku.

Mechanizmy Transportu i Zabezpieczenia

Przenośnik Łańcuchowy

W środku skrzyni znajduje się bardzo ważny element każdego rozrzutnika, którym jest przenośnik łańcuchowy. W rozrzutnikach o średniej ładowności stosuje się zazwyczaj przenośnik podwójny z dwoma łańcuchami na każdej połowie szerokości przestrzeni ładunkowej. Standardem jest napęd hydrauliczny, umożliwiający bezstopniową regulację prędkości. Zazwyczaj producenci proponują dwa rzędy przenośników, których sterowanie jest hydrauliczne.

Zasuwa (Ściana Grodziowa) i Osłony Adaptera

Ważne jest zabezpieczenie przewożonego materiału oraz bezpieczeństwo użytkowania. Do tego celu służą zasuwy i osłony adaptera.

• Zasuwa: Jest to płyta wsuwana między walce adaptera a skrzynię ładunkową. Zabezpiecza adapter przed naporem nawozu podczas transportu i uruchamiania walców, zapobiegając przeciążeniom mechanizmu napędu. W przypadku braku zasuwy, przy pełnym załadowaniu, może dojść do zadziałania mechanizmów przeciwprzeciążeniowych lub przyspieszonego zużycia sprzęgła. Zasuwa chroni również przed gubieniem materiału podczas transportu, a wysunięta do góry podczas pracy, chroni ciągnik przed odpryskami obornika.
• Osłony adaptera: Zapobiegają gubieniu resztek obornika z adaptera i chronią osoby postronne przed kontaktem z zębami adaptera. Zewnętrzna osłona adaptera zapobiega gubieniu resztek obornika i chroni osoby postronne przed kontaktem z jego zębami.

Wymagania Mocy Ciągnika

Rozrzutniki o ładowności 10-12 ton zazwyczaj wymagają ciągnika o mocy co najmniej 100 KM. Jest to niezbędne minimum. Minimalne zapotrzebowanie mocy dla 12-tonowego rozrzutnika może wynosić 120 KM, a dla niektórych modeli z 2 pionowymi walcami wymaga ciągnika o mocy co najmniej 130 KM (10-tonowa odmiana potrzebuje o 10 KM mniej). Wiele zależy od warunków panujących na polu.

Wyposażenie Dodatkowe i Opcjonalne

Przy wyborze rozrzutnika obornika warto zwrócić uwagę na dokładną specyfikację, ponieważ wiele elementów znajduje się na listach wyposażenia dodatkowego, a ich zakup może znacznie zwiększyć funkcjonalność i komfort pracy. Warto dopłacić za:

• Zasuwa (ściana grodziowa): Oddziela adapter od przestrzeni ładunkowej.
• Osłona lamp tylnych: Zamykana, gdy otwarta jest zasuwa, chroni lampy przed zabrudzeniem.
• Koła inne niż standardowe: Zwykle szersze, ale znacznie droższe. Wszyscy producenci oferują możliwość założenia innych niż standardowe kół, zazwyczaj szerszych i droższych. Warto przemyśleć, jaki rodzaj kół będzie najbardziej odpowiedni do wykonywanych prac.
• Błotniki: Często nie są w wyposażeniu standardowym.
• Deflektory hydrauliczne: Z możliwością regulacji do adaptera pionowego.
• Hydrauliczny dyszel amortyzowany: Zwiększa komfort transportu.

Jak Wybrać Odpowiedni Rozrzutnik Obornika?

Bogaty wybór rozwiązań i modeli na polskim rynku pozwala na dopasowanie maszyny do potrzeb każdego gospodarstwa. Przy wyborze należy wziąć pod uwagę:

• Wielkość maszyny: Dopasowana do posiadanych ciągników. Dla małych i średnich gospodarstw rolnych wystarczy maszyna o ładowności od 4 do 8 ton. Dla większych gospodarstw, o dużym areale uprawowym, optymalne będą rozrzutniki do obornika mające 10-18 ton ładowności.
• Sposób wykorzystania: Decydujący o wyborze rodzaju skrzyni ładunkowej i adaptera, który ma kluczowy wpływ na wydajność i jakość pracy. Dla gospodarstw z obornikiem o dużej zawartości słomy odpowiednia będzie maszyna z czterowalcowym pionowym adapterem. Jeśli chcemy nawozić pola różnorodnymi materiałami, warto pomyśleć o pionowym adapterze dwuwalcowym.
• Wyposażenie dodatkowe: Może okazać się po zakupie, że sprzęt nie do końca spełnia oczekiwania.
• Cena i dotacje: Zakup nowego rozrzutnika obornika, w zależności od jego wyposażenia, to dodatkowe punkty przy ubieganiu się o dotacje unijne (np. z działania PROW 2014-2020).

Producenci i Nowoczesne Rozwiązania

W obecnych czasach praca w polu jest dużo łatwiejsza niż jeszcze kilkanaście lat temu, w dużej mierze dzięki maszynom rolniczym. Rozrzutniki obornika pozostają podstawowym narzędziem do nawożenia naturalnego - proste w obsłudze, uniwersalne i stosunkowo tanie w utrzymaniu. W dobie rosnących cen nawozów mineralnych, coraz więcej gospodarstw decyduje się na wykorzystanie dostępnego na miejscu obornika jako pełnowartościowego nawozu organicznego. Na rynku znajdziemy dziś bogatą ofertę rozrzutników - od lekkich modeli jednoosiowych po duże, dwuosiowe konstrukcje z zaawansowaną elektroniką.

Znane marki produkujące rozrzutniki obornika to m.in. Joskin, Metaltech, Unia Group, Sipma, Metal-Fach, Pronar, A-Lima-Bis oraz Brochard, Cynkomet.

Nowoczesne Rozwiązania

• Systemy sterowania: Coraz częściej stosowane są elektroniczne systemy sterowania podłogą za pomocą panelu w kabinie ciągnika, z regulacją prędkości przenośnika. Zaawansowane rozwiązania obejmują systemy MF-S-Control w wersji DigiDevice (precyzyjne nawożenie, optymalizacja kosztów, analiza danych) oraz ISOBUS (Rolnictwo 4.0, zmienne dawkowanie nawozów, dwukierunkowa wymiana danych w czasie rzeczywistym, automatyczne wyłączanie taśmy i dostosowanie pracy do prędkości maszyny).
• Skrzynie samonośne: Niektóre firmy stosują skrzynie samonośne, do których przymocowane są koła. Pozwoliło to na obniżenie progu załadunku, co ułatwia napełnianie maszyny za pomocą miniładowarek lub małych ciągników z ładowaczem czołowym.
• Materiały: Producenci oferują skrzynie zbudowane z blachy o różnej grubości (np. 4 mm na ścianach i 6 mm na podłodze) i wysokiej jakości stali (np. Domex, Hardox), co zapewnia solidność i trwałość konstrukcji.

Rozrzutnik jednoosiowy w nowoczesnym rolnictwie

Rozrzutnik jednoosiowy jest ważnym elementem wyposażenia nowoczesnego gospodarstwa rolnego, łączącym efektywność i ekonomiczność. Przyczynia się do poprawy jakości gleby, zwiększenia plonów i efektywniejszego wykorzystania zasobów naturalnych. Korzyści to: usprawnienie pracy, oszczędność czasu i wysiłku, poprawa jakości gleby i plonów oraz wsparcie zrównoważonych praktyk rolniczych poprzez redukcję potrzeby stosowania nawozów chemicznych.

tags: #dla #polski #okradli #juz #francje #i