Lokalizacja i rola pompy jazdy w koparko-ładowarce

Koparko-ładowarki to wszechstronne maszyny budowlane, których sprawność w dużej mierze zależy od prawidłowego funkcjonowania układu hydraulicznego. Centralnym elementem tego systemu, odpowiadającym za napęd maszyny, jest pompa jazdy. Zrozumienie jej lokalizacji, zasad działania oraz właściwej konserwacji jest kluczowe dla każdego operatora i właściciela sprzętu.

Gdzie znajduje się pompa jazdy w koparko-ładowarce?

Lokalizacja pompy jazdy w koparko-ładowarce może się różnić w zależności od producenta i konkretnego modelu maszyny. Należy pamiętać, że specyfikacja danego urządzenia jest zawsze zawarta w dokumentacji technicznej.

Specyfika lokalizacji u różnych producentów

• W przypadku maszyn Massey Ferguson (MF), pompa jazdy często znajduje się, patrząc przed koparko-ładowarką, po lewej stronie, pod alternatorem. Jest ona dokręcana bezpośrednio do bloku silnika. Warto jednak zaznaczyć, że w niektórych modelach, jak na przykład MF50hx lub Ferdek 50b, pompa jazdy może być zintegrowana ze skrzynią biegów.
• W koparko-ładowarkach marki JCB, pompa jazdy zazwyczaj umiejscowiona jest w skrzyni biegów. Jest to typowe dla wielu generacji urządzeń tej marki, w tym popularnych modeli takich jak JCB 3CX.

Dokładne określenie lokalizacji pompy jazdy jest kluczowe przy diagnostyce awarii i planowaniu ewentualnej wymiany lub naprawy.

Rola i budowa pompy hydraulicznej w maszynach budowlanych

Pompa hydrauliczna jest jednym z najważniejszych elementów w maszynach budowlanych, odpowiadającym za całą pracę roboczą. Zasada jej działania opiera się na tłoczeniu i wytwarzaniu wysokiego ciśnienia oleju. System rozdzielaczy, zaworów, cewek, pomp wspomagających, silników hydraulicznych i siłowników sprawia, że maszyna jeździ, obraca się, skręca i porusza ramionami.

Rodzaje pomp hydraulicznych

W maszynach budowlanych najczęściej występują różne rodzaje pomp hydraulicznych, różniące się budową i zasadą działania. Najbardziej rozpowszechnione i uważane za najmniej awaryjne są pompy zębate.

• Pompa hydrauliczna zębata: Składa się z dwóch jednakowych kół zębatych, osadzonych możliwie jak najciaśniej w korpusie. Obracające się koła zębate zagarniają ciecz z komory ssawnej do przestrzeni międzyzębnych, transportując ją do komory tłocznej. Jedno z kół jest napędzane przez zewnętrzne źródło. Pompy zębate są pompami o stałej wydajności, cechują się prostą konstrukcją i dużą niezawodnością.
• Pompa hydrauliczna wielotłoczkowa: Składa się z kilku lub kilkunastu małych pomp tłokowych umieszczonych w jednym korpusie. Jako zwielokrotniona pompa tłokowa, której każdy tłoczek pracuje w innej fazie, charakteryzuje się wydajnością bliską stałej. Im większa liczba tłoczków, tym mniejsze pulsacje wydajności.
• Pompy śrubowe: Opierają się na konstrukcji śrub ślimakowej, która poprzez ruch obrotowy wymusza obieg czynnika hydraulicznego.
• Pompy łopatkowe: Bazują na ruchu wirnika łopatek, dzięki czemu czynnik hydrauliczny przemieszcza się.

Diagnostyka problemów z jazdą i ciśnieniem w układzie

Awaria pompy hydraulicznej, w tym pompy jazdy, to zatrzymanie pracy całego układu, a w konsekwencji unieruchomienie maszyny. W przypadku problemów z jazdą, takich jak utrata mocy po rozgrzaniu maszyny, zapalająca się kontrolka ciśnienia w skrzyni biegów, czy brak siły przy nabieraniu urobku, należy przeprowadzić dokładną diagnostykę.

Objawy awarii pompy hydraulicznej

Usterka pompy może być zarówno długim i ledwo zauważalnym procesem, jak i nagłym wypadkiem. Czujny operator jest w stanie zauważyć oznaki awarii pompy zanim całkowicie się ona zepsuje:

• Spadek wydajności: Koparka zaczyna działać wolniej niż zwykle lub nie jest w stanie wykonywać swojej pracy.
• Hałas: Maszyna zaczyna pracować głośniej niż zwykle; mogą pojawić się dźwięki takie jak wycie, stukanie i inne niepokojące hałasy.
• Wycieki płynu roboczego: Widoczne ubytki oleju hydraulicznego, niekiedy zauważalne są grudki powstałe z połączenia oleju hydraulicznego z brudem.
• Przegrzewanie się: Pompa hydrauliczna osiąga nadmierną temperaturę, co może prowadzić do rozrzedzenia oleju hydraulicznego i przedwczesnego zużycia elementów.
• Problemy z ciśnieniem: Zbyt niskie lub zbyt wysokie ciśnienie w systemie, często sygnalizowane przez kontrolki.

Studium przypadku: JCB 3CX SITEMASTER

Przykładem może być sytuacja z maszyną JCB 3CX SITEMASTER z 1995 roku, gdzie na zimno ciśnienie w skrzyni wynosiło 8-10 bar, a na ciepło po przejechaniu kilku kilometrów spadło do 2-5 bar. Metalowe sitko na dole w skrzyni było czyste, olej również. Objawy obejmowały brak siły podczas jazdy i pracy przodem po rozgrzaniu maszyny. W takich przypadkach podejrzenie pada na pompę jazdy.

W przypadku skrzyń powershift, problemy z jazdą mogą wynikać z zużycia tarczek sprzęgłowych, które odpowiadają za jazdę do przodu, do tyłu i poszczególne biegi. Jeśli jazda do tyłu lub na niektórych biegach działa poprawnie, może to wskazywać na problemy ze skrzynią biegów. Jednakże, nawet po remoncie skrzyni, wymianie tarczek, uszczelnień i nowej pompie jazdy, problemy z ciśnieniem i jazdą mogą nadal występować. W takich sytuacjach warto sprawdzić również stan sprzęgła hydrokinetycznego.

Ciśnienie w układzie hydraulicznym powinno być sprawdzane na wolnych obrotach i przy wyższych obrotach silnika. Prawidłowe ciśnienie na wolnych obrotach wynosi zazwyczaj około 8 bar, a przy 2000 obrotów - 11 bar.

Konserwacja i eksploatacja pompy hydraulicznej

Aby pompa hydrauliczna mogła jak najdłużej pełnić swoją funkcję, musi być odpowiednio konserwowana. Kluczowe praktyki konserwacyjne to:

• Wymiana olejów i filtrów w układzie hydraulicznym: Pompa zasila się olejem bezpośrednio ze zbiornika, dlatego bardzo ważne jest, aby nie było w nim żadnych zanieczyszczeń. Podczas nalewania i uzupełniania oleju nie należy używać starych baniek ani pojemników niewiadomego pochodzenia. Olej nalewamy po uprzednim zamontowaniu filtra w zbiorniku. Bezawaryjną pracę pompy można wydłużyć przez wymianę oleju zgodnie z zaleceniami producenta maszyny, zarówno pod względem czasu, jak i specyfiki oleju. Jeśli maszyna nie przepracowała wymaganych do wymiany godzin w ciągu dwóch lat, olej i tak należy wymienić, ponieważ straci swoje właściwości. Na całym układzie hydraulicznym znajdują się filtry, które również należy wymieniać zgodnie ze wskazaniami producenta (DTR-ka).
• Poziom oleju w zbiorniku hydraulicznym: Bardzo ważny jest odpowiedni stan (poziom) oleju. Najczęściej w okolicach zbiornika znajduje się wskaźnik poziomu oleju. Do codziennych obowiązków operatora należy jego sprawdzanie. Większość zbiorników wyposażona jest w czujnik poziomu oleju, jednak "optyczna" kontrola jest nieodzowna.
• Odpowietrzniki powietrza: Zbiorniki wyposażone są w odpowietrzniki, które należy wymieniać za każdym razem, kiedy wymieniamy olej. Ich niedrożność powoduje zapowietrzenie się układu hydraulicznego.
• Szczelność całej linii hydraulicznej: Odgrywa bardzo ważną rolę, zapobiegając niekontrolowanemu ubytkowi oleju, który może doprowadzić nawet do zatarcia pompy hydraulicznej.
• Przestrzeganie zasad eksploatacji: Przestrzeganie zasad przy nalewaniu i wymiana filtrów zgodna z instrukcją nie zawsze zapewnia czystość w całym układzie. Dlatego od czasu do czasu zalecane jest płukanie zbiornika, gdzie osadza się najwięcej zanieczyszczeń poza filtrami.

Wymiana i regeneracja pompy hydraulicznej

W przypadku awarii pompy hydraulicznej, konieczna jest jej wymiana. Wymiana urządzenia takiego jak pompa hydrauliczna jest dużo bardziej skomplikowana, niż się wydaje, i wiąże się z szeregiem dodatkowych czynności.

Przygotowanie do wymiany

Zanim przystąpi się do demontażu pompy, należy podjąć następujące kroki:

1. Zwolnić ciśnienie w zbiorniku oleju hydraulicznego koparki (np. Kobelco).
2. Zdjąć wszelkie osłony i elementy zabezpieczające, które utrudniają dostęp do pompy.
3. Wyjąć zespół filtra ssącego.
4. Usunąć wszystkie części, które utrudniają demontaż pompy hydraulicznej, w tym wąż odpowietrzający pod tłumikiem.
5. Przygotować potrzebne narzędzia oraz nowy podzespół lub zestaw naprawczy.

Demontaż pompy (na przykładzie koparki Kobelco)

Procedura demontażu wymaga precyzji i zazwyczaj obejmuje:

1. Poluzowanie zacisków i śrub mocujących na wężach, a następnie odłączenie węży transportowych i innych przewodów hydraulicznych. Węże należy oznaczyć etykietami dla ułatwienia późniejszego montażu i zabezpieczyć wtyczkami.
2. Zdjęcie rury ssącej poprzez odkręcenie śrub mocujących.
3. Usunięcie wszystkich czujników ciśnienia i złączy pasującego zaworu.
4. Wyjęcie pompy głównej. W tym celu należy umieścić zawiesia z drutu stalowego na pompie hydraulicznej, poluzować śruby mocujące i powoli wyjąć zespół startu mocy z ramy koła regulującego prędkość, regulując napięcie liny stalowej. Należy pamiętać o zdjęciu mocowania z wału splajnu oraz podkładek mocujących i osi.

Montaż nowej pompy (na przykładzie koparki Kobelco)

Instalacja odbywa się w odwrotnej kolejności do demontażu, z uwzględnieniem kilku ważnych kroków:

1. Zamontować oś, wkładając ją do splajnu pompy, aż osiągnie odpowiednią głębokość. Następnie zamontować śruby mocujące, pokryte klejem Loctite #262, i dokręcić.
2. Zamontować sworzeń sprężynowy w osi oraz uszczelkę, używając śrub pokrytych klejem Loctite #262.
3. Podnieść pompę razem z wspornikiem i zainstalować złącze w rowku komponentu do montażu uszczelki.
4. Użyć kleju Loctite #262 na śruby mocujące i zabezpieczające, a następnie zainstalować je na miejscu.
5. Przymocować węże po stronie wylotu za pomocą zacisków i śrub zamykających.
6. Zamontować wąż ssący i pozostały hydrauliczny układ rurowy.
7. Zainstalować czujnik ciśnienia i złącze zaworu współpracującego.
8. Zdjąć wtyczkę ssącą i zainstalować filtr ssący.
9. Upewnić się, że w układzie nie ma powietrza.

Kluczowe zasady po wymianie

Niezależnie od marki maszyny, po wymianie pompy hydraulicznej należy:

• Dokładnie wyczyścić cały układ hydrauliczny, zwłaszcza jeśli pompa uległa awarii w trakcie pracy (np. przez dostanie się opiłków do układu). Opróżnić zbiornik ze starego oleju i dokładnie wypłukać.
• Wymienić wszystkie filtry hydrauliczne występujące w maszynie.
• Przed samym montażem, do pompy należy nalać oleju (w miarę możliwości), aby nie była "sucha".
• Wymienić wszystkie uszczelnienia i o-ringi przy pompie.
• Zalać zbiornik nowym olejem hydraulicznym, koniecznie po zamontowaniu filtra w zbiorniku.
• Odpowietrzyć układ hydrauliczny. Można to zrobić, luzując przewody hydrauliczne na wyjściu zasilania z pompy (aż się przeleje), a następnie dokręcając je. Uruchamiać maszynę na kilka sekund, powtarzając tę czynność trzy-cztery razy, aby dokładnie odpowietrzyć układ. Następnie uruchomić maszynę ponownie i zostawić ją na wolnych obrotach przez kilka minut, po czym delikatnie zacząć uruchamiać poszczególne funkcje.

Nowe pompy są fabrycznie ustawiane na odpowiednich wartościach, więc nie ma potrzeby ich regulacji. Nigdy nie wolno regulować pompy "na oko". Bardzo ważne jest również, aby po zamontowaniu nowej pompy i jej krótkim uruchomieniu sprawdzić, czy w oleju lub filtrach nie zbierają się jakieś zanieczyszczenia, np. opiłki metalu. Jeśli tak się stanie, cały układ należy czyścić ponownie.

Regeneracja pompy hydraulicznej

Mimo że pompy hydrauliczne są skonstruowane do pracy w ciężkich warunkach, z czasem ulegają awarii. W wielu sytuacjach, szczególnie gdy uszkodzenie nie jest katastrofalne (np. rozerwanie pompy, urwanie śrub mocujących), można rozważyć regenerację. W przypadku pomp jednosekcyjnych zębatych, gdzie uszkodzeniu uległ jedynie oring, można rozważyć wymianę zestawu naprawczego składającego się z uszczelnień.

Wybór między regeneracją a wymianą na nową pompę zależy od stopnia uszkodzenia i opłacalności. Zalecamy wybieranie oryginalnych produktów lub sprawdzonych zamienników, zwłaszcza gdy chcesz uniknąć konieczności przeprowadzania częstych wymian. Pełny numer części oryginalnej pompy hydraulicznej, znajdujący się na tabliczce znamionowej maszyny, jest kluczowy przy wyborze odpowiedniej pompy zamiennej.

tags: #gdzie #jest #pompa #jazdy #w #koparko