Żurawie HDS (Hydrauliczny Dźwig Samochodowy) są szeroko wykorzystywane w różnych branżach, zwłaszcza w budownictwie i firmach transportowych, do przenoszenia ciężkich i trudno dostępnych materiałów. Ich praca polega na załadunku i rozładunku różnego rodzaju towarów. Ze względu na swoją budowę i stosunkowo niewielkie gabaryty, są wykorzystywane również do prac w trudniej dostępnych miejscach. Jako każde urządzenie, żurawie HDS wymagają stosowania się do zasad Bezpieczeństwa i Higieny Pracy oraz reguł zawartych w instrukcji technicznej. Niezastosowanie się do tych zasad może doprowadzić do wypadków i wystąpienia awarii.
Uprawnienia do obsługi żurawi HDS
Aby legalnie obsługiwać żurawie HDS, konieczne jest posiadanie odpowiednich uprawnień operatora, zgodnie z ustawą z dnia 21 grudnia 2000 r. Zawód operatora wiąże się z dużą odpowiedzialnością, dlatego nie każdy może uzyskać te zezwolenia.
Kurs na operatora HDS
Centrum Szkoleniowe Lektor zaprasza do udziału w kursie wszystkie osoby zainteresowane podjęciem pracy operatora żurawia i zdobyciem uprawnień HDS. Uczestnictwo w kursie HDS organizowanym przez naszą szkołę gwarantuje nabycie szerokiej wiedzy i umiejętności dotyczących poprawnej obsługi tego urządzenia. Kursy umożliwiające zdobycie uprawnień na wykonywanie pracy operatora żurawia realizowane są zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 20 września 2001 r. Odbycie szkolenia zdecydowanie podwyższa kwalifikacje zawodowe, a tym samym zwiększa atrakcyjność kandydata na rynku pracy.
Aston - kursy HDS, które przekształcają umiejętności w karierę. Zapisy na kurs HDS to inwestycja w przyszłość zawodową, która przynosi liczne korzyści. Udział w kursie HDS kończy się egzaminem Urzędu Dozoru Technicznego (UDT), który umożliwia uzyskanie zaświadczenia kwalifikacyjnego uprawniającego do obsługi hydraulicznych dźwigów samochodowych. Posiadanie takich uprawnień znacząco zwiększa szanse na zatrudnienie, zwłaszcza w dużych firmach transportowych oraz u prywatnych właścicieli poszukujących wykwalifikowanych operatorów.
Wymagania dla kandydatów i zakres szkolenia
Aby móc uczestniczyć w szkoleniu na operatora żurawi przewoźnych i przenośnych HDS, należy mieć ukończony osiemnasty rok życia, posiadać wykształcenie minimum podstawowe oraz w chwili zapisywania się na szkolenie i podczas egzaminu UDT należy posiadać dokument tożsamości ze zdjęciem (dowód osobisty). Przed rozpoczęciem pracy na żurawiach HDS niezwykle ważne jest potwierdzenie braku przeciwwskazań zdrowotnych. Kandydaci muszą przejść szereg badań diagnostycznych, których celem jest ocena sprawności fizycznej oraz psychicznej. Kluczowym elementem jest uzyskanie stosownego orzeczenia lekarza uprawnionego, które formalnie potwierdza, że zdrowie kandydata nie stanowi przeszkody do wykonywania pracy na żurawiach HDS.
Nauka obejmuje zarówno część teoretyczną, jak i praktyczną, przeprowadzaną na terenie ośrodka. Centrum Szkoleniowe Lektor dba o wysoki poziom nauki - szczególnie na zajęciach praktycznych. Kursanci chcący nabyć uprawnienia HDS uczą się obsługi żurawi, korzystając z nowoczesnych maszyn i urządzeń, które są powszechnie wykorzystywane w polskich przedsiębiorstwach.
Kurs na operatora HDS składa się z dwóch części: teoretycznej i praktycznej. W części teoretycznej uczestnicy szkolenia zdobywają wiedzę na temat zasad eksploatacji urządzeń, obsługi żurawi, podstawowych zagrożeń oraz zasad BHP. Materiały szkoleniowe są dostarczane przez instruktorów z dużym doświadczeniem, co gwarantuje wysoki poziom kształcenia. Natomiast w części praktycznej kursanci uczą się obsługi żurawi HDS na profesjonalnym sprzęcie, co pozwala na zdobycie praktycznych umiejętności niezbędnych w codziennej pracy.
- Szkolimy osoby indywidualne w firmie w Warszawie na ul. Jagiellońskiej 88 lub dojeżdżamy do firm, szkoląc pracowników w miejscu zatrudnienia.
- Szkolenie teoretyczne w formie wykładu na żurawie przewoźne i przenośne HDS trwa zazwyczaj jeden dzień (od godziny 8:00 do 13:30).
- Na szkolenie praktyczne z obsługi żurawi przewoźnych i przenośnych HDS umawiamy się indywidualnie z instruktorem.
- Uczestnicy ćwiczą praktykę bez limitu godzin zajęć praktycznych, a egzamin praktyczny UDT zdają na takim samym żurawiu HDS, na jakim się szkolą.
- Każdy uczestnik szkolenia otrzymuje materiały dydaktyczne oraz dostęp do aktualnej bazy pytań egzaminacyjnych UDT.
- Istnieje możliwość skorzystania z zajęć indywidualnych przed podejściem do egzaminu, co pomaga lepiej przygotować się i doskonalić technikę obsługi.
Proces egzaminacyjny i wydawanie uprawnień
Cały kurs na HDS trwa zazwyczaj 3 dni, choć jego czas może się różnić w zależności od ośrodka szkoleniowego. Warunkiem uzyskania zezwolenia jest pozytywne zaliczenie egzaminu państwowego przed komisją powołaną przez Urząd Dozoru Technicznego. Termin egzaminu UDT, w zależności od dostępności inspektorów, wyznaczany jest w granicach od 2 do 3 tygodni od dnia złożenia wniosku egzaminacyjnego do UDT.
Procedura egzaminacyjna zaczyna się od teorii, podczas której oceniana jest wiedza uczestnika. Po zajęciu miejsc komisja przeprowadza weryfikację tożsamości. Uczestnik ma 30 minut na udzielenie odpowiedzi. W przypadku egzaminu papierowego, odpowiedzi należy zaznaczyć na przeznaczonej do tego karcie, ponieważ tylko ona będzie oceniana. Aby zaliczyć test, należy zdobyć co najmniej 11 punktów z 15 możliwych.
Egzamin praktyczny HDS składa się z dwóch etapów, z których oba muszą być zaliczone, aby uzyskać pozytywny wynik. Pierwszy etap polega na wykonaniu czynności związanych z obsługą techniczną codzienną (OTC) - bez możliwości poprawek. Drugi etap to wykonanie zadania praktycznego na urządzeniu. Oceniana jest prawidłowość wykonanych manewrów oraz obsługi maszyny. Należy pamiętać, że dwukrotne popełnienie tego samego błędu prowadzi do negatywnego wyniku praktycznej części egzaminu.
Po pozytywnym ukończeniu egzaminu przed komisją Urzędu Dozoru Technicznego, operator otrzymuje uprawnienia wydawane w postaci plastikowej legitymacji, w ciągu maksymalnie 30 dni. Dokument ten obejmuje wszystkie typy urządzeń, w tym żurawie przewoźne i przenośne. Po zdanym egzaminie państwowym czeka się około dwóch tygodni na odebranie zaświadczenia kwalifikacyjnego UDT w formie plastikowej karty, wielkości dowodu osobistego, do obsługi żurawi przewoźnych i przenośnych HDS.
W przypadku niezdania egzaminu UDT, osoba może przystąpić do egzaminu poprawkowego po złożeniu nowego wniosku oraz uiszczeniu opłaty. Należy również pamiętać o konieczności przedłożenia tego dokumentu wraz z niezbędnymi załącznikami jakimi są m.in. potwierdzenie dokonania opłaty w wysokości 306,81 zł. W praktyce wniosek ten składa zazwyczaj ośrodek szkolenia, w którym kandydat ukończył swój kurs.
Ważność uprawnień i praca za granicą
Uprawnienia w postaci zaświadczenia kwalifikacyjnego, które potwierdza umiejętności operatora żurawia HDS, są ważne przez 10 lat. Aby utrzymać ważność zaświadczenia, należy regularnie składać wnioski o przedłużenie, co można zrobić osobiście, pocztą lub za pośrednictwem platformy eUDT, najpóźniej 3 miesiące przed upływem ważności dokumentu.
Urząd Dozoru Technicznego interpretuje odpowiedź na pytanie o możliwość rozpoczęcia pracy po zdanym egzaminie w ten sposób, że można rozpocząć pracę na stanowisku operatora żurawi przewoźnych i przenośnych HDS w momencie, w którym będzie się fizycznie już w posiadaniu dokumentu wystawionego przez UDT. Uprawnienia UDT do obsługi żurawi przewoźnych i przenośnych HDS ważne są z dokumentem tożsamości ze zdjęciem (dowód osobisty).
Polskie uprawnienia wydawane przez Urząd Dozoru Technicznego są ważne w krajach Unii Europejskiej i w większości przypadków są automatycznie uznawane. Kraje takie jak Szwecja, Norwegia, Wielka Brytania mogą żądać przetłumaczonych uprawnień do obsługi przez tłumacza przysięgłego. UDT, na wniosek posiadacza uprawnień UDT na żurawie przewoźne i przenośne HDS, może również wystawić certyfikat w języku angielskim.
Koszty kursu i zarobki operatora HDS
Koszt kursu na żurawie przewoźne i przenośne HDS na koniec grudnia 2024 r. to około 900 zł brutto za jedną osobę. W tej cenie zapewniane są zajęcia teoretyczne, zajęcia praktyczne, pytania egzaminacyjne, materiały dydaktyczne. Ośrodki szkoleniowe składają również wnioski o egzamin do UDT, realizują egzamin przed państwową komisją UDT oraz wydają zaświadczenie kwalifikacyjne po zdanym egzaminie państwowym. Do kosztu szkolenia należy doliczyć opłatę za egzamin UDT i wydanie uprawnień HDS.
Zarobki operatora HDS to kwestia indywidualnych ustaleń pomiędzy pracownikiem a pracodawcą. Na pewno wpływ na wynagrodzenie ma zarówno doświadczenie operatora, jak i rodzaj uprawnień jakie posiada, co do obsługi poszczególnych typów żurawi HDS. Średnie wynagrodzenie wg źródeł internetowych na koniec grudnia 2024 r. wynoszą od 4500 do 8500 zł. Posiadając uprawnienia do obsługi żurawi przewoźnych i przenośnych HDS na pewno zwiększasz swoje szanse na wyższe zarobki.
Zasady bezpiecznej eksploatacji żurawi HDS
Specyfika żurawi HDS sprawia, że ich bezpieczna eksploatacja jest kluczowa. Należy bezwzględnie przestrzegać procedur i zasad BHP, aby uniknąć wypadków i awarii.
Obowiązki operatora przed przystąpieniem do pracy
Przed przystąpieniem do pracy operator żurawia HDS powinien zapoznać się z niezbędną dokumentacją i upewnić się, że urządzenie jest sprawne.
- Zapoznanie się z dokumentacją:
- Dokumentacja techniczno - ruchowa urządzenia.
- Dokument potwierdzający dopuszczenie urządzenia do użytku.
- Instrukcja obsługi danego rodzaju żurawia.
- Wpis w dzienniku konserwacji.
- Codzienna obsługa sprzętu i oględziny:
- Sprawdzenie szczelności poszczególnych elementów.
- Poprawne wysuwanie podpór.
- Działanie zamków hydraulicznych.
- Funkcjonowanie blokad.
- Działanie zabezpieczeń.
- Przygotowanie terenu pracy i operatora:
- Upewnienie się, że w strefie pracy urządzenia nie znajdują się osoby postronne. Takie miejsce należy odpowiednio wydzielić i prawidłowo oznakować.
- Zaciągnięcie ręcznego hamulca, skorzystanie z klinów zapobiegających poruszaniu się kół oraz zapalenie świateł ostrzegawczych.
- Posiadanie odpowiednich elementów ochrony osobistej: ubranie, które nie ogranicza ruchów, właściwe obuwie i przede wszystkim kask ochronny.
Obowiązki operatora w trakcie pracy
Podczas pracy operator musi stale monitorować stan żurawia i otoczenia, aby zapewnić bezpieczeństwo.
- Ustawienie pojazdu w właściwym miejscu i odpowiednie wypoziomowanie. Powierzchnia, na której się znajduje, musi być wytrzymała, a w przypadku nierówności w terenie, konieczne staje się użycie specjalnych podkładek i stabilizatorów.
- W danych technicznych danego urządzenia można znaleźć informacje mówiące o dopuszczalnym maksymalnym pochyleniu żurawia.
- Sprawdzenie terenu i określenie zasięgu pracy żurawia.
- Przygotowanie żurawia do prac ładunkowych.
- Właściwe podczepienie ładunku i jego zabezpieczenie.
- Stałe obserwowanie ładunku i żurawia w trakcie pracy oraz okolicznego terenu.
- Pilnowanie dopuszczalnego obciążenia żurawia.
- Stosowanie się do sygnalizacji i znaków.
- Bezzwłoczne reagowanie w przypadku awarii lub zagrożenia wypadkiem.
Obowiązki operatora po zakończeniu pracy
Po zakończeniu pracy operator powinien wykonać następujące czynności, aby zabezpieczyć urządzenie i miejsce pracy:
- Złożenie żurawia w położenie transportowe.
- Złożenie podpór w położenie transportowe i ich zabezpieczenie.
- Sprawdzenie, czy ładunki nie stanowią zagrożenia.
- Odprowadzenie pojazdu do miejsca garażowania.
- Oczyszczenie elementów roboczych z zabrudzeń.
- Zabezpieczenie urządzenia przed użytkiem przez nieodpowiednie osoby, które nie posiadają uprawnień HDS.
- Zdanie dokumentów osobie upoważnionej.
Kiedy nie można używać żurawi HDS?
Żurawie HDS często wykorzystywane są w pracach na otwartym powietrzu, jednak nie w każdych warunkach atmosferycznych można z nich korzystać. W sytuacji, gdy jest ograniczona widoczność, np. podczas mgły, wieje duży wiatr lub jest burza, należy niezwłocznie zaprzestać pracy na urządzeniu. Gdy praca wykonywana jest wewnątrz budynku, trzeba zadbać o dobry system wentylacyjny, by nie dopuścić do zaistnienia niebezpiecznego poziomu gazów spalinowych.
W celu zapewnienia bezpieczeństwa swojego, osób współpracujących oraz niedopuszczenia do uszkodzenia mienia, nie wolno:
- Pracować na niewłaściwym terenie.
- Pracować przy nieprzyłączonych i nieuziemionych liniach energetycznych.
- Próbować przenosić materiały, które są trwale przymocowane do podłoża.
- Próbować przenosić materiały przymarznięte do podłoża.
- Podnosić ładunków o nieznanych parametrach.
- Próbować przenosić ładunki o masie wykraczającej poza dopuszczalny maksymalny udźwig danego urządzenia.
- Pracować na nie w pełni sprawnym urządzeniu.
- Przenosić materiałów bezpośrednio nad ludźmi lub stanowiskami roboczymi.
- Eksploatować żurawia, który nie posiada aktualnego zapisu w dzienniku konserwacji.
- Eksploatować żurawia bez pozwoleń wydanych przez Urząd Dozoru Technicznego.
Prawne aspekty dokumentacji i rejestracji urządzeń HDS
Eksploatacja żurawi HDS wymaga nie tylko uprawnień, ale i odpowiedniej dokumentacji technicznej i rejestracji w Urzędzie Dozoru Technicznego. Brak tych elementów może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych i finansowych.
Obowiązki dostawcy i importera
Zgodnie z obowiązującymi przepisami firma wprowadzająca urządzenie/maszynę na rynek ma obowiązek wraz z nim dostarczyć kupującemu dokumentację techniczną, instrukcję eksploatacji i deklarację zgodności CE w języku polskim. Brak dokumentacji technicznej maszyny oraz deklaracji zgodności jest podstawą do uznania dostawy za niekompletną. W związku z tym należało wstrzymać płatność za dostawę do czasu uzupełnienia braków.
Ustawa z dnia 13 kwietnia 2016 o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku w rozdziale 3 art. 13-18 określa obowiązki podmiotów gospodarczych oraz prywatnego importera w przypadku wprowadzenia wyrobów do obrotu na rynku polskim. Zaś odpowiedzialność karną importera za niedopełnienie obowiązków precyzuje artykuł 91, którego brzmienie jest następujące: Importer wyrobu wprowadzonego do obrotu lub oddanego do użytku, który nie dopełnia obowiązków w zakresie:
- zapewnienia dołączenia do wyrobów, sporządzonej w jasnej, zrozumiałej i czytelnej formie, w języku polskim: instrukcji, informacji dotyczących bezpieczeństwa użytkowania lub etykiety, lub
- zapewnienia dołączenia do wyrobu informacji umożliwiających identyfikację wyrobu, lub
- umieszczenia na wyrobie informacji umożliwiających jego identyfikację, sporządzonych w jęz. polskim, lub
- zapewnienia dołączenia do wyrobu, w stosownych przypadkach, kopii deklaracji zgodności lub innych dokumentów.
Taki importer podlega karze pieniężnej w wysokości do 10 000 zł.
Brak dokumentacji i rejestracji UDT
Eksploatacja podnośnika bez rejestracji w UDT naraża użytkownika na odpowiedzialność prawną, a jeśli zdarzy się wypadek również na ogromne straty finansowe, gdyż ubezpieczyciel ubezpieczający firmę od odpowiedzialności cywilnej odmówi wypłaty odszkodowania, powołując się na rażące niedbalstwo ze strony eksploatującego, który eksploatuje urządzenie bez rejestracji w UDT.
W sytuacji, gdy dostawca pomimo otrzymania zapłaty za dostawę nie poczuwa się do odpowiedzialności za dostarczenie niezbędnej dokumentacji do urządzenia, istnieją dwie możliwości:
- Egzekwowanie obowiązującego prawa w stosunku do importera: W powyższej sytuacji należy powiadomić o zaistniałej sytuacji Państwową Inspekcję Pracy, która w myśl ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy Art.10 ust.1 pkt 5a została uprawniona do kontroli spełniania wymagań przez wyroby przeznaczone do stosowania u pracodawców jako organ nadzoru rynku. Uruchomi to procedurę, która oprócz kary finansowej powinna zmobilizować importera do wywiązania się z obowiązków.
- Bezpośredni kontakt z producentem: W przypadku, gdy istnieje domniemanie, że firma, która dostarczyła urządzenie, już nie istnieje, pozostaje droga samodzielnego pozyskania duplikatu dokumentacji technicznej i deklaracji zgodności bezpośrednio od producenta. Pomocne w tym będzie zdjęcie tabliczki znamionowej oraz zawarte w niej dane: nazwa producenta, nazwa i typ urządzenia, rok budowy, nr fabryczny. Każdy producent w Unii Europejskiej jest zobowiązany dyrektywami do przechowywania dokumentacji technicznej, deklaracji zgodności oraz dokumentacji wykazującej zgodność wyrobu z wymaganiami przez okres 10 lat od daty wprowadzenia wyrobu na rynek, dlatego wystawienie duplikatu dokumentacji nie powinno stanowić problemu (może tylko odpłatności za wyszukanie i wykonanie kopii). Niektóre firmy w takich przypadkach przesyłają dokumentację w formie pliku do samodzielnego wydruku.
