Problem luzu w zwolnicy i towarzyszące mu objawy, takie jak huczenie, stuki czy wycie, są częstym zmartwieniem właścicieli ciągników Ursus C-328 i C-330. Poniższy artykuł przedstawia kompleksowy przewodnik po diagnostyce i naprawie najczęstszych przyczyn luzów w zwolnicach oraz powiązanych elementach układu napędowego i kierowniczego.
Diagnoza i usunięcie luzu wału koła w zwolnicy
W przypadku luzu na tylnym kole, po rozebraniu zwolnicy, wał koła może mieć luz, nawet jeśli dwie nakrętki trzymające wał w łożyskach są dokręcone do oporu, a same łożyska nie mają nadmiernego luzu.
Sprawdzenie pierścienia segera
Należy sprawdzić pierścień segera, o który opiera się małe łożysko wału koła, czy czasem nie pękł. Jeśli to zwolnica z C-328, to od strony koła za tarczą wału będzie przykręcony pierścień na uszczelce, w którym osadzony jest uszczelniacz. W zwolnicach z C-330 tego pierścienia nie ma.
Jeśli pierścień segera jest brakujący lub uszkodzony, należy go zakupić i założyć w odpowiedni rowek w obudowie, aby małe łożysko miało się o co opierać. Prawdopodobnie ktoś, kto wcześniej zajmował się tymi zwolnicami, zapomniał założyć te segerki, ponieważ w drugim kole również może występować ten sam problem.
Rozpoznanie typu zwolnicy (C-328 vs C-330)
Jeśli w zwolnicy jest pierścień metalowy pod którym był simering, a potem łożysko, i ten pierścień miał być przykręcony do obudowy zwolnicy, to świadczy to o tym, że zwolnica jest z C-328. Ten pierścień powinien być przykręcony sześcioma śrubami M8.
W zapodkładowanej zwolnicy (np. z C-325, nowsza wersja) w środku widać pierścień segera, a u góry sześć otworów z gwintem M8, gdzie przykręcony jest pierścień z simeringiem. Identyczne obudowy stosowano w C-328, różnica polegała w wielkości korków spustowych. Jeśli łożysko od strony tarczy wału jest większe, a łożysko za segerem jest mniejsze, to sugeruje to, że mamy do czynienia z konstrukcją, w której małe łożysko musi być dobrze dociśnięte pokrywą (tą, pod którą są dwie śruby wału koła i gruba podkładka) do segera.
Składanie zwolnicy i prawidłowy docisk łożysk
Podczas składania zwolnicy, małe łożysko musi być dobrze dociśnięte pokrywą (tą, pod którą znajdują się dwie śruby wału koła i gruba podkładka) do segera. Jeżeli luz występuje, gdy dekiel od strony małego łożyska jest odkręcony, a wał koła wraz z łożyskiem przemieszcza się do środka i na zewnątrz, to problemem może być nieprawidłowy docisk lub wyrobienie gniazd łożysk.
Co ciekawe, gdy łożysko z wałem wyjdzie bardziej na zewnątrz, czyli ku samej krawędzi, gdzie przykręca się dekiel, luz znika. Jeśli łożyska są w dobrym stanie i nie mają luzów, to możliwe jest, że gniazda, w których są osadzone łożyska, są już wyrobione.
Problemy z hałasem i stukami w zwolnicy i układzie napędowym
Huczenie, stuki i wycie w okolicach zwolnicy lub z tyłu ciągnika Ursus C-330, szczególnie podczas jazdy z górki lub przy zmianie biegów z 4 na 5, mogą wskazywać na szereg problemów w układzie napędowym.
Diagnoza źródła hałasu
Jeśli ciągnik stoi na biegu, luz może występować od koła, aż do skrzyni. Gdy ciągnik jest na luzie, a odgłos pochodzi między dużym a małym kołem zębatym zwolnicy, to może to sugerować problem z mechanizmem różnicowym lub zużyciem zębów.
Ustawienie wałka ataku i mechanizmu zegarem, jak również wymiana łożysk i uszczelniaczy, czasem nie eliminuje problemu. Jeśli wałek ataku i koło talerzowe są nowe, a mimo to hałas występuje, może to oznaczać, że stare zęby są "wyjechane" i teraz inaczej ze sobą współpracują, co powoduje wycie.
Regulacja luzów i współpraca zębów
Podczas regulacji, należy ustawić luz zgodnie z książką serwisową, a także tzw. ślad współpracy. Regulacji tej dokonuje się poprzez regulację nakrętkami łożysk przekładni głównej. Do regulacji współpracy służą również podkładki przy obudowie wałka atakującego. Należy kombinować z dodawaniem i odejmowaniem podkładek, aby uzyskać właściwy ślad.
W przypadku stuków podczas zmiany z 4 na 5 bieg oraz trzęsienia kabiną przy jeździe z górki, należy sprawdzić luz na zębach w zwolnicy. Taki luz jest konstrukcyjnie dopuszczalny, ale nadmierny luz może być problemem. Małe koło zębate może być starte lekko na ukos. Nawet wymiana na nowe koło zębate czasem nie pomaga, gdyż stukanie może być konstrukcyjną cechą przekładni, w której koła zębate są montowane przez wielowypust z wałem.
Dodatkowo, koła zębate mogą się wyrobić względem wału, co powiększa odległość między nimi, prowadząc do większego zużycia zębów. Na wciśniętym hamulcu ten luz jest jak na filmiku.
C330M Naprawa Hamulców i uszczelnienie zwolnicy.
Zużycie kół zębatych i półosi
Zdarza się, że duże koło zwolnicy wygląda ładnie, a mimo to po wymianie półosi zwolnica strasznie hałasowała. Stukanie samo w sobie świadczy o uszkodzeniach uzębień. W takim przypadku mogą to być uszkodzenia w całym łańcuchu napędowym, od uzębienia stałego i zmiennego skrzyni biegów, przez przekładnię główną, aż po zwolnice.
Należy pamiętać, że konstrukcja Ursusa C-330 ma swoje lata i wymaga dostosowania oczekiwań co do idealnej pracy. Luz w zwolnicy musi być, aby nie powodować uszkodzeń po zagrzaniu mechanizmów.
Kolejność montażu elementów półosi w zwolnicy C-330
Katalogi często opisują kolejność montażu elementów na półosi w sposób lakoniczny. Prawidłowa kolejność, patrząc od strony korpusu na wałku, to:
- Bęben hamulcowy
- Pierścień uszczelniający (oring w rowku półosi)
- Tulejka dystansowa (z odpowiednim rowkiem)
- Uszczelniacz (simering, w którym znajduje się tulejka dystansowa)
- Odrzutnik oleju
W praktyce, zdarzały się konfiguracje, gdzie po bębnie następował oring, odrzutnik, a dopiero potem simering z tulejką dystansową. Ważne jest, aby wszystkie elementy były prawidłowo osadzone i zapewniały szczelność oraz odpowiednie prowadzenie półosi.
Luz na połączeniu koła atakującego z kołem talerzowym
Huczenie z prawej zwolnicy po podniesieniu ciągnika, a następnie jego ustąpienie po zdjęciu koła, może wskazywać na problem z łożyskami. Jednak nawet po ich wymianie, luz może występować na połączeniu koła atakującego z kołem talerzowym. Wałek atakujący może mieć luz osiowy i promieniowy, a koło talerzowe przesuwać się osiowo w prawo i lewo (patrząc od tyłu ciągnika).
Do korekty takich luzów stosuje się podkładki dystansowe. Ich umiejscowienie ma kluczowe znaczenie dla prawidłowej pracy mechanizmu. Zazwyczaj podkładki te umieszcza się w miejscach wskazanych w instrukcji serwisowej, mających na celu skasowanie luzów osiowych wałka atakującego i zapewnienie właściwego zazębienia kół.
Luzy w układzie kierowniczym
Luzy w układzie kierowniczym Ursusów C-330 to powszechny problem, często mylony z problemami zwolnic. Najczęściej powstają one wskutek uszkodzenia przegubów kulowych (końcówek drążków) umieszczonych przy drążkach kierowniczych, a nie elementów wchodzących w skład mechanizmu kolumny kierowniczej. W ciągnikach C-330 w układzie kierowniczym znajdują się cztery przeguby kulowe. Ich wymiana nie jest trudna, a ceny nowych elementów są stosunkowo niskie (około 9-15 zł za sztukę).
Diagnoza i wymiana przegubów
Łatwo zauważyć, czy wymiany wymagają przeguby - często dają się ręcznie obracać lub przechylać.
Regulacja i naprawa kolumny kierowniczej
Aby wyregulować docisk kolumny kierowniczej, należy poluzować nakrętki kontrujące umieszczone po obu stronach obudowy kolumny i równomiernie (z lewej i prawej strony), za pomocą klucza płaskiego, doregulować docisk.
Jeśli już zdecydujemy się na rozebranie kolumny kierowniczej, warto ocenić stan i ewentualnie wymienić tuleje obudowy mechanizmu kierowniczego, przez które "wychodzą" ramiona łączące się z drążkami za pomocą przegubów (dwie szerokie, jedna wąska). Wyższe koszty naprawy są związane z wymianą wycinków kół zębatych kolumny kierowniczej, tzw. „półksiężyców”. Mechanicy oceniają, że w przypadku zniszczenia tulei i wycinków kół, warto rozważyć zakup kompletnej, nowej kolumny, gdyż wymiana wszystkich elementów jest czasochłonna. Koszt zakupu kompletnej, używanej kolumny to około 400-500 zł.