Rola i działanie siewnika w rolnictwie

Siewniki to jedne z najważniejszych maszyn w rolnictwie, ogrodnictwie i pielęgnacji zieleni. Ich rola w procesie wysiewu nasion jest nieoceniona, ponieważ pozwalają na równomierne rozmieszczenie nasion na polu, co przekłada się na optymalne wykorzystanie przestrzeni i zasobów. Dzięki nim proces siewu staje się bardziej efektywny i precyzyjny, co ma bezpośredni wpływ na wydajność produkcji rolnej.

Historia i rozwój siewników

Pierwszy siewnik do zboża został wynaleziony przez brytyjskiego agronoma Jethro Tulla. Jego innowacyjna konstrukcja wykorzystywała mechanizm podobny do organów kościelnych. Ziarno przesypywało się z drewnianych pojemników przez spłaszczone rury, a mechanizm sprężynowy rozrzucał je do wydrążonych w ziemi rowków. Za podajnikami znajdowały się kołki, które przykrywały zasiane ziarna ziemią. Dzięki temu rozwiązaniu, konstrukcja Tulla umożliwiała siew w rzędach na precyzyjnie określoną głębokość.

Siewniki w Polsce zaczęto produkować w XIX wieku dla folwarków. Po II wojnie światowej produkowano je w Kutnie. Były to siewniki najpierw konne, a dopiero w latach 60. XX wieku ciągnikowe. W latach 70. XX wieku pojawiły się w Polsce precyzyjne siewniki do buraków i kukurydzy.

Budowa i zasada działania siewników

Siewniki rolnicze to maszyny składające się z dwóch głównych elementów: zbiornika na nasiona oraz systemu wysiewającego. Zbiornik służy do przechowywania materiału siewnego, który następnie trafia do aparatu wysiewającego. System ten, obejmujący aparaty wysiewające i redlice rozmieszczone poprzecznie do kierunku jazdy, jest odpowiedzialny za umieszczenie nasion w glebie na odpowiedniej głębokości.

Mechanizm działania siewnika

Zasada działania siewnika opiera się na napędzie mechanicznym, który jest przekazywany z kół jezdnych maszyny. Obrotowe mieszadło wewnątrz zbiornika zapewnia równomierne podawanie nasion do aparatów wysiewających. Następnie nasiona są transportowane do redlic, które wprowadzają je do gleby. Cały proces jest precyzyjnie kontrolowany, co umożliwia dokładne dozowanie ilości nasion oraz ich umieszczenie na właściwej głębokości.

Przeznaczenie siewników

Siewniki są niezastąpione w precyzyjnym wysiewie nasion różnorodnych roślin uprawnych, w tym zbóż, roślin przemysłowych (np. rzepaku) oraz innych upraw wymagających dokładnego rozmieszczenia materiału siewnego. Zaawansowana technologia i konstrukcja siewników pozwalają rolnikom na precyzyjną kontrolę ilości wysiewanych nasion oraz głębokości ich umieszczenia w glebie. Taka dokładność przekłada się na optymalne wykorzystanie powierzchni pola i zwiększenie wydajności plonów, a także zapobiega konkurencji między roślinami o składniki odżywcze.

Stosowanie siewnika do trawy przynosi sporo plusów, niezależnie od tego, czy chodzi o regenerację pastwisk, czy zakładanie trawników. Siewniki do trawy mogą być używane nie tylko do siania nasion, ale również do rozsiewania nawozów.

Korzyści ze stosowania siewników

Stosowanie siewników, zarówno w rolnictwie, jak i w pielęgnacji zieleni, przynosi wiele korzyści, które znacząco wpływają na efektywność i jakość pracy:

• Precyzyjne rozmieszczenie nasion: Dzięki zaawansowanemu mechanizmowi możliwe jest równomierne rozsiewanie nasion, co przekłada się na równomierny wzrost roślin i optymalne wykorzystanie powierzchni.
• Oszczędność czasu i pracy: Tradycyjne sianie ręczne jest czasochłonne i męczące. Siewniki znacznie przyspieszają ten proces, redukując potrzebny nakład pracy.
• Wszechstronność: Wiele siewników może być używanych nie tylko do siania nasion, ale również do rozsiewania nawozów, co zwiększa ich funkcjonalność i efektywność.
• Zwiększenie wydajności plonów: Precyzyjne dozowanie i umieszczanie nasion w glebie sprzyja lepszemu kiełkowaniu i wzrostowi roślin, co bezpośrednio przekłada się na wyższe plony.
• Mniejsze zużycie materiału siewnego: Dzięki dokładności siewnika minimalizowane jest marnotrawstwo nasion, co obniża koszty produkcji.

Rodzaje siewników

Siewniki można podzielić na kilka głównych typów, z których każdy jest dostosowany do określonych rodzajów upraw i warunków glebowych:

Siewniki rzędowe

Najczęściej stosowane w małych i średnich gospodarstwach, służą do precyzyjnego wysiewu nasion w rzędach, co jest kluczowe dla równomiernych wschodów. W tej kategorii wyróżnia się:

• Talerzowe: Przeznaczone do pracy na ciężkich glebach, gdzie obracające się talerze skutecznie radzą sobie z resztkami pożniwnymi, minimalizując ryzyko zapychania. Ważnym elementem jest dociążenie talerzy zapewniające odpowiednie zagłębienie w glebie.
• Stopkowe: Idealne do wysiewu po orce, szczególnie przy niewielkiej ilości resztek roślinnych. Regulacja docisku redlic pozwala na dostosowanie głębokości siewu do aktualnych warunków glebowych.

Siewniki pasowe

Urządzenia te łączą w jednym przejeździe kilka funkcji: uprawę gleby, nawożenie i siew. Przednie rzędy talerzy przygotowują glebę, następnie odbywa się siew, a belka ugniatająca zamyka bruzdę, tworząc idealne warunki do kiełkowania nasion.

Siewniki rzutowe

Stosowane głównie w leśnictwie do tworzenia pasów zaporowych chroniących uprawy przed dziką zwierzyną. Wyposażone są w napęd elektryczny umożliwiający równomierne rozsiewanie nasion na dużych obszarach.

Siewniki punktowe

Dzielą się na mechaniczne i pneumatyczne:

• Mechaniczne: Prostsze w budowie, ale oferujące wystarczającą precyzję do wielu typów upraw. Napędzane mechanicznie, sprawdzają się jako nadbudowy na agregatach uprawowych.
• Pneumatyczne: Charakteryzują się niezwykle wysoką precyzją wysiewu, co jest niezbędne w uprawach wymagających dokładnego rozmieszczenia nasion. System nadciśnieniowy dociska nasiona do otworów w tarczy wysiewającej, zapewniając równomierne umieszczanie materiału siewnego na tej samej głębokości i w równych odstępach. Eliminuje to ryzyko przemieszczenia się nasion.

Przykład nowoczesnego siewnika

Przykładem nowoczesnego siewnika pneumatycznego jest FORTUNE SEEDER, który został zaprojektowany we współpracy z inżynierami firmy BRASTAL. Maszyna ta wyróżnia się 24 rurami nasiennymi, pozwalającymi na precyzyjny wysiew na szerokości roboczej 3 metrów. Siewnik posiada własną hydraulikę i elektroniczne sterowanie z dotykowym wyświetlaczem, co umożliwia kontrolę wysiewu w zakresie od 1 kg/ha do 400 kg/ha przy prędkości roboczej do 20 km/h. Ponadto, charakteryzuje się niskim zapotrzebowaniem na moc, dzięki zastosowaniu lekkich materiałów i wysokogatunkowych podzespołów.

Innym przykładem jest nowoczesny siewnik poplonów Zefir, który doskonale sprawdza się zarówno w regeneracji pastwisk, zakładaniu trawników, jak i rozsiewaniu nawozów. To lekkie, ale wytrzymałe urządzenie charakteryzuje się szerokością roboczą od 2 do 15 metrów, pozwalając dostosować je do pracy na różnych powierzchniach - od małych ogrodów po duże tereny rolne. Dzięki zbiornikowi o pojemności 110 litrów wykonanemu z odpornego na uderzenia tworzywa sztucznego siewnik poplonów Zefir jest nie tylko trwały, ale również pojemny, co minimalizuje konieczność częstego uzupełniania nasion. Wyposażenie w elektryczny silnik zasilany z akumulatora oraz możliwość sterowania za pomocą pilota sprawiają, że praca z tym urządzeniem jest niezwykle wygodna i precyzyjna. Płynna, dziesięciostopniowa regulacja wysiewu oraz metalowe talerze z łopatkami zapewniają równomierne rozprowadzenie nasion, a to przekłada się na optymalny wzrost roślin.

Wybór odpowiedniego siewnika

Wybór odpowiedniego siewnika zależy od kilku czynników. Jednym z najważniejszych jest wielkość obszaru, który ma zostać obsiany. Na dużych powierzchniach, takich jak pastwiska, niezbędne są siewniki o większej szerokości roboczej, które pozwolą na efektywne pokrycie całego terenu w krótszym czasie. Kolejnym ważnym aspektem jest pojemność zbiornika na materiał siewny. Większy zbiornik pozwala na dłuższą pracę bez konieczności uzupełniania nasion, co jest szczególnie ważne w przypadku pracy na dużych obszarach. Nie można również zapominać o łatwości obsługi urządzenia. Siewniki wyposażone w intuicyjne mechanizmy regulacji oraz solidne i trwałe komponenty zapewniają komfortową i bezproblemową pracę przez wiele sezonów. Trwałość materiałów, z których wykonano urządzenie, jest zatem również istotnym czynnikiem wyboru.

Przygotowanie siewnika do pracy i eksploatacja

Przygotowanie podłoża

Aby osiągnąć najlepsze efekty w pracy z siewnikiem, ważne jest odpowiednie przygotowanie podłoża. Gleba powinna być dobrze spulchniona i wyrównana, aby zapewnić nasionom odpowiednie warunki do kiełkowania. Siew na zbyt twardej lub nieprzygotowanej glebie może prowadzić do problemów z kiełkowaniem nasion. Dlatego zawsze warto zadbać o odpowiednie przygotowanie terenu przed rozpoczęciem pracy.

Ustawienia siewnika

Przed rozpoczęciem pracy należy dokładnie sprawdzić ustawienia siewnika. Regulacja ilości wysiewanych nasion powinna być dostosowana do specyficznych potrzeb danego terenu - gęstszy wysiew jest zalecany na pastwiskach, gdzie celem jest szybka regeneracja, natomiast na trawnikach można zastosować bardziej oszczędne dawkowanie. Najważniejszą sprawą jest oczywiście określenie ilości materiału siewnego, jaki zamierzamy wysiać na hektar. Aby ją prawidłowo określić, powinniśmy uwzględnić m.in. Kolejną sprawą jest wykonanie próby kręconej.

W większości siewników jest możliwość indywidualnego ustawienia docisku redlic wysiewających poprzez zmianę położenia sprężyn dociskowych. Trzeba również skontrolować stan elementów roboczych, tj.:

• Kółka wysiewające - ich wielkość powinna odpowiadać rozmiarowi ziaren, które mają być wysiewane.
• Elementy ruchome - należą do nich wahacze, zaczep oraz znaczniki. Przy tych ostatnich warto zorientować się, jaki jest stan tulejek. W przypadku wykrycia luzów należy je poddać wymianie.
• Redliczki do siewnika Poznaniak - w tym przypadku najszybciej zużywają się końcówki redlic. Jest to bardziej zauważalne, jeśli są nieprawidłowo ułożone względem talerzy.
• Zagarniacze do siewnika - znane również jako palce zagarniające.

Ustawienia siewnika Poznaniak obejmują także kontrolę stanu ogumienia. Nie można również zapominać o odpowiednim ciśnieniu w kołach siewnika, gdyż to od nich pochodzi napęd na aparaty wysiewające.

Próba kręcona i próba wysiewu

Próba kręcona to badanie, które pozwala na ustalenie odpowiedniej dawki ziarna dla 1 ha powierzchni. Zajmuje dużą ilość czasu, ale warto ją wykonać, aby można było ustalić właściwą obsadę roślin. Pozwala to zaoszczędzić materiał siewny i długie godziny pracy. Próbę kręconą wykonujemy po napełnieniu siewnika materiałem siewnym i odpowiednim ustawieniu zastawek i den aparatów wysiewających, które są zalecane przez producenta siewnika. Przy ich ustawianiu należy również skontrolować, czy szczeliny między dnem a kółkiem wysiewającym są jednakowe we wszystkich aparatach. W przypadku każdorazowej zmiany dawki wysiewu należy przekładnię "wyzerować".

W próbie wysiewu wyznacza się masę nasion wysianych na określonym obszarze.

Przed siewem zaleca się wykonanie próby kręconej lub próby wysiewu. Pozwala to na dokładne określenie liczby ziaren wysiewanych na jednostkę powierzchni. W tym celu mechanizm wysiewający przekręca się o określoną liczbę obrotów, a następnie waży wysiane nasiona na małej, wyznaczonej powierzchni. Metoda ta pozwala ustalić masę wysianych nasion, co jest kluczowe dla prawidłowego ustalenia dawki siewu.

Praca siewnikiem na polu

Podczas pracy należy zachować stałą prędkość przemieszczania się po terenie oraz regularne odstępy między przejazdami. Często różnica w wysiewie pojawia się, gdy jest źle ustawiony znacznik lub jeździmy "na oko". Jednym z najczęstszych problemów jest niewłaściwa regulacja wysiewu. Zbyt duża ilość nasion może prowadzić do marnotrawstwa, podczas gdy zbyt mała powoduje nierównomierny wzrost trawy.

Przed załadowaniem ziarna do zbiornika należy sprawdzić, czy nie ma w nim przerośniętych nasion, sznurka, narzędzi lub innych przedmiotów. Podczas jazdy należy zwracać uwagę na przeszkody w zasięgu pracy znaczników śladów. Nie należy cofać, zawracać ani transportować siewnika, gdy koła i redlice spoczywają na podłożu. Podczas nawrotów na końcu pola, redlice i zgarniacz powinny być podniesione do pozycji transportowej. Na polach z dużą ilością resztek roślinnych należy regularnie sprawdzać, czy redlice nie są zapchane i czy wysiew nie jest blokowany. Nie wolno przegarniać ziarna w zbiorniku dłonią podczas pracy siewnika. Po zakończeniu pracy maszynę należy ustawić w pozycji transportowej.

Konserwacja i bezpieczeństwo

Konserwacja i czyszczenie agregatu siewnego

Agregat siewny wymaga starannego oczyszczenia i umycia przed i po zakończeniu pracy. Przed przystąpieniem do mycia należy opróżnić skrzynię nasienną, aby zapobiec kiełkowaniu materiału siewnego pod wpływem wody. Mycie można przeprowadzić przy użyciu myjki wysokociśnieniowej, pamiętając o ostrożności, aby nie uszkodzić lakieru maszyny. Po dokładnym umyciu siewnik powinien być pozostawiony w przewiewnym, nasłonecznionym miejscu do całkowitego wyschnięcia. Ważne: podczas mycia należy unikać kierowania strumienia wody bezpośrednio na instalacje elektryczne. Innym często spotykanym problemem jest zaniedbanie konserwacji siewnika. Zanieczyszczone łopatki lub zatkany zbiornik mogą wpłynąć na efektywność wysiewu i prowadzić do awarii urządzenia. Regularne czyszczenie oraz kontrola stanu technicznego to podstawowe kroki, które pozwolą uniknąć takich sytuacji.

Smarowanie elementów siewnika

Konserwacja agregatu siewnego obejmuje również smarowanie jego elementów. Po umyciu i osuszeniu maszyny należy nasmarować łożyska. Szczególną uwagę należy zwrócić na niedrożne smarowniczki oraz luźne lub zużyte łożyska. Redlice siewnika powinny być konserwowane przy użyciu oleju biodegradowalnego lub dedykowanych środków. Należy również sprawdzić i nasmarować znaczniki przejazdowe i przedwschodowe, wał agregatu, skrobaki oraz wał przekazania mocy, gdzie znajdują się łożyska krzyżaków. Na końcu smarowany jest łańcuch odpowiedzialny za przenoszenie napędu z koła na przekładnię siewnika.

Uzupełnianie uszkodzeń lakieru

Podczas pracy w polu mogą pojawić się rysy i uszkodzenia lakieru siewnika. W trakcie konserwacji należy je uzupełnić odpowiednio dobraną farbą, aby zapobiec korozji i utrzymać maszynę w dobrym stanie technicznym.

Bezpieczeństwo podczas pracy z siewnikiem

Podłączanie i odłączanie siewnika

Podczas czynności związanych z podłączaniem i odłączaniem siewnika od ciągnika, w bezpośrednim sąsiedztwie maszyn nie powinny znajdować się żadne osoby ani zwierzęta. Po precyzyjnym podjechaniu tyłem do siewnika i unieruchomieniu ciągnika, należy połączyć cięgna dolne, następnie górne, zabezpieczyć sworznie zawleczkami i sprawdzić prawidłowość połączeń. Przed zawieszeniem lub zdjęciem siewnika z trzypunktowego układu zawieszenia ciągnika, dźwignia podnośnika hydraulicznego musi być ustawiona w pozycji zabezpieczającej przed niezamierzonym podniesieniem lub opuszczeniem maszyny. Należy uważać, aby podczas łączenia przewodów hydraulicznych układ nie znajdował się pod ciśnieniem. Przed odłączeniem siewnika od ciągnika, zbiornik ziarna powinien być opróżniony.

Przejazd transportowy

Przed rozpoczęciem jazdy z siewnikiem, należy umieścić z tyłu maszyny trójkątną tablicę wyróżniającą pojazd wolno poruszający się, a także tablicę z lampami zespolonymi i światłami odblaskowymi. Należy również sprawdzić prawidłowość podłączenia przewodów zasilających i upewnić się, że w pobliżu ciągnika i siewnika nie ma osób niewidocznych z miejsca operatora. W czasie jazdy z podniesioną maszyną, dźwignia sterowania podnośnika hydraulicznego musi być zabezpieczona przed opuszczeniem. Podczas jazdy po drogach publicznych należy stosować się do przepisów ruchu drogowego i transportowego, a siewniki doczepiane przewozić w położeniu transportowym, z podniesionymi znacznikami i innymi odchylanymi częściami.

Praca z wałem przegubowo-teleskopowym

Wał przegubowo-teleskopowy można dołączać i odłączać wyłącznie przy wyłączonym wałku odbioru mocy i silniku ciągnika, z wyjętym kluczykiem ze stacyjki oraz zaciągniętym hamulcem postojowym. Po zamontowaniu wału należy sprawdzić jego prawidłowe osadzenie. Przed włączeniem wałka odbioru mocy, upewnij się, że wybrana prędkość obrotowa ciągnika odpowiada dopuszczalnej prędkości obrotowej siewnika i kierunek obrotów jest właściwy. Ważne: zabronione jest przeciążanie wału. Należy pamiętać o smarowaniu części wału zgodnie z instrukcją umieszczoną na osłonie, zwracając szczególną uwagę na miejsca kontaktu ruchomych części z osłoną.

tags: #jaka #prace #wykonuje #siewnik