Rynek kombajnów zbożowych w Polsce, zarówno nowych, jak i używanych, coraz częściej wzbogaca się o maszyny sprowadzane z zagranicy. Od nowoczesnych konstrukcji chińskich producentów, przez historyczne próby importu, aż po zawiłości prawne związane z nabyciem maszyn z Unii Europejskiej - sprowadzane kombajny stanowią ważny element mechanizacji polskiego rolnictwa.
Nowoczesne Kombajny Zbożowe na Polskim Rynku: Przykład Aupax GM100
Pojawienie się chińskich kombajnów zbożowych w Polsce to element szerszego zjawiska w mechanizacji rolnictwa. Chińscy producenci, dysponujący coraz lepszą technologią, celują w segment maszyn tańszych od zachodnich odpowiedników, a jednocześnie oferujących akceptowalną jakość i osiągi. Model Aupax GM100 jest tego dobrym przykładem - to kombajn o parametrach spełniających potrzeby większości średnich gospodarstw, oferowany w znacznie niższej cenie niż nowe kombajny renomowanych marek europejskich czy amerykańskich. Mimo relatywnie niewielkich wymiarów, Aupax GM100 oferuje parametry porównywalne z małymi kombajnami znanych marek.
Charakterystyka i Wydajność Silnika
Sercem maszyny jest silnik Weichai - czterocylindrowa jednostka o pojemności około 4,6 litra, rozwijająca moc maksymalną 190 KM. Napęd młocarni oraz układ jezdny realizowany jest poprzez przekładnię hydrostatyczną, w której stosowane są komponenty renomowanej firmy Danfoss, zapewniając płynną regulację prędkości jazdy oraz pracy podzespołów.
Układ Żniwny i Adaptacje
Układ żniwny obejmuje standardowy heder zbożowy o szerokości 3,80 m, odpowiedni do zbioru zboża i rzepaku. Taka szerokość pozwala wykorzystać potencjał 190-konnej maszyny na polach małych i średnich gospodarstw. Dostępne będą także przystawki do kukurydzy - w krajach takich jak Serbia prezentowano GM100 z 4 i 5-rzędowym hederem do kukurydzy, a producent przewiduje także adaptery 5- i 6-rzędowe, dostosowane do europejskich realiów upraw.
Innowacyjny Układ Omłotowy i Separacji
Układ omłotowy i separacji ziarna to główna cecha wyróżniająca Aupax GM100. Zamiast tradycyjnego bębna i wytrząsaczy (jak w modelu GV100), zastosowano tu pojedynczy rotor osiowy o średnicy 600 mm i długości aż 3125 mm. Tak duży, wzdłużnie ustawiony rotor wykonuje zarówno omłot ziarna z kłosów, jak i wstępną separację z wykorzystaniem siły odśrodkowej. Prędkość obrotowa rotora jest płynnie regulowana w szerokim zakresie (od około 289 do 1150 obr./min), co pozwala dostosować intensywność omłotu do rodzaju uprawy - wolniejsze obroty do rzepaku, wyższe do kukurydzy czy trudnych warunków. Producent podkreśla, że rotor tej wielkości zapewnia dużą powierzchnię aktywnej separacji ziarna, co przekłada się na niski poziom strat.
System Czyszczenia Ziarna i Pojemność Zbiornika
Resztki plonu po przejściu przez rotor trafiają na układ czyszczący z sitami i dmuchawą. Zastosowano klasyczny system czyszczenia ziarna: dwustopniowe sita o łącznej powierzchni około 3,2 m² oraz wydajny wentylator o średnicy 510 mm (4 łopatki). Taki układ, zbliżony do modelu klawiszowego GV100, gwarantuje dobre oczyszczenie ziarna z plew i zanieczyszczeń.
Zbiornik ziarna w GM100 ma pojemność 6000 litrów (6,0 m³), co odpowiada około 4,5-5 tonom zboża (w zależności od wilgotności i gęstości). Jest to znaczna pojemność jak na kombajn tej wielkości - dla porównania wiele starszych kombajnów Bizon miało zbiorniki około 3 m³. Wyładunek zboża odbywa się za pomocą składanego poziomego wyżutnika (rury wyładowczej). Wysokość wyładunku wynosi około 4,5 metra, umożliwiając opróżnienie zbiornika do wysokich przyczep lub zbiorników przeładunkowych. Pełne opróżnienie zbiornika 6 m³ trwa około 90 sekund, co wskazuje na wydajność systemu wyładowczego na poziomie około 40 litrów ziarna na sekundę.
Komfort i Funkcjonalność Kabiny Operatora
Kabina operatora w kombajnie Aupax GM100 została zaprojektowana z naciskiem na komfort i funkcjonalność, co odzwierciedla rosnące wymagania użytkowników. Jest to przestronna, klimatyzowana kabina wyposażona w filtr powietrza i utrzymująca lekkie nadciśnienie - takie rozwiązanie zapobiega wnikaniu kurzu do środka podczas pracy w polu. Duże szyby zapewniają panoramiczną widoczność: pole widzenia do przodu i w dół wynosi aż 65°, dzięki czemu operator widzi wchodzący materiał tuż przed podajnikiem pochyłym, a widoczność horyzontalna przekracza 180°.
W kabinie zainstalowano wielofunkcyjny terminal (monitor) wyświetlający najważniejsze parametry pracy maszyny - prędkość jazdy, obroty silnika i rotora, obciążenie systemów, poziom napełnienia zbiornika itp. Według relacji serwisanta, kombajn ma bardzo uproszczoną elektronikę: poza podstawowymi czujnikami (np. sygnalizacja pełnego zbiornika, kontrolki obrotów) nie ma skomplikowanych systemów elektronicznych sterujących pracą, co ma zwiększać niezawodność i łatwość obsługi. Zamiast tego wprowadzone zostały praktyczne udogodnienia - np. kamery: jedna obserwuje wnętrze zbiornika (ułatwiając kontrolę napełnienia), a druga monitoruje newralgiczne miejsca układu przenoszenia (pasy, łańcuchy). Fotel operatora jest amortyzowany i regulowany w sześciu kierunkach, a kolumna kierownicy ma regulację nachylenia, dzięki czemu każdy użytkownik może dostosować ergonomię stanowiska pracy.
Testy Polowe i Plany Wprowadzenia na Polski Rynek
Pierwsze egzemplarze kombajnów Aupax (zarówno model klawiszowy GV100, jak i rotorowy GM100) trafiły do Polski w 2025 roku na testy polowe. Maszyny te mają wziąć udział w zbiorach podczas żniw 2025, aby sprawdzić ich działanie w polskich warunkach i ewentualnie wprowadzić korekty przed oficjalną sprzedażą. Firma Korbanek zapowiedziała organizację pokazów i demonstracji pracy tych kombajnów - zarówno na polach klientów, jak i podczas imprez branżowych oraz na swoim kanale YouTube. Według informacji Korbanka, jeden z modeli GM100 już w 2024 roku pracował na polach w Serbii (gdzie był testowany w różnych uprawach), co daje pewność, że maszyna poradzi sobie także z polskimi zbożami i kukurydzą. W Polsce planowane jest sprawdzenie kombajnu we wszystkich typowych uprawach - od jęczmienia i pszenicy, przez rzepak, aż po kukurydzę jesienią. Jeśli testy przebiegną pomyślnie, regularna sprzedaż kombajnów Aupax w Polsce ruszy od sezonu żniwnego 2026. Firma Korbanek często podkreśla pozytywne opinie pierwszych użytkowników kombajnów Aupax za granicą.
Historia Importu: Niezbyt Udana Przygoda Bizona w USA
Bizony, produkowane w Płocku, wysyłano do wielu krajów, w tym także do USA. W Stanach Zjednoczonych sprzedawała je firma Long, która w podobny sposób sprowadzała także ciągniki Ursus oraz rumuńskie UTB. Bizony wielkiej kariery za oceanem nie zrobiły i szybko zniknęły z amerykańskich pól.
Współpraca z Firmą Long
Firma Long to przedsiębiorstwo sprzedające maszyny rolnicze z Północnej Karoliny, powstałe w 1941 roku. Po wojnie w USA istniało mnóstwo mniejszych lub większych firm zajmujących się produkcją lub adaptacją europejskiego sprzętu rolniczego na rynek amerykański. Marka Long wpisywała się w ten trend, choć nie była wielkim koncernem. Amerykanie w 1973 roku nawiązali współpracę z płocką fabryką. Najpierw testowali jeden egzemplarz Bizona Z050 Super z powiększonym zbiornikiem, potem zamówili prototypy z pewnymi zmianami adaptującymi pojazd do warunków USA.
Adaptacje i Sprzedaż na Rynku Amerykańskim
Dwa Bizony, które przyjechały do Północnej Karoliny, miały większy zbiornik na ziarno (pojemność 4400 l), szersze ogumienie, rozkładaną hydraulicznie rurę wyładowczą oraz szerszą tylną oś (z regulacją szerokości). Było jeszcze kilka mniejszych zmian, na przykład Amerykanie wybrali wersję z kabiną produkcji Agromet Kunów, a w USA dodawali motowidła John Deere, rozdrabniacze słomy, szybkozłącza hydrauliczne (pomiędzy kombajnem a hederem) oraz automatyczny system poziomowania hedera (produkcji M&W Robot) niezbędny przy zbiorze soi. W marcu 1975 roku drogą morską przypłynęły pierwsze egzemplarze polskich kombajnów pomalowanych w niebieskie barwy marki Long.
Przyczyny Niepowodzenia i Pozostałości
Bizony na amerykańskiej ziemi nie sprzedawały się zbyt dobrze. Maszyny nie były dobrze znane, a firma Long nie była wielką korporacją, która mogłaby reklamować swoje produkty z taką siłą jak International Harvester czy John Deere. Nie pomagało także to, że Bizony nie były przystosowane do zbioru soi, którą zbiera się nisko, a co za tym idzie, brud i ziemia dostawały się do środka maszyny. Elementy robocze szybko się psuły. Awarie i słaba dostępność części sprawiły, że Longi 5000 były porzucane w szopach i zapominane. Tak do naszych czasów przetrwał jedyny do tej pory znany Long 5000, którego odnaleziono w 2019 roku w Nebrasce. Kombajn zachował się w tak dobrym stanie, ponieważ przez długi czas stał pod dachem. Egzemplarz, który pojawił się kilka dni temu, nie miał tyle szczęścia i wiele lat stał pod chmurką, wśród drzew i krzaków.
Dla marki Long umowa z FMŻ była pierwszą, niestety nieudaną, przygodą na rynku kombajnów. Amerykańskie przedsiębiorstwo zostało z niesprzedanymi maszynami. Kontrakt z Polakami zerwano, co spowodowało z kolei problemy w Płocku. FMŻ musiała 20-40 gotowych już maszyn wyeksportować do Szwecji i Danii jako Bizony America. Pomalowane wcześniej na niebiesko sprzęty zostały wówczas sprzedane jako czerwone.
Wracając do USA, firma Long w 1985 roku ogłosiła upadłość, ale dwa lata później po restrukturyzacji udało jej się wyjść z problemów. W 1998 roku firma Long Agribusiness została zakupiona przez Escorts, dobrze znaną w Polsce z zainwestowania w POM Mrągowo. Wówczas Long zaczął sprzedawać indyjskie ciągniki pod nazwą Farmtrac. Kontynuowano także sprzedaż maszyn z Rumunii pod marką LongAgri, a pod koniec istnienia firmy sprowadzono do USA ciągniki koreańskiego koncernu LG (LS Tractor), które oferowano jako LandTrac.
Rynek Używanych Kombajnów Sprowadzanych w Polsce
Wraz ze wzrostem cen nowych maszyn i wysoką inflacją w ostatnich latach obserwujemy coraz trudniejszą sytuację na rynku wtórnym. Paradoksalnie więc ceny z roku na rok coraz bardziej wysłużonych przecież egzemplarzy, zamiast spadać, stały w miejscu bądź wręcz rosły.
Wzrost Cen i Popyt
Nie inaczej jest w przypadku kombajnów zbożowych; na ogół za około 100 tys. zł możemy obecnie kupić kombajn co najwyżej z połowy lat 90.
Dominacja Marki Claas
Fakt, że serwisy ogłoszeniowe w kategoriach "kombajny zbożowe" zdominowane są przez maszyny Claas, nikogo raczej nie dziwi. Można śmiało stwierdzić, że stanowią one co najmniej 50% egzemplarzy. Za kwotę około 100 tys. zł możemy wybierać spośród Dominatorów najczęściej z przełomu lat 80. i 90. Na przykład, za 105 tys. brutto został wystawiony bogato wyposażony Dominator 88 SL (SL oznacza napęd hydrostatyczny w odróżnieniu od mechanicznej wersji S; wszystkie kombajny z serii poza modelem 108 miały 5 klawiszy) z systemem 3D (sita wykonują ruch poprzeczny na skłonach) z 1989 roku. Kolejny egzemplarz, jednak 2 lata starszy, wystawiono za 115 tys. brutto. Kombajn sprowadzono z Niemiec i jak deklaruje sprzedawca, przeszedł on przegląd techniczny i jest w pełni gotowy do pracy. Ceny największych Dominatorów - 108 - również oscylują w granicach 100 tys. złotych.
Inne Popularne Marki: New Holland, Massey Ferguson, John Deere
Wśród kombajnów za około 100 tys. zł drugą najpopularniejszą serią po Dominatorach jest TX New Hollanda, przy czym najpopularniejszym modelem jest TX 34. Kombajny te produkowano w latach 1987-1994 i wyposażano w 6-cylindrowe silniki o mocy 183 KM. Na ich korzyść po latach przemawia nieskomplikowana konstrukcja. TX-y będą nieco tańsze od Dominatorów; ich ceny zaczynają się od około 90 tys. złotych.
W interesującej nas kwocie kolejną propozycją może być Massey Ferguson 32 lub 34; tych również nie brakuje w ogłoszeniach i zazwyczaj będą to egzemplarze o kilka lat młodsze od wspomnianych już kombajnów. Maszynę z czujnikiem strat i systemem diagnostycznym z 1994 roku można kupić za około 100 tys. złotych.
Ze wspomnianym budżetem można pochylić się chociażby nad John Deerem 1188 SEII Hydro 4. Moc 205 koni, duży bęben młócący i 6 wytrząsaczy w połączeniu z 5,5-metrowym hederem pozwolą na wydajną pracę, jeżeli podzespoły leciwego egzemplarza się nie poddadzą (co dotyczy każdego wymienionego w tym tekście), choć kombajn John Deere’a uchodzi za wytrzymałą konstrukcję. 1180 SEII to wydatek rzędu 90-110 tys. złotych.
Polski Bizon na Rynku Wtórnym
Za około 100 tys. zł można nabyć Bizona Rekorda Z058, który będzie zresztą sporo młodszy od zachodniej konkurencji i może pochodzić z II połowy lat 90. W ogłoszeniach znajdziemy także kombajny innych marek; niektóre modele Case IH czy Deutz-Fahra, jednak stanowią one niewielką część ofert. Przy zakupie tak leciwych maszyn pamiętajmy, żeby kierować się przede wszystkim ich stanem technicznym.
Obowiązki Podatkowe przy Sprowadzaniu Kombajnu Zbożowego z UE
Sprowadzasz kombajn z innego kraju UE? Jakie masz obowiązki względem fiskusa? Sprawę wyjaśnia Anna Kwiecień z firmy Kraftax. Coraz trudniejsze do przewidzenia fale opadów przeszkadzają w prowadzeniu prac żniwnych, a niestabilny klimat przekonuje wielu producentów rolnych, aby wyposażyć się we własny kombajn.
Rejestracja VAT UE dla Rolników
W uproszczeniu, jeśli sprzedawca jest firmą, czyli podatnikiem VAT w innym kraju UE, nie korzysta ze zwolnienia ani nie zastosował procedury VAT marży, to rzutuje to na polskiego podatnika. Dla rolnika będącego podatnikiem VAT oznacza to, że powinien się zarejestrować przed dokonaniem transakcji jako podatnik VAT UE. W takim przypadku, polski nabywca rozlicza Wewnątrzwspólnotowe Nabycie Towarów (WNT) w pliku JPK, a także składa informację podsumowującą VAT-UE do 25. dnia miesiąca następującego po transakcji.
Przykład: Polski rolnik w 2023 r. kupił od szwedzkiego podatnika VAT używany kombajn zbożowy wraz z częściami zamiennymi. Wprowadził go do ewidencji środków trwałych u siebie, będąc również płatnikiem VAT. Kombajn miał służyć zbieraniu płodów rolnych tylko z własnego gospodarstwa. Teoretycznie podatnik VAT powinien transakcję uznać za wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów.
Kombajn Zbożowy jako „Środek Transportu” w świetle VAT
Niestety, w interpretacji z 13.12.2023 r. Fiskus stwierdził bowiem, że elementem przesądzającym o uznaniu danej maszyny, urządzenia czy pojazdu za środek transportu jest jej przeznaczenie, to znaczy przewóz osób lub rzeczy z miejsca na miejsce. Organ wskazał, że pomimo przeznaczenia kombajnu do zbioru ziarna, "jednak realizuje on również funkcję transportu rzeczy (zboża) z jednego miejsca na drugie. Kombajn zbożowy posiada zbiornik na zboże, który po jego zapełnieniu może zostać opróżniony. Zatem zboże, które znajduje się w tym zbiorniku jest - przez jakiś czas - transportowane przez kombajn. Nie ma przy tym znaczenia, czy kombajn transportuje zboże na krótkim czy długim dystansie. Jedynym warunkiem jest to, że kombajn może być przeznaczony do przewozu zboża."
Dodatkowe Obowiązki przy Nabyciu Środka Transportu
Uznanie kombajnu za „środek transportu” na gruncie podatku VAT niesie ze sobą dodatkowe obowiązki w przypadku nabycia takiej maszyny z innego kraju UE przez podatnika VAT. Bowiem do czynności wewnątrzwspólnotowego nabycia środka transportu zastosowanie znajduje art. 103 ust. 3 ustawy o VAT. Analogicznie wypowiedział się w stosunku do nabycia kombajnu z Niemiec w interpretacjach indywidualnych z dnia 9.08.2023 r., sygn. 0114-KDIP1-2.4012.310.2023.1.RM oraz z dnia 31.12.2020 r., sygn. 0114-KDIP1-2.4012.502.2020.1.RM.
Zalecenia i Podstawa Prawna
Zalecamy więc czujność! Podstawa prawna: Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 361). Stan prawny na 17.06.2024 r. Artykuł nie stanowi porady prawnej - swój przypadek skonsultuj ze specjalistą.
tags: #kombajn #zbozowy #sprowadzony