Przyczyny buczenia kosiarki elektrycznej po rozgrzaniu

Problem, w którym silnik kosiarki elektrycznej buczy i nie uruchamia się lub zwalnia po rozgrzaniu, jest często spotykany i może mieć złożone przyczyny. W przeciwieństwie do problemów, gdy silnik w ogóle nie startuje, w tym przypadku obserwuje się prawidłową pracę na zimno, która zmienia się drastycznie po osiągnięciu określonej temperatury. Jedyny pomysł, jaki się nasuwa, to że po nagrzaniu ujawnia się jakieś niewidoczne na zimno uszkodzenie.

Typowe objawy problemu

Użytkownicy często zgłaszają, że gdy silnik jest zimny, włącza się i pracuje normalnie, choć czasami dławi się około 2 sekundy przy starcie, co zazwyczaj nie jest uznawane za istotny problem. Natomiast gdy silnik się nagrzeje (wystarczy około 3 minuty pracy, lub kilka, kilkanaście minut pracy), zaczyna buczeć głośno, próbuje ruszyć, jednak bez skutku. „Dokręcenie” go ręcznie nic nie daje, bo się zatrzymuje. Czasem, po zupełnym ostygnięciu silnika (kilka godzin przerwy), kosiarka ponownie działa bez zarzutów przez kilka, kilkanaście minut. Co ciekawe, silnik włączony praktycznie bez obciążenia (luźno obracający się nóż, bez koszenia trawy) może działać kilka, kilkanaście minut, po czym zaczyna zwalniać, aż się zatrzyma i tylko buczy. Przy tym opór mechaniczny kręcenia się wirnika jest taki sam jak przy wirniku zimnym, co jednak kontrastuje z wrażeniem, że po włączeniu napięcia wirnik 'przykleja' się do stojana i nie daje się go obrócić.

W jednym z przypadków, gdy silnik podczas pracy tak sobie stanął, doszło do wyzwolenia bezpiecznika 10A o charakterystyce C, co wskazuje na znaczne przeciążenie lub zwarcie.

Potencjalne przyczyny buczenia po rozgrzaniu

Uszkodzenia uzwojeń silnika

Jedną z głównych podejrzewanych przyczyn są uszkodzenia w uzwojeniach silnika, które ujawniają się pod wpływem temperatury. Silniki kosiarek są często mocno "wyżyłowane", a efekty dźwiękowe w przypadku uszkodzenia uzwojenia pomocniczego (i ewentualnie kondensatora) lub uzwojenia roboczego mogą być do siebie zbliżone.

• Zwarcie międzyzwojowe

  Podejrzewa się, że powodem takiego stanu może być zwarcie międzyzwojowe. Chociaż pierwotnie uważano, że zwarcie zwojowe "działa" tak samo na zimnym, jak i na rozgrzanym silniku, to zmiany w zachowaniu pod wpływem temperatury mogą wskazywać na problem, który pojawia się dopiero po nagrzaniu materiałów izolacyjnych uzwojeń.

• Zmiana rezystancji uzwojeń pod wpływem temperatury

  Po nagrzaniu silnika uzwojenie rozruchowe ma oporność około 10 Ohm, a główne około 3 Ohm. Zauważona została dosyć znaczna (o połowę) zmiana rezystancji uzwojenia startowego, co jest sygnałem nieprawidłowości. Znaczne różnice w oporności grup uzwojenia, szczególnie te zmieniające się z temperaturą, wskazują na uszkodzenie.

• Przerwa w uzwojeniu (rozruchowym lub głównym)

  Problemem może być przerwa w którejś fazie - albo głównej, albo pomocniczej (rozruchowej). Takie przerwy mogą pojawiać się lub powiększać pod wpływem rozszerzalności cieplnej materiałów.

Problemy z elementami mechanicznymi i łożyskami

Awarie mechaniczne często prowadzą do zwiększonego oporu, co może skutkować przegrzewaniem się i problemami z pracą silnika.

• Przycieranie się wirnika o stojan

  W jednym z przypadków, po rozkręceniu silnika, okazało się, że wirnik był lekko przytarty, więc musiał zawadzać o stojan. Taka sytuacja może być szczególnie problematyczna, gdy materiały rozszerzają się pod wpływem ciepła, zwiększając tarcie lub nawet blokując wirnik. Użytkownik zauważył również lekkie przesunięcie wirnika względem stojana.

• Zużyte lub uszkodzone łożyska

  Gdy kosiarka elektryczna gaśnie podczas pracy lub buczy, warto zainteresować się stanem łożysk. Uszkodzone lub zużyte łożyska mogą powodować dodatkowe tarcie i obciążenie silnika, prowadząc do jego przegrzewania się i wyłączania. W jednym z przypadków górne łożysko wydawało się być "rozklepane". Należy również wziąć pod uwagę, że niektóre silniki mogą być oparte na tulejach ślizgowych, które również ulegają zużyciu.

• Rozłażenie się wirnika pod wpływem przegrzania

  Według niektórych opinii, przyczyną problemu może być "rozłażenie się wirnika pod wpływem przegrzania". Wirnik, wykonany ze sprasowanych blach o odpowiednich właściwościach magnetycznych, może ulegać deformacji pod wpływem ciepła, co prowadzi do zwiększonego tarcia lub zmiany właściwości elektromagnetycznych, uniemożliwiając prawidłową pracę silnika. Jeden z użytkowników opisał próbę spiłowania zewnętrznej powierzchni wirnika, aby zaradzić temu problemowi.

Awaria kondensatora rozruchowego

Kondensator rozruchowy jest kluczowym elementem silników jednofazowych, odpowiedzialnym za wytworzenie dodatkowego momentu obrotowego potrzebnego do startu silnika.

Uszkodzony kondensator rozruchowy lub kondensator pracy jest typowym objawem problemu, gdy silnik buczy i nie potrafi sam wystartować. W jednym z przypadków kondensator 16uF/450V został wymieniony, jednak nie przyniosło to zmian w zachowaniu kosiarki. Mimo to, w innych sytuacjach uszkodzony kondensator rozruchowy był przyczyną buczenia i braku rozruchu, a jego wymiana rozwiązała problem. W silnikach z dwoma kondensatorami (np. 560 uF i 55 uF) należy sprawdzić oba.

Uszkodzenie wyłącznika odśrodkowego (jeśli występuje)

W niektórych silnikach dwufazowych występuje wyłącznik odśrodkowy, który po uzyskaniu pewnej prędkości obrotowej wału rozłącza uzwojenie rozruchowe. Jego zablokowanie lub uszkodzenie może uniemożliwiać start silnika lub prowadzić do niewłaściwej pracy po nagrzaniu, jeśli uzwojenie rozruchowe nie jest odłączane prawidłowo.

Przegrzanie silnika i zabezpieczenie termiczne

Nadmierne przegrzewanie się silnika może być zarówno przyczyną, jak i skutkiem problemów. Warto sprawdzić, czy w kosiarce nie ma przypadkiem zabezpieczenia termicznego, które po osiągnięciu krytycznej temperatury odcina zasilanie silnika. Zanieczyszczenie w komorze silnika, nagromadzona trawa i brud, mogą utrudniać przepływ powietrza, co z kolei powoduje przegrzewanie się motoru i jego nierówną pracę. Plastikowy wentylatorek zamontowany na wale powinien być nienaruszony i mocno się trzymać, aby zapewnić efektywne chłodzenie.

Inne potencjalne problemy

• Zużyte szczotki węglowe

  Zużyte szczotki węglowe są częstym źródłem problemu w silnikach elektrycznych. Mogą one zakłócać pracę silnika, prowadzić do spadku mocy, a w konsekwencji do buczenia i problemów z rozruchem. Regularna kontrola szczotek i ich wymiana po zauważeniu zużycia to podstawowy krok w utrzymaniu sprawności kosiarki.

Diagnostyka i próby naprawy

Początkowe kroki diagnostyczne

Przed przystąpieniem do bardziej skomplikowanych napraw, warto wykonać kilka podstawowych czynności:

• Kontrola mechaniczna: Sprawdź, czy sam silnik lekko się kręci. Upewnij się, że ostrze nie jest zablokowane przez kamień, gałąź czy inne ciało obce. Ani trawy, ani obcych przedmiotów mogących go blokować nie powinno być. Sprawdź, czy wentylatorek zamontowany na wale jest nienaruszony i mocno się trzyma. W jednym z przypadków usunięto hamulec, co zmniejszyło opór kręcenia się, ale nie rozwiązało problemu.

  Uwaga dotycząca bezpieczeństwa: Kosiarka po zdemontowaniu hamulca wyhamuje tylko w trawie. Próba przeniesienia kosiarki ze zdemontowanym hamulcem z chodnika może być bardzo niebezpieczna i prowadzić do poważnych obrażeń.

• Sprawdzenie zasilania: Upewnij się, że kosiarka jest poprawnie podłączona do źródła zasilania, a kabel zasilający nie jest uszkodzony. Chociaż problem dotyczy głównie rozgrzanego silnika, sprawdzenie podstawowych kwestii zasilania zawsze jest punktem wyjścia.

Pomiary elektryczne

• Pomiar kondensatora: Kondensator należy sprawdzić w pierwszej kolejności, zarówno pod kątem przebicia, jak i pojemności. Użycie multimetru do pomiaru pojemności może pomóc w ocenie ich sprawności, choć nie zawsze jest to miarodajne, jeśli kondensator zachowuje się inaczej pod obciążeniem lub temperaturą.

• Pomiar rezystancji uzwojeń: Należy sprawdzić omomierzem oporność każdej grupy uzwojenia. Uzwojenie składa się zazwyczaj z 2 grup roboczych i 2 pomocniczych (rozruchowych). Omomierz należy podłączyć między połączenie tych grup, a drugi przewód pomiarowy kolejno do wyprowadzeń tych grup. Znaczne różnice w oporności tych grup wskazują na uszkodzenie, szczególnie jeśli zmieniają się po nagrzaniu. W jednym przypadku uzwojenia miały wartości 10, 12 i 16 omów.

• Pomiar poboru prądu: Warto zmierzyć, jaki prąd pobiera silnik podczas pracy i w momencie zatrzymania. Wyrzucenie bezpiecznika 10A o charakterystyce C wskazuje na znaczne przeciążenie.

Kontrola mechaniczna po demontażu

Po zdemontowaniu silnika należy sprawdzić, czy na stojanie i wirniku nie ma śladów zacierania. Warto także sprawdzić łożyska lub gniazda łożysk, jeśli silnik jest na tulejach. Jeśli wirnik jest uszkodzony lub nosi oznaki zużycia (np. przypalone lub nierówne powierzchnie komutatora), konieczna może być jego wymiana lub regeneracja.

Rozwiązania, które nie przyniosły rezultatu w opisywanym przypadku

W jednym z najbardziej szczegółowych przypadków, pomimo podjęcia wielu działań naprawczych, problem nadal występował. Wymieniono kondensator 16uF/450V, obydwa łożyska, usunięto hamulec, a nawet silnik został przezwojony. Żadne z tych działań nie pomogło. Silnik nadal można było włączyć, pracował kilka minut, lekko się nagrzewał, zwalniał, zatrzymywał i nie można było go ponownie włączyć, dopóki całkowicie nie ostygł. Opór mechaniczny kręcenia się wirnika był taki sam jak przy wirniku zimnym.

Kiedy warto skorzystać z serwisu lub rozważyć wymianę

W przypadku skomplikowanych problemów, takich jak uszkodzenie silnika, układu sterowania czy innych istotnych elementów, często warto skorzystać z pomocy profesjonalnego serwisu. Fachowcy mają odpowiednią wiedzę i doświadczenie, aby zdiagnozować usterkę oraz przeprowadzić skuteczną naprawę. Należy jednak pamiętać, że koszt nowego silnika jest często porównywalny do ceny nowej kosiarki, co skłoniło jednego z użytkowników do zakupu nowej kosiarki spalinowej.

Decyzja o naprawie czy wymianie zależy od oceny opłacalności. Wymiana prostych części, jak szczotki węglowe czy ostrzenie noży, jest zazwyczaj tania. Jednak w przypadku poważniejszych awarii, zwłaszcza silnika, koszty mogą być wysokie, a starszy sprzęt, nawet po naprawie, może być podatny na kolejne usterki.

tags: #kosiarka #buczy #po #rozgrzaniu