Stara łacińska maksyma mówi, że czas to pieniądz. Choć może się wydawać, że koszenie łąk i pastwisk należy do spokojnych prac, to wcale tak nie jest. Gdzie czas i wydajność zaczynają grać główne role, liczą się maszyny, które potrafią pracować szybko i efektywnie. Wymagania stawiane kosiarkom są coraz większe. Proces produkcji pasz objętościowych jest skomplikowany i czasochłonny, dlatego każda minuta zaoszczędzona na łące jest na wagę złota. To wymusza na producentach konstruowanie maszyn coraz bardziej wydajnych i niezawodnych, z dbałością o czystość zbioru i jakość cięcia na zróżnicowanych terenach. Przyjrzyjmy się zatem konstrukcjom, które spełniają te warunki - kosiarkom dyskowym.
Wybór kosiarek dyskowych jest bardzo duży. Na rynku znajdziemy maszyny o szerokościach roboczych od 1,65 do nawet 4 m. Ze względu na rosnące wymagania dotyczące wydajności, coraz większą popularnością cieszą się kosiarki o szerokości roboczej przekraczającej 3 m. W niniejszym przeglądzie przyglądamy się segmentowi kosiarek o szerokości roboczej około 3 metrów.
Zalety Kosiarek Dyskowych
Dzięki swojej konstrukcji kosiarki dyskowe mogą być łączone w 3-częściowe zestawy: dwie tylne (prawa, lewa) i przednia. W porównaniu do konstrukcji bębnowych mają one około 30% mniejszą masę przy zachowaniu tych samych parametrów szerokości cięcia. Cechują się także mniejszym o około 40% zapotrzebowaniem na moc ciągnika, co pozwala na wspomniane wcześniej łączenie ich w zestawy 2 lub 3 maszyn, maksymalizując szerokość cięcia. W przypadku kosiarki dyskowej uzyskany pokos jest szeroki i równomierny, co pozwala masie zielonej szybciej schnąć i czyni ją łatwiejszą do rozgarnięcia.
Kluczowe Aspekty Konstrukcji Kosiarek Dyskowych
Zanim jednak przejdziemy do ofert producentów kosiarek, warto poruszyć kwestię zawieszenia maszyny, ponieważ to ono w dużej mierze będzie decydowało o jej finalnej cenie i właściwościach, szczególnie w sposobie i skuteczności kopiowania terenu.
Rodzaje Zawieszenia: Boczne vs. Centralne
Przeglądając oferty producentów kosiarek dyskowych, widzimy, że można je podzielić na te z zawieszeniem bocznym i centralnym. Producenci oferują kosiarki z zawieszeniem bocznym i centralnym.
Zawieszenie Boczne
W przypadku pierwszego rodzaju kosiarek oś zawieszenia listwy znajduje się z jej boku, tuż przy ciągniku. Prostota tego typu rozwiązania powoduje, że kosiarki z zawieszeniem bocznym są tańsze. Ma ono jednak pewną wadę, mianowicie duża amplituda wahań krańców listwy powoduje różnice w wysokości cięcia, tym większą, im szersza jest kosiarka. Wysokość cięcia na pierwszym od ciągnika, wewnętrznym bębnie może się znacznie różnić od wysokości cięcia na bębnie ostatnim, zewnętrznym.
Zawieszenie Centralne
Potrzeba wyeliminowania tej wady skłoniła producentów do stosowania w kosiarkach dyskowych zawieszenia centralnego, czyli takiego, w którym oś zawieszenia listwy tnącej kosiarki umieszczona jest nad jej ramą. Dopiero z tego miejsca połączona jest ramieniem z ramą główną umieszczoną na TUZ ciągnika. Takie rozwiązanie przypomina nieco wagę szalkową i powoduje co prawda niewielki wzrost ciężaru samej maszyny, ale centralne i wleczone zawieszenie znacznie lepiej dostosowuje się do nierówności terenu. Nawet niekorzystne dla kosiarki ruchy poprzeczne samego ciągnika nie mają wpływu na równomierność wysokości koszenia na krańcach listwy tnącej.
Kosiarki z zawieszeniem centralnym są co prawda droższe i cięższe od kosiarek z zawieszeniem bocznym, jednak tego typu rozwiązanie cechuje się wieloma zaletami. Zespół tnący jest połączony z ramą w jego środkowej części na wahliwym ramieniu. Dzięki temu masa zespołu tnącego jest lepiej rozłożona i mniejszy jest zakres wahań końców listwy tnącej na nierównościach. Ponadto centralne zawieszenie powoduje, że kosiarka, poprzez możliwość swobodnego poruszania się na boki, lepiej kopiuje teren, a listwa tnąca nie uszkadza darni. W najprostszych wariantach kosiarek z centralnym zawieszeniem można się spotkać z jednosprężynowym odciążeniem maszyny. Bardziej zaawansowane są układy wielosprężynowe oraz z odciążnikami pneumatyczno-hydraulicznymi, dzięki którym istnieje możliwość dokładnej regulacji docisku listwy w zależności od rodzaju podłoża. Zawieszenie centralne będzie więc doskonałym wyborem na bardziej nierównych użytkach, zróżnicowanych uprawach i większych szerokościach roboczych.
Przeniesienie Napędu
Poza różnicą w zawieszeniu zespołu listwy tnącej między tymi typami kosiarek odróżnia je także przeniesienie napędu na listwę. W kosiarkach dyskowych z zawieszeniem bocznym moc przenoszona jest za pomocą przekładni pasowej, natomiast w kosiarkach o zawieszeniu centralnym większość maszyn otrzymuje na listwę moc z wałka przegubowo-teleskopowego wychodzącego z przekładni kątowej. Ten rodzaj napędu czyni go trwalszym niż napęd przenoszony paskami.
Kondycjonery: Palcowe i Walcowe
Niemal każdy producent oferuje do swoich kosiarek kondycjonery. Kondycjonery walcowe dobrze sprawdzają się podczas koszenia lucerny i koniczyny, bo zapobiegają stratom w postaci opadających delikatnych liści. W przypadku pozostałych roślin dobrze sprawdzą się kondycjonery palcowe, które zagwarantują dobre spulchnienie zielonki.
Przegląd Wybranych Modeli Kosiarek Dyskowych 3m
Chcąc nabyć kosiarkę dyskową, powinniśmy przeanalizować, jakie i ile łąk będziemy kosić oraz jaką kosiarkę wybrać. Inwestycja w taką maszynę musi się opłacać i dokonując wyboru, warto im się dokładniej przyjrzeć.
Samasz
Kosiarki firmy Samasz mają już ugruntowaną pozycję na naszym rynku i jak twierdzi producent, sprzedano już ponad 6 tys. tego typu maszyn. Kosiarka KDTC 301 ma centralne zawieszenie, a wysokość koszenia można bezstopniowo regulować w granicach od 4,5 cm do 7 cm. W przypadku konieczności wysokiego koszenia można zastosować płozy wysokiego koszenia (między 6 a 9 cm) lub podwójne płozy, przez co zwiększa się wysokość cięcia nawet do 12 cm. Można je wyposażyć w spulchniacze bądź walce pokosu oraz w podwójne, gumowe zgarniacze pokosu. Samasz oferuje także kosiarki z zawieszeniem centralnym (KDT i KC), jednak te są oferowane w wariantach szerokości 2,6, 3 i 3,4 m.
Kuhn
Kosiarka Kuhn GMD 3111-FF (540/1000) przeznaczona jest do średniej wielkości gospodarstw rolnych. Wyposażona w hydropneumatyczny system zawieszenia Lift-Control połączony z zabezpieczeniem najazdowym Non-Stop, kosiarka kopiuje nierówności terenu i automatycznie omija przeszkody. Zespół koszący jest zawieszony w centralnym punkcie obrotu, co zapewnia kosiarce stabilność i płynne przemieszczanie się nawet po bardzo nierównych polach. Seryjna regulacja wysokości koszenia wynosi od 3 do 6,5 cm. Kosiarki francuskiego producenta GMD 3111 są maszynami o szerokości roboczej 3,10 m opartymi o centralny system zawieszenia. Dysponują dobrze znanym systemem zabezpieczenia przed przeszkodami Lift Control. Działa on dwustopniowo: w przypadku natrafienia na przeszkodę listwa odchyla się o 11 st. Jeżeli przeszkoda jest większa, reaguje system hydropneumatycznego zawieszenia listwy i unosi się ona nawet do 40 cm, jednocześnie odchylając się do tyłu do 25 st. Po ominięciu przeszkody listwa automatycznie wraca na swoją pozycję. Aby chronić napędy dysków, kosiarki wyposażono w system Protecta Drive. W przypadku gwałtownego uderzenia w przeszkodę, wałek napędowy dysku jest ścinany tuż nad łożyskiem dzięki specjalnemu przewężeniu.
Pöttinger
Kosiarka Pöttinger Novacat 302 CF (3,04 m) należy do całej serii centralnie zawieszanych kosiarek austriackiego producenta (od 2,7 do 4 m). Symbol CF (Cross Flow) oznacza zastosowanie w tej kosiarce podajnika ślimakowego, który odwraca pokos, przyspieszając w ten sposób proces schnięcia. Ciekawostką jest zastosowanie hydraulicznie otwieranej ściany tylnej kosiarki z kabiny ciągnika.
W ofercie austriackiego producenta kosiarki z zawieszeniem bocznym reprezentują modele Novadisc. Z założenia mają to być lekkie kosiarki mogące współpracować z ciągnikami o niewielkiej mocy. Nacisk na podłoże regulowany jest przez regulację cięgien dolnych i dwóch sprężyn odciążających. Listwę tnącą przed uszkodzeniami w przypadku kosiarek Novadisc chroni zabezpieczenie mechaniczne; w przypadku najechania na przeszkodę kosiarka wychyla się o 12 st., a następnie wraca do pozycji wyjściowej.
Znacznie bardziej zaawansowane technicznie są modele Novacat z centralnym zawieszeniem listwy tnącej. Zastosowano w nich hydrauliczne ramię dolnego cięgna, które ma ułatwić sprzęganie i zagwarantować 50-centymetrowy prześwit na uwrociach. W podstawowej wersji zabezpieczenie przeciwnajazdowe jest realizowane mechanicznie (z regulowaną siłą wyzwalania), zaś w opcji hydraulicznie. Rozłożenie nacisku belki tnącej można płynnie regulować w zależności od tego, czy maszyna pracuje z kondycjonerem, na suchych i twardych czy wilgotnych glebach, a stopień dociążenia widoczny jest na manometrze.
Claas
W naszym przeglądzie kosiarek dyskowych dla wymagających, maszyny Claas Disco 3200 Contour o szerokości roboczej 3 m występują w trzech wersjach: bez kondycjonera, z kondycjonerem palcowym C i z kondycjonerem walcowym RC. Jak i w poprzednich prezentowanych modelach, także kosiarka dyskowa Claas ma centralne zawieszenie, dzięki któremu belka tnąca Max Cut może się doskonale dopasować do warunków podłoża. Modele te mają seryjnie hydropneumatyczne odciążenie Active Float, które przenosi masę kosiarki z darni na ciągnik.
New Holland
Centralnie zawieszane kosiarki dyskowe znajdziemy także w gamie maszyn zielonkowych koncernu New Holland. Z omawianego tu przedziału doskonale pasuje kosiarka DiscCutter 320P o szerokości roboczej 3,11 m. Zastosowano w niej niskoprofilową i gładką listwę tnącą o dużej powierzchni nośnej zapewniającą niski nacisk na podłoże. Hydrauliczne zawieszenie Vari-Float zapewnia właściwe cięcie mimo nierówności łąki. Kosiarki serii DiscCutter mają w wyposażeniu spulchniacz z elastycznymi palcami z polietylenu o dużej trwałości.
Stosunkowo niedawno również w ofercie New Hollanda pojawiły się kosiarki dyskowe. To efekt przejęcia firmy Kongskilde, do którego należała również marka JF Stoll. Są to maszyny z centralnym zawieszeniem, wyposażone standardowo w mechaniczne zabezpieczenie najazdowe; po natrafieniu na przeszkodę listwa tnąca odchyla się o 25 st. Opcjonalnie maszynę można wyposażyć w hydrauliczne zabezpieczenie najazdowe, które jednocześnie sprawia, że maszyna może być transportowana w 3 pozycjach: pionowej bocznej, pionowej tylnej i poziomej tylnej (za ciągnikiem). Siła hydraulicznego systemu odciążenia listwy Vari Float jest regulowana z kabiny ciągnika.
McHale
Irlandzka firma McHale coraz mocniej akcentuje swoją obecność na naszym rynku, a kosiarka Pro Glide R3100 wpisuje się w nasze zestawienie. Opatentowana technologia adaptacji do podłoża zapewnia 3-wymiarowe kopiowanie terenu. Pozwala to kosiarce na ruch po łuku od lewej do prawej, a także do przodu i do tyłu w celu dostosowania do zmian ukształtowania terenu. Kosiarka ta ma hydrauliczne zawieszenie, które można ustawić z kabiny ciągnika. Pro Glide R3100 może kosić w zakresie wysokości od 2,5 do 7 cm.
Kverneland
Interesującą nas kosiarkę z centralnym zawieszeniem znajdziemy także w firmie Kverneland. Model 2532MH jako jeden z nielicznych ma 8 dysków tnących przy szerokości roboczej 3,2 m. Mimo to kosiarka Kverneland charakteryzuje się niewielką masą - 830 kg. Wyposażona została w hydrauliczną regulację siły docisku listwy koszącej (Hydro Float), co pozwala na przeprowadzenie regulacji w prosty i wygodny sposób z kabiny operatora.
Wśród kosiarek o szerokości 3,2 m w ofercie firmy Kverneland znajdziemy trzy modele: jedną z zawieszeniem bocznym i dwie z zawieszeniem centralnym. Pierwsza z nich - model 2632M - ma masę 645 kg i może współpracować z ciągnikiem już o mocy 55 KM. W kosiarce tej docisk podłoża realizowany jest za pomocą sprężyny. Zawieszenie listwy umożliwia koszenie zboczy o nachyleniu 35 st. w górę i tyle samo w dół, co jest jedną z najwyższych wartości w tym segmencie maszyn, czyniąc kosiarkę szczególnie przydatną w kontekście pracy na znacznych pochyłościach i w przypadku podkaszania chociażby rowów.
Propozycjami kosiarek norweskiego producenta z zawieszeniem centralnym są modele 2832M i 2532MH. W pierwszym z wymienionych modeli listwa do pozycji transportowej składana jest w pozycji stojącej pod kątem 125 st., druga zaś składana jest do tyłu bez podnoszenia do pionu. Ponadto w modelu 2832M istnieje możliwość dostosowania kosiarki do prędkości WOM 540 lub 1000 obr./min poprzez odwrócenie przekładni o 180 st. Wszystkie wymienione kosiarki mają zabezpieczenie przeciwko przeszkodom Break-Back typu non-stop; listwa po natrafieniu na przeszkodę podnosi się do góry i w tył, a po jej ominięciu wraca do pozycji wyjściowej bez potrzeby cofania.
John Deere
Kosiarka John Deere R310R wyposażona jest w zespół tnący o szerokości 3,1 m, z hydraulicznym dociskiem do podłoża regulowanym z kabiny operatora. Model ten wyposażony jest do wyboru w dwa rodzaje kondycjonera: wirnikowy spełniający wysokie wymagania głównie przy uprawie roślin pastewnych z przewagą trawy oraz rolkowy, który zapewnia łagodniejsze kondycjonowanie masy zielonej w przypadku cięcia koniczyny czy lucerny. Wysokość koszenia wynosi od 3,5 do 6,5 cm. Szerokość pokosu można regulować w zakresie od 1,2 do 2 m.
Fendt (oraz Fella)
Przy szerokości roboczej 3,10 m kosiarka Fendt Slicer 3160 TLX jako jedyna w naszym zestawieniu ma sześć dysków tnących. Jednak nie przeszkadza jej to w efektywnej pracy i co ważne, skutecznym cięciu. Zespół koszący i tu zawieszony jest centralnie, co zapewnia doskonałe dostosowanie do podłoża oraz ochronę gleby. Zakres wychylenia zespołu tnącego wynosi od +28 do -18 stopni i zapewnia idealne cięcie nawet na dużych pochyłościach. W czasie transportu po drogach publicznych mechanizm kosiarki składa się do 120 stopni, co zabezpiecza mechanizmy przed nadmiernym obciążeniem, optymalnie rozkładając jej masę jak najbliżej ciągnika. Wał napędowy pracujący z wolnym kołem zabezpiecza przed przeciążeniem i chroni maszynę przed poważnymi uszkodzeniami.
W interesującej nas szerokości roboczej Fella proponuje model Ramos 3160 TLX. W portfolio Fendta (Fella należy obecnie do Grupy AGCO) odpowiada jej model Slicer 3160 TLX z centralnym zawieszeniem. Znajdziemy w nim ciekawe rozwiązania techniczne, jak choćby napęd dysków tnących; opiera się on na wałkach sześciokątnych i przekładniach kątowych (nie jak w przypadku większości kosiarek, gdzie stosuje się przekładnie walcowe (zębate)), co pozwoliło na osiągnięcie równomiernego rozkładu sił i obciążenia na wszystkich dyskach. Drugim ciekawym rozwiązaniem jest system zabezpieczenia przed przeciążeniami DriveGuard, którego działanie polega na kontrolowanym pęknięciu specjalnej tarczy przeciążeniowej połączonej z układem przenoszenia napędu i dyskiem koszącym. Dzięki niej w przypadku zablokowania dysku jego uszkodzenie czy też uszkodzenie przekładni jest praktycznie niemożliwe. Ponadto kosiarkę wyposażono w system SafetySwing, który w razie najechania na przeszkodę pozwala na odchylenie kosiarki o 20 st. w tył i 620 mm w górę. Po ominięciu przeszkody kosiarka automatycznie wraca do pozycji wyjściowej.
Krone
Kosiarki dyskowe z centralnym zawieszeniem znajdziemy także w portfolio firmy Krone. Jest nią interesujący nas model EasyCut R320 o szerokości roboczej 3,16 m. Autorski system stabilizacji zespołu tnącego nazywa się Krone DuoGrip. Dostępna w opcjach jest także hydrauliczna regulacja zespołu tnącego, którą obsłużymy z kabiny operatora. Kosiarka EasyCut R 320 dostępna jest z kondycjonerami: palcowymi w kształcie litery V (CV) i walcowymi gumowymi lub listwowymi (CR).
W ofercie niemieckiego producenta reprezentantem interesującego nas segmentu jest model ActiveMow R 320. Jest to kosiarka z bocznym zawieszeniem listwy tnącej standardowo z trzema regulowanymi w czterech pozycjach sprężynami odciążającymi. Opcjonalnie producent udostępnia wariant z odciążeniem pneumatyczno-hydraulicznym. Kosiarki wyposażane są w system SafeCut, zapobiegający uszkodzeniom dysków i przekładni; podczas przeciążenia dochodzi do ścięcia rurkowych kołków mocujących na wale napędowym, a obracający się nadal wałek podnosi tarczę tnącą, dzięki czemu znajduje się ona powyżej torów ruchu sąsiadujących tarcz i unika uszkodzenia. Reprezentantką kosiarek z zawieszeniem centralnym w portfolio Krone jest model Easy Cut R 320 wyposażony w zawieszenie DuoGrip; listwa tnąca jest zawieszona na końcu ramienia wysięgnika za pomocą sworznia ułożyskowanego w kulistym gnieździe, zaś w środku ciężkości znajdują się cięgna tworzące mechanizm równoległoboku, których zadaniem oprócz prowadzenia zespołu koszącego jest przejmowanie sił bocznych.
Unia
Reprezentantką dyskowych kosiarek Unii o szerokości 3,2 m jest Alka CL. Jest to maszyna z centralnym zawieszeniem i hydropneumatyczną regulacją docisku listwy do podłoża. Zabezpieczenie najazdowe powoduje ruch listwy tnącej do tyłu i w górę, po czym wraca ona na swoje miejsce automatycznie.
Stosunkowo nowy model Samba 320 jest największym reprezentantem rodziny kosiarek z zawieszeniem bocznym Samba, w której dotychczas można było znaleźć maszyny o szerokościach roboczych od 1,6 do 2,8 m. Nowy model o szerokości roboczej 3,2 m ma bezstopniową regulację wysokości koszenia w zakresie od 4 do 6 cm. Kopiowanie terenu odbywa się w zakresie +/- 30 st., zatem kosiarka dobrze nadaje się do koszenia zboczy. W kosiarce wykorzystano listwę tnącą LiteCUT i sprężyny odciążające. Istnieje możliwość regulacji szerokości pokosu od 1,5 do 2,2 m z wykorzystaniem opcjonalnych zgarniaczy talerzowych wewnętrznych i zewnętrznych.
Vicon
Pozornie kosiarki proponowane przez Vicona (Vicon Extra 232 z zawieszeniem bocznym i Extra 332 z zawieszeniem tylnym) nie różnią się od tych produkowanych przez firmę Kverneland, jednak w ich przypadku mamy do czynienia z inną konstrukcją dysków. O ile w kosiarkach Kvernelanda są to dwuostrzowe okrągłe dyski, tak kosiarki firmy Vicon wyposażono w trójkątne, trzyostrzowe dyski tnące.
Podsumowanie Cech i Wyzwań
Wybrane do naszego porównania kosiarki dyskowe o szerokości roboczej od 2,8 do 3,2 m to tylko część dostępnych na rynku maszyn tego typu. Wszystkie omawiane kosiarki reprezentują doskonałe parametry pracy i koszenia. Choć na pierwszy rzut oka wydaje się, że te maszyny są do siebie bardzo podobne, to jednak wcale tak nie jest. Opatentowane rozwiązania konstrukcyjne poszczególnych producentów podnoszą efektywność ich pracy i wpływają na oszczędność czasu oraz paliwa zużytego na jednostkę powierzchni. Producenci kładą duży nacisk na trwałość poszczególnych elementów, a szczególnie tych, które mają styczność z podłożem lub kamieniami.
Polskie kosiarki dyskowe produkowane są od stosunkowo krótkiego czasu w porównaniu do zachodnich marek. Można zaobserwować, że producenci eliminują niedociągnięcia i ich produkty stają się coraz lepsze. Każda maszyna ma swoje wady i zalety, a wybór zależy od ich bilansu i relacji do ceny. Niekiedy rozwiązania takie jak modularna budowa belki i przekładnie kątowe, choć teoretycznie obiecujące, w praktyce mogą wiązać się z problemami, np. z łożyskami w przekładni głównej, wymagającymi regularnego serwisu. Ważnym aspektem jest również komfort wymiany noży, który w niektórych modelach, jak Samasz, może być wyższy niż w innych markach. Ostateczny wybór powinien być podyktowany specyfiką gospodarstwa i indywidualnymi preferencjami operatora.